Diplomati amerikan Christopher Hill ka dëshmuar sot në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, në procesin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, të akuzuar për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Hill, i identifikuar me kodin 1DW-008, është dëshmitari i pestë i thirrur nga mbrojtja e Thaçit, e përfaqësuar nga avokati Luka Mishetiq. Para dëshmisë së tij, gjykata pranoi një video-material si provë, kërkesë e bërë nga mbrojtja dhe e pa kundërshtuar nga Prokuroria.
Sipas vendimit të trupit gjykues, dëshmia e Hill do të kufizohet në tema të caktuara, ndërsa ai ka të drejtë të mos përgjigjet në pyetje që përfshijnë informacione konfidenciale. Në seancë ishte e pranishme edhe Terra Gerhersanem, zëvendëskëshilltare ligjore e Ambasadës së SHBA-së në Hagë.
Christopher Hill gjatë dëshmisë së tij në Hagë tha se në çështjen e Kosovës ishte angazhuar nga SHBA-të në maj të vitit 1998 nga Madeleine Albright, të cilës i raportonte. Ai e kuptonte rolin e tij si diplomat që duhej të ofronte mbështetje ose zgjidhje politike për të ndalur dhunën në Kosovë.
Hill tregoi se me kolegët e Departamentit të Shtetit kishin punuar për një plan autonomie që do t’i kthente Kosovës vetëqeverisjen.
Dëshmia e tij u dha në përgjigje të pyetjeve të mbrojtjes së Hashim Thaçit, të përfaqësuar nga avokati Luka Mishetiq.
Hill tha se si diplomat në Maqedoni dhe Shqipëri, Kosova ishte një temë e madhe, por jo e vetmja në Ballkan, pasi kishte edhe luftëra në Bosnjë e Hercegovinë dhe Kroaci.
Ai theksoi se deri në maj 1998 nuk e kishte vizituar Kosovën dhe se në bisedimet e Dejtonit fokusi ishte përfundimi i luftës në Bosnjë, por Kosova përmendej nga amerikanë me prejardhje kosovare që kërkonin zgjidhje.
Hill shtoi se kishte biseduar për Kosovën edhe me Sllobodan Millosheviqin, duke theksuar se e dinin që Kosova do të ishte çështja tjetër pas Bosnjës.
Tutje në pyetjen e Mishetiqit se në palën kosovare a keni gjetur ndonjë emër që mund të fliste me autoritet në emër të shqiptarëve të Kosovës, Hill e përshkroi situatën në Kosovë si shumë sfiduese, duke theksuar vështirësinë për të gjetur bashkëbisedues me autoritet politik.
“Ka qenë një sfidë e madhe, në disa momente ishte ndërmarrje e vështirë të gjendeshin njerëz që flisnin me autoritet. Çdokush kishte një mendim lidhur me të, por problemi ishte të gjendej dikush që kishte autoritet. Një prej personave të tillë ishte kreu i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Ibrahim Rugova, i cili kishte pozitë udhëheqëse në Kosovë,” tha Hill.
Kurse në pyetjen e avokatit Mishetiq se kush është takuar me UÇK-në për herë të parë në emër të shteteve të Bashkuara të Amerikës ai tha se me UÇK ishte pamundësia për të zgjedhur një lider udhëheqjeje. Për të gjetur njerëz që mund të flisnin me autoritet.
“Problemi i madh, natyrisht, ishte paaftësia dhe pamundësia për të gjetur një udhëheqje aty, për të gjetur njerëz që flisnin me autoritet,” tha Hill, duke shtuar se kjo e bënte të vështirë çdo komunikim zyrtar me përfaqësues të UÇK-së.
Diplomati amerikan, Christopher Hill, i pyetur nga mbrojtja e Hashim Thaçit nëse ambasadori Robert Gelbard i ishte referuar UÇK -së si organizatë “terroriste”, ka thënë “po”.
“Pati shumë kritika për deklaratën e Gelbard se UÇK-ja ishte organizatë terroriste, dhe kishte fjalë se kjo e kishte shpejtuar këtë ngjarje, pra sulmin në familjen Jashari. Gelbard sikurse kishte dhënë dritën jeshile që kjo të ndodhte. Besoj se nuk ka provë për një gjë të tillë, por ajo është diskutuar, nëse i dërguari amerikan e quan UÇK-në terroriste, jep sinjal serbëve të lëvizin kundër tyre”, ka thënë Hill.
Hill ka shpjeguar se Gelbard ishte bazuar në përvojën e tij në Amerikën Latine kur e kishte cilësuar të tillë UÇK-në.
Sipas Hill, Gelbard ishte takuar me disa shqiptarë të Kosovës në Zvicër, të cilët pretendonin se ishin udhëheqës të UÇK-së, por ai vetë nuk besonte se ata ishin përfaqësues të vërtetë të saj. “Nuk mendoj që kjo ishte e vërtetë dhe nuk ka pasur ndonjë provë që ata ishin në fakt udhëheqës të UÇK-së,” deklaroi ai. Hill shtoi se nuk i kujtohej saktësisht kush ishin ata persona, por se ishin bërë përpjekje për të zbuluar kush e drejtonte realisht UÇK-në.
