Takimi i parë i komitetit të përbashkët zhvillohet në Stamboll, me fokus sigurinë ndërkombëtare, forcimin e kapaciteteve ushtarake dhe bashkëpunimin në industrinë e mbrojtjes
Zyrtarë të lartë të Turqisë, Arabisë Saudite dhe Pakistanit do të mblidhen të hënën në Stamboll për takimin e parë të komitetit të përbashkët të krijuar në kuadër të marrëveshjes së mbrojtjes që tre vendet nënshkruan më 7 gusht.
Takimi shënon hapin e parë institucional për zbatimin e “Marrëveshjes së Përbashkët të Mbrojtjes së Mekës”, e cila bashkon tre vende me interesa të përbashkëta në një periudhë të tensionuar për sigurinë rajonale.
Në takim do të marrin pjesë ministrat e Jashtëm dhe të Mbrojtjes, si dhe shefat e shtabeve të forcave të armatosura të tre vendeve. Sipas Ministrisë së Jashtme turke, takimi do të përqendrohet në çështjet e sigurisë ndërkombëtare dhe në hapat për zbatimin e marrëveshjes.
Në qendër të diskutimeve pritet të jenë forcimi i kapaciteteve të mbrojtjes, rritja e ndërveprueshmërisë mes forcave të armatosura të tre vendeve dhe thellimi i bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes, përfshirë prodhimin dhe zhvillimin e përbashkët.
Marrëveshja, e nënshkruar në Mekë më 7 gusht, përcakton një parim të rëndësishëm të mbrojtjes kolektive: një sulm i armatosur ndaj cilitdo prej tre vendeve do të konsiderohet sulm ndaj të gjithëve. Kjo dispozitë është e ngjashme në parim me klauzolën e mbrojtjes kolektive të Nenit 5 të NATO-s.
Pakti u nënshkrua në një kohë kur Lindja e Mesme po përballet me një përshkallëzim të fortë të konflikteve dhe tensioneve rajonale. Lufta me Iranin dhe sulmet me raketa ndaj vendeve eksportuese të naftës në Gjirin Persik kanë rritur shqetësimet për sigurinë e shteteve të rajonit dhe për stabilitetin e furnizimeve globale me energji.
Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani janë të tre vende me shumicë myslimane sunite dhe kanë marrëdhënie të rëndësishme me Shtetet e Bashkuara. Në të njëjtën kohë, ato ndajnë shqetësime për zhvillimet ushtarake në rajon, përfshirë qëndrimet e Izraelit dhe Iranit.
Konflikti me Iranin ka ndikuar drejtpërdrejt në sigurinë e Gjirit dhe në tregjet globale të energjisë. Ndërkohë, përpjekjet diplomatike për të arritur një zgjidhje mbeten në një pikë ngecjeje, ndërsa administrata e Presidentit amerikan Donald Trump ka shtuar presionin ekonomik ndaj Teheranit.
Në këtë klimë të pasigurisë, marrëveshja trepalëshe synon të forcojë parandalimin kolektiv dhe koordinimin e tre vendeve përballë çdo kërcënimi të mundshëm.
Bashkëpunim më i thellë ushtarak
Takimi i Stambollit pritet të shkojë përtej deklaratave politike.
Ministrat dhe krerët ushtarakë do të diskutojnë mënyrat për të rritur kapacitetet mbrojtëse të vendeve, për të bërë më të koordinuara forcat e tyre të armatosura dhe për të zgjeruar bashkëpunimin në industrinë e mbrojtjes.
Një rëndësi e veçantë i kushtohet prodhimit dhe zhvillimit të përbashkët të pajisjeve dhe teknologjive ushtarake. Kjo e vendos industrinë e mbrojtjes në qendër të marrëdhënieve të reja trepalëshe.
Komiteti pritet gjithashtu të përcaktojë mekanizmat e nevojshëm për funksionimin e bashkëpunimit dhe të hartojë një udhërrëfyes për hapat e ardhshëm.
Një marrëveshje e hapur për zgjerim
Turqia ka bërë të ditur se marrëveshja nuk është e mbyllur vetëm për tre vendet nënshkruese.
Ankaraja ka deklaruar se mekanizmi i ri mund të zgjerohet edhe me vende të tjera, ndërsa Egjipti është përmendur si një kandidat i mundshëm.
Në të njëjtën kohë, Turqia ka theksuar se marrëveshja nuk synon të zëvendësojë aleancat ekzistuese të vendeve pjesëmarrëse.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për Turqinë, e cila është anëtare e NATO-s dhe ka një nga ushtritë më të mëdha të Aleancës. Për Ankaranë, pakti i ri mund të funksionojë si një mekanizëm shtesë bashkëpunimi dhe parandalimi, pa cenuar angazhimet ekzistuese ndërkombëtare.
Në këtë fazë, mbetet për t’u parë se sa larg do të shkojë ky bashkëpunim dhe nëse ai do të shndërrohet në një strukturë më të qëndrueshme të sigurisë rajonale.
Për momentin, takimi i Stambollit është hapi i parë konkret pas nënshkrimit të marrëveshjes së Mekës dhe sinjalizon vullnetin e Turqisë, Arabisë Saudite dhe Pakistanit për të ndërtuar një mekanizëm më të koordinuar të mbrojtjes dhe sigurisë.
Në një Lindje të Mesme ku ekuilibrat strategjikë po ndryshojnë me shpejtësi, tre vendet po përpiqen të forcojnë kapacitetet e tyre të përbashkëta dhe të krijojnë një nivel më të lartë parandalimi ndaj kërcënimeve të mundshme.
/Argumentum.al
