Nga Vladimir Norov,
Ish-Ministër i Jashtëm i Uzbekistanit dhe Sekretar i Përgjithshëm i SCO
Instituti Ndërkombëtar IFIMES organizoi më 4 dhjetor 2025 në Gjenevë/Vjenë samitin “Teknologjia-Mendja-Shëndeti”, ku morën pjesë rreth 20 folës nga gjenerata dhe profesione të ndryshme. Vladimir Norov, ish-Ministër i Jashtëm i Uzbekistanit dhe ish-Sekretar i Përgjithshëm i Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait, theksoi rëndësinë e dialogut ndërmjet shkencëtarëve, politikanëve, sipërmarrësve dhe liderëve për të ndërtuar një të ardhme ku teknologjia shërben për mirëqenien dhe dinjitetin njerëzor.
Norov argumenton se triada “Teknologjia – Mendja – Shëndeti” ka kaluar nga një pyetje akademike në një sfidë kryesore për qeveritë, industrinë dhe shoqëritë. Teknologjitë e reja ndikojnë jo vetëm në ekonomi, por edhe në reziliencën psikologjike dhe mirëqenien sociale.
Ai nënvizon dy pika kryesore:
- Përparësia e qendrës tek njeriu: Teknologjia nuk është më vetëm për inxhinierët. Inteligjenca artificiale, platformat digjitale dhe teknologjitë mjekësore ndikojnë në sjellje, vendimmarrje dhe mirëqenie emocionale. Për këtë arsye, kapacitetet intelektuale, etike dhe emocionale të njeriut duhet të mbeten në qendër të zhvillimit teknologjik.
- Shëndeti mendor: Çrregullimet mendore janë një nga shkaqet kryesore të paaftësisë në botë. Pavarësia digjitale, mbingarkesa me informacion dhe manipulimi algoritmik rrisin stresin dhe ankthin. Por teknologjia, me rregulla të qarta dhe përdorim të përgjegjshëm, mund të ndihmojë në përmirësimin e shëndetit mendor, diagnostikimin e hershëm dhe qasjen më të gjerë në kujdes shëndetësor.
Për të siguruar një të ardhme të qëndrueshme, Norov propozon tre shtylla:
- Dizajn i qendruar tek njeriu: Teknologjitë duhet të vlerësohen jo vetëm për eficiencën, por edhe për ndikimin tek mendja, sjellja dhe marrëdhëniet sociale.
- Qeverisje etike dhe gjithëpërfshirëse: Duhet të krijohen standarde globale që asnjë vend ose komunitet të mos mbetet pas.
- Forcimi i reziliencës: Arsimi ndërdisiplinor, alfabetizimi digjital dhe politika që mbrojnë shëndetin mendor janë thelbësore për gjeneratat e reja.
Norov përfundon duke thënë se trashëgimia jonë nuk do të përcaktohet vetëm nga teknologjia që krijojmë, por nga mençuria me të cilën e qeverisim atë. Tekologjia duhet të forcojë mendjen dhe potencialin njerëzor, jo ta dobësojë. Bashkëpunimi global dhe dialogu ndërdisiplinor janë çelës për të arritur këtë qëllim.
/Argumentum.al