Ai tha se njerëzit me të cilët ishte takuar Gelbard kishin simpati të madhe për UÇK-në, duke e parë atë si një lëvizje që përshpejtonte procesin drejt pavarësisë.
Në vijim, Hill shtoi se gjatë verës së vitit 1998 ishin bërë përpjekje për të identifikuar një zyrtar të UÇK-së apo grup zyrtarësh me të cilët mund të flisnim lidhur me UÇK-në, por pa sukses. Ai tha se në Tiranë ishte takuar me një person që u ishte përshkruar si udhëheqës i UÇK-së, por që, sipas tij, nuk kishte autoritetin e duhur për të folur në emër të UÇK-së.
Në vazhdim të dëshmisë, Hill tha se nuk besonte se ekzistonte një Shtab i Përgjithshëm përgjegjës për UÇK-në. Ai e përshkroi këtë si përpjekje për të treguar se ishin një ushtri e strukturuar me hierarki tradicionale.
“Jo, nuk e besoja këtë gjë. Mendoj se ishte më shumë përpjekje për të treguar se ishin një ushtri me hierarki vertikale, një përpjekje për të na bindur se kishin struktura normale politike e ushtarake,” u shpreh Hill.
Ai shtoi se disa prej personave me të cilët ishte takuar përpiqeshin të paraqiteshin më të rëndësishëm se sa ishin në realitet. “Isha i dekurajuar, u thashë disa personave se kam frikë që po kërkojmë diçka që në fakt nuk ekziston,” tha Hill.
Duke folur për negociatat e paqes, Hill përmendi se në verën e vitit 1998, Ibrahim Rugova nuk hezitonte të jepte emra nga LDK-ja si pjesë të ekipit negociues, por nuk kishte shumë vullnet për të përfshirë persona jashtë partisë.
Ish-diplomati amerikan Christopher Hill, ka folur edhe për kontaktet me persona nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës, duke thënë se qëllimi i tyre ishte realizimi i pavarësisë së Kosovës.
“Ata, domethënë personat me të cilët kemi biseduar, kishin pikëpamjen se nuk mund të negociohej me serbët dhe se ajo çfarë dëshironin të arrinin ishte pavarësia, duke kërkuar që ne t’i ndihmonim për ta siguruar këtë,” tha Hill.
Ai shtoi se UÇK-ja kishte interesim për bashkëpunim me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. “Ata ishin të interesuar që të punonin me SHBA-të sepse mendonin që SHBA-të ishin në pozitë për të realizuar objektivat e tyre, që ishte pavarësia afatmesme për Kosovën,” theksoi ai.
Sipas Hill, UÇK-ja nuk kishte interes të bashkëpunonte me Lidhjen Demokratike të Kosovës.
“Në vend që vetë Rugova të ishte zëri i shqiptarëve të Kosovës, ata vetë donin të ishin zëri i shqiptarëve të Kosovës,” tha ai, duke shtuar se ishte e vështirë që këtë rol ta merrnin persona që nuk njiheshin. Christopher Hill foli gjithashtu për një takim me Rexhep Selimin në fshatin Likoc, ku kishte shkuar së bashku me Fehmi Agani nga LDK-ja dhe gazetarët Veton Surroi e Blerim Shala. Në takim, sipas Hill, ishin edhe asistentja e tij dhe zëdhënësi për shtyp i Ambasadës së SHBA-së në Shkup.
Ai tha se qëllimi i takimit ishte të kuptonin më mirë se kush e udhëhiqte UÇK-në dhe si mund të përfshihej në një proces politik. “Mendova se kjo ishte urgjente sepse kishim një draft-autonomie dhe nuk po arrinim ta negocionim, pasi nuk kishte përfaqësues të përfshirë,” tha Hill.
Hill tregoi se takimi ishte zhvilluar në Likoc dhe më pas udhëtimi kishte vazhduar drejt Shtimes, ku automjeti i tyre ishte goditur me plumba. Sipas tij, Fehmi Agani kishte thënë se mund të bëhej fjalë për një provokim nga serbët.
Në takim, sipas Hill, ishte edhe Mehmet Hajrizi, ndërsa UÇK-së i ishte bërë kërkesa që të rikonstrukturohej dhe të caktohej një “kryeministër i ri”.
Për Rexhep Selimin, Hill tha se fillimisht kishte menduar se ai ishte personi që merrte vendime në emër të UÇK-së, por ishte zhgënjyer kur Selimi i kishte thënë se duhej të priste. “Mendova se ai do merrte vendime. U acarova kur më tha se nuk ishte ai që vendoste dhe se mbase javën tjetër do merrej vendimi,” u shpreh Hill.
Para këtij takimi, ai tha se kishte pasur edhe një takim në Junik me një person të UÇK-së që kishte mjekër dhe veshje kamuflazhi, por që sipas Hill nuk ishte udhëheqësi i saj.
Ish-diplomati amerikan, Christopher Hill, e ka përfunduar për sot dëshminë në Gjykatën Speciale. Ai do ta vazhdojë dëshminë nesër, nga ora 09:00.”
Mbrojtja e Thaçit ka filluar paraqitjen e provave më 15 shtator 2025, me dëshminë e ish-ndihmësit të sekretarit amerikan të shtetit, James Rubin.
/Argumentum.al
