Presidenti i Sllovenisë, Borut Pahor, tha se ai, ndryshe nga presidenti i Malit të Zi, Milo Gjukanoviq, mendon se nisma e Ballkanit të Hapur është “diçka e mirë sepse sjell me vete dëshirën e vendeve të rajonit për të bashkëpunuar”.
Pahor dhe Gjukanoviq folën sot në panelin udhëheqës të Forumit To Be Secure (2BS), i cili po mbahet në Budva dhe organizohet nga Aleanca Atlantike e Malit të Zi, raporton Vijesti
Gjukanoviq, ndër të tjera, vlerësoi se Ballkani i Hapur ishte një “iniciativë e evropianëve të zhgënjyer”, ndërsa Pahor vlerësoi se mund të jetë edhe “historike”.
I pyetur nëse qëllimi përfundimtar i Ballkanit të Hapur është krijimi i tre shteteve të zgjeruara, etnikisht dhe fetarisht homogjene përmes ndryshimit të kufijve ekzistues, Gjukanoviq u përgjigj se ka ende vizione kontradiktore në Ballkanin Perëndimor.
“Një nga ata që mendojnë se Ballkani Perëndimor duhet të jetojë sipas formulës së Evropës moderne dhe botës si një demokraci multietnike. Dhe keni të tjerë që mendojnë se një demokraci multietnike në Ballkanin Perëndimor është e pamundur. Dhe meqë ne të gjithë kemi nevojë për stabilitet, pastaj më në fund duhet të ndryshohen kufijtë dhe të krijohen tre shtete të zgjeruara, monolite etnike dhe fetare. Besoj se nuk ju befasoj sepse ne kemi qenë dëshmitarë të asaj tentative në vitet ’90. Të gjithë e kujtojmë pecetën që arriti në Gjykata Ndërkombëtare në Hagë ku u hodh se ku duhet të ndahet Bosnja dhe si duhet bërë Serbia e madhe dhe Kroacia e zgjeruar”, tha Gjukanoviq.
Ai gjithashtu vlerësoi se kjo politikë nuk është braktisur.
“Gabojmë nëse mendojmë se me paqen e Dejtonit u varros nacionalizmi i shtetit të madh. Unë mendoj se nacionalistët janë gjithmonë në kërkim të shansit të tyre të ri. Sot, nacionalizmi serbomadh nuk beson se politika e Millosheviqit ishte e gabuar, por se Ishte e pamundur në atë kontekst. Ata besojnë se ndërkohë Rusia është forcuar dhe se falë kësaj nacionalizmi serbomadh ka shansin e tij të ri. Disa nacionalistë gjithmonë shpresojnë në suksesin e të tjerëve, sepse në këtë mënyrë llogarisin se do të e arrijnë lehtësisht qëllimin e tyre. Nacionalizmi i madh serb domosdoshmërisht e tërheq Shqipërinë brenda kufijve të saj natyrorë dhe anasjelltas. Ideja është që demokracia multietnike është e pamundur në Ballkanin Perëndimor”.
Kur u pyet se “sa është e natyrshme që Serbia dhe Shqipëria të bashkëpunojnë për këto parime” dhe se “duket skizofrenike”, Gjukanoviq u përgjigj:
“Për shumë njerëz sot, kjo dashuri e papritur dhe pasionante mes Beogradit dhe Tiranës është një surprizë. Nuk do të kisha asgjë për ta kundërshtuar këtë. Jam i lumtur që ka një mirëkuptim më të mirë mes vendeve të rajonit dhe që janë krijuar kushtet për Njëfarë armiqësie tradicionale mes Serbisë dhe Shqipërisë të jetë rruga është qetësuese dhe se janë krijuar kushtet për bashkëpunim. Duhet të analizojmë me kujdes se cila është platforma e këtij mirëkuptimi. Kam frikë se platforma është si vijon – ne jemi më të mëdhenjtë vendet e rajonit dhe ne natyrshëm kemi të drejtën të jemi lojtarët kryesorë dhe të rregullojmë gjendjen e marrëdhënieve në rajon. Dhe prej andej të mburresh në fqinjësi është një hap i vogël. Më vjen mirë që ata bashkëpunojnë mirë, por paralajmërim – as mos mendo se mund të mburresh në dëm të Malit të Zi”.
Që nga viti 2019, unë dhe Milo kemi pasur mendime të ndryshme për Open Balkans. Unë isha në Novi Sad në njoftimin e atij iniciatori, thashë këtë – Më vjen keq që procesi i Berlinit ka ngecur disi, nuk jam i sigurt se Ballkani i Hapur është i njëjtë në të gjitha referencat me procesin e Berlinit, por është një përpjekje për të krijuar diçka të ngjashme”, tha Pahor.
