“Fetullah Gylen, një jetë në shërbim”/Dr. Jon Pahl: Gyleni është si Gandi, një ndërtues paqeje!

Promovimi i Librit “Fetullah Gylen, një jetë në shërbim”, në Tiranë nga Dr. Jon Pahl. Intervistë me autorin ekskluzivisht për Argumentum.al

“Është persekutim, dhe është tragjike për Turqinë dhe kudo ku udhëheqësit turq përpiqen të persekutojnë njerëzit e Hizmetit – gjë që ata po e bëjnë në të gjithë globin. Ata njerëz, në përvojën time, janë avokatë të sinqertë të jodhunës—dhe ata do të jenë kontribues të shkëlqyer për çdo shoqëri që i mirëpret”. Kështu tha Dr. Jon Pahl, autori i librit “Fetullah Gylen, një jetë në shërbim”, në një intervistë ekskluzive për Argumentum.al gjatë së cilës ai rrëfeu se lëvizja Hizmet (shërbimi) e frymëzuar nga Gylen është vërtet globale – në çdo kontinent.

“Shpresoj se libri shpjegon se kush është zoti Gylen, në mënyrë të drejtë, bazuar në prova. Unë jam një historian i feve i trajnuar në Universitetin e Çikagos, kështu që sjell në të gjitha kërkimet e mia një angazhim për studimin e kujdesshëm të provave, shkakut dhe efektit – studimin shkencor të feve, “tha ai.

“Unë nuk jam një gylenist, unë jam një i krishterë praktik – dhe i lumtur që jam i tillë! Etiketimi “terrorist” për Gylenin është propagandë. Është një “gënjeshtër e madhe” orwelliane. Është njësoj si ta quash Gandhin “terrorist”. Presidenti turk e ka përdorur atë gjuhë për të mbështetur regjimin e tij të brishtë dhe të dështuar dhe për të varrosur hetimet për korrupsion që po i afroheshin atij dhe familjes së tij.”

Sipas tij, Gyleni kurrë nuk ka mbështetur një parti të caktuar, përkundrazi ai ka mbështetur liderët politikë në Turqi nga shumë parti – dhe i ka inkurajuar të gjithë ata që të forcojnë demokracinë.

Dr. Pahl zbuloi se Gyleni kurrë nuk e mbështeti Erdoganin; nuk kishte fare miqësi të vërtetë. “Disa njerëz të frymëzuar nga Gylen pa dyshim e mbështetën Erdoganin, i cili në një moment tha shumë gjëra të bukura për të qenë një mbështetës i demokracisë.”

I pyetur për mundësinë e arritjes së paqes fetare në botë, Dr. Pahl pohoi se angazhimi i liderëve fetarë në nxitjen e paqes më të madhe, si Gandhi, Martin Luther King, Jr., Gülen dhe laureatja liberiane e çmimit Nobel, Leymah Gbowee, është historia e vetme më e rëndësishme në historinë e feve në shekullin e 20-të dhe fillimin e shekullit të 21-të që shumica e njerëzve nuk e dinë!

Dr. Pahl e ka vizituar Shqipërinë tre herë dhe çdo herë ka parë përparim në të kuptuarit e traditave. “Unë mendoj se lëvizja Hizmet ka ndihmuar me këtë dhe shpresoj që bashkëpunimi ndërfetar në zemër të Shqipërisë moderne do të vazhdojë të rritet dhe zhvillohet,” tha Dr. Jon Pahl, autor i librit “Fetullah Gülen, një jetë në shërbim. ” në intervistën e mëposhtme:

Intervistoi: Marjana Doda

-DR. Jon Pahl, së pari ju falendëroj për këtë intervistë ekskluzive për  median online Argumentum.al. Më 6 qershor  ju ishit në Tiranë ku promovuat Librin “Fethullah Gylen, një jetë në shërbim”, për lexuesin shqiptar.  Një historian amerikan, teolog dhe mbi të gjitha i krishtere që shkruan biografinë e parë kritike për një klerik musliman nga Turqia. Zoti Pahl çfarë ju shtyu të shkruanit këtë biografi për Fetullah Gylen?