Ai shtoi se nëse ndodh rigjenerimi i procesit të Berlinit, atëherë mendon se “është më mirë të shkohet në atë mënyrë, nëse jo, atëherë mendoj se nisma e Ballkanit të Hapur është diçka e mirë”.
“Sepse ajo sjell me vete dëshirën që vendet e rajonit të bashkëpunojnë. Unë dhe Milo kemi pasur mendime të ndryshme për këtë që në fillim. Unë jam i vetmi lider në rajon që mbështes Open Balkans, dhe gjithashtu i thashë Vuçiqit se kjo ideja do të kishte dimensionin e besimit me të tjerët se duhet bërë diçka më shumë për idenë e ‘botës serbe’ në mënyrë që të mos ketë ndjenjën se ajo është një instrument tjetër për të njëjtat qëllime… i thashë mikut tim Gjukanoviq. mbrëmë në darkë se do të jetë e vështirë për mua në të ardhmen nëse shoh se kam dështuar në diagnozën në lidhje me mikun dhe presidentin Vuçiq… E di që janë emocione dhe të gjitha, por megjithatë ai tani ka një shans historik që më në fund ta vendos Serbinë nerrugën evropiane deri në fund”.
Pahor tha gjithashtu se ai e di se “nuk është e lehtë për Vuçiqin për shkak të pritshmerive në Moskë se ai do të jetë një partner i qëndrueshëm në politikën ruse”.
“Unë mendoj se ai mund të jetë përfundimisht në politikën evropiane nëse heq dorë nga këto pritshmëri. Unë mendoj se ai bëri një përpjekje të mirë kur tha se nuk do t’i njohë katër rajonet që shteti rus ka kapur në Ukrainë. E di që nuk ishte është e lehtë të mos marrësh vendimin se nuk ka sanksione për Federatën Ruse, por kur diskutova për ndarjen e re – nëse e marrim Serbinë në anën perëndimore, atëherë jam i sigurt se në fakt e kemi zgjidhur çështjen në Bosnje dhe Hercegovinë me Republikën Srpska. …”, tha Pahor.
Presidenti i Malit të Zi vazhdoi duke thënë se ka një arsye racionale për të kundërshtuar Ballkanin e Hapur.
“Të gjitha iniciativat rajonale janë të mirëseardhura, veçanërisht ato që hapin rrugën drejt qëllimit tonë evropian. Open Balkan është një nismë e evropianëve të zhgënjyer, e nisur në një kohë kur disa njerëz me rëndësi politike në këtë rajon e kuptuan se nuk ka perspektivë reale evropiane për ta. promovimin e Ballkanit të Hapur si një alternativë për bashkëpunimin për standardet joevropiane, mbi standardet ballkanike… Gjithçka që përmban Ballkani i Hapur përfshihet edhe në Procesin e Berlinit, me një ndryshim të rëndësishëm në favor të Procesit të Berlinit – që bashkëpunimi nënkupton bashkëpunim për standardet evropiane. Malit të Zi nuk i shkon mendja të marrë një rrugë alternative për zgjedhjen e tij bazë të anëtarësimit në BE. Ne besojmë se çdo gjë që do të shfaqet si alternativë është pakrahasueshme më e keqe për të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor”, tha. Gjukanoviq.
Pahor tha se kancelari gjerman Olaf Scholz duhet t’i japë përparësi procesit të Berlinit, për të rigjeneruar këtë iniciativë.
“Në atë rast, unë mendoj se nisma e Ballkanit të Hapur mbetet, por nuk ka forcë të jetë diçka e rëndësishme historikisht. Nëse nuk do të ketë proces të Berlinit, atëherë mendoj se iniciativa ende ekziston dhe se Serbia, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria duhet të shohë se si do ta bëjë tërheqëse që edhe Mali i Zi të jetë në favor të saj, kështu është tani në Serbi, Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë… Që të mos jetë si alternativë për hyrjen e Perëndimit. Ballkani në BE, por si urë lidhëse për atë moment… Edhe Vuçiqit i thashë se duhet të bëjë më shumë që të fitojë besimin e Gjukanoviqit, Bosnje-Hercegovinës, i thashë edhe presidentit Osmani, pse nuk thoni – Unë po vij të shoh se çfarë është me atë iniciativë dhe çfarë mund të marrë Kosova prej saj, kështu që le të shohim se si do të reagojë Vuçiq për këtë… Nëse ai do të vazhdojë me këtë iniciativë, ai duhet të jetë i hapur për disa prej tyre. Pritjet e Kosovës. Do të ishte historike nëse do të kishte ndonjë bashkëpunim të ri ndërmjet Kosovës a dhe Serbia në rrugën e njohjes reciproke”, tha Pahor.
/Argumentum.al