DR. Jon Pahl: Faleminderit për mundësinë për të folur me ju! Erdha në këtë biografi pasi përfundova në vitin 2010 një libër të titulluar Perandoria e Sakrificës: Origjina Fetare e Dhunës Amerikane. Ky ishte një projekt i vështirë, sepse fokusohej në atë se si fetë mund të shtrembërohen dhe të kthehen në dhunë. Fillova të hulumtoj paqendërtuesit fetarë, mes tyre edhe Gylenin, sepse po kërkoja një temë më të lumtur! Natyrisht, gjërat dolën ndryshe në histori nga sa prisja kur fillova të punoja për Gylen.

-Pasi shumë viteve studimi të figures së Gylen dhe pas publikimit të këtij libri. A jeni ju një “gylenist”. Keni frikë nga pala tjetër që anatemon lëvizjen gyleniste. Kujtojmë se Presidenti turk pas vitit 2016 e ka quajtur si një organizate terroriste?

Unë nuk jam një gylenist, unë jam një i krishterë praktik—dhe i lumtur që jam i tillë! Etiketimi “terrorist” për Gylenin është propagandë. Është një “gënjeshtër e madhe” oruelliane. Është njësoj si ta quash Gandin “terrorist”. Presidenti turk e ka përdorur atë gjuhë për të mbështetur regjimin e tij të brishtë dhe të dështuar dhe për të varrosur hetimet për korrupsionin që po i afroheshin atij dhe familjes së tij.

-Lëvizja e Gylen, praktikisht duke u larguar drejt SHBA-së duket se ka ndërkombëtarizuar levizjen e tij. Diaspora turke kudo në bote i është bashkuar kësaj lëvizjeje, madje dhe në Shqipëri. Sa ndihmon ky libër për të kuptuar më shumë Fetullah Gulenin?

Po, lëvizja Hizmet (shërbimi) e frymëzuar nga Gylen është vërtet globale – në çdo kontinent. Shpresoj se libri shpjegon se kush është zoti Gylen, në mënyrë të drejtë, bazuar në prova. Unë jam një historian i feve i trajnuar në Universitetin e Çikagos, kështu që sjell në të gjitha kërkimet e mia një angazhim për studimin e kujdesshëm të provave, shkakut dhe pasojës – studimin shkencor të feve.

-Çfarë përfshin Gyleni dhe lëvizja globale Hizmet? A është një vizion politik apo një qasje sociale dhe fetare? A është kjo lëvizje një pushtet religjoz që po ballafaqohet me pushtetin politik të Erdogan?

Të kuptosh Gylenin politikisht do të thotë të keqkuptosh, ose ta keqinterpretosh atë. Ai kurrë nuk ka mbështetur një kandidat. Ai kurrë nuk ka mbështetur një parti të caktuar. Ai ka mbështetur liderët politikë në Turqi nga shumë parti – dhe i ka inkurajuar të gjithë që të forcojnë demokracinë. Ai është një dijetar dhe predikues fetar, dhe lëvizja që ai frymëzoi është një lëvizje e shoqërisë civile e përqendruar në edukimin, dialogun ndërfetar dhe ndërmarrjen sociale – jo në fitimin e pushtetit politik. Ata janë goditur nga regjimi aktual.

-Përplasja Erdogan- Gylen e ka transferuar këtë konflikt nga Turqia në vende të tjera, sidomos pas viti 2016 ku Erdogan ka fajësuar Gulenin se qëndron prapa grusht-shtetit të dështuar të 15 korrikut të 2016-s në Turqi. Madje Presidenti turk Erdogan në vizitën e  fundit në Shqipëri kërkoi që Shqipëria të ndërmarrë veprime kundër gylenistëve. Si e komentoni këtë përndjekeje ndërkombëtare sot në shek e 21?

Është persekutim, dhe është tragjike për Turqinë dhe kudo ku udhëheqësit turq përpiqen të persekutojnë njerëzit e Hizmetit – gjë që ata po e bëjnë në të gjithë globin. Ata njerëz, në përvojën time, janë avokatë të sinqertë të jodhunës—dhe ata do të jenë kontribues të shkëlqyer për çdo shoqëri që i mirëpret. Nuk ka kuptim që një studiues mysliman në Pensilvani, i cili nuk ka kompjuter, mund të orkestrojë një përpjekje për grusht shteti. Besoj se duhet të shikojmë se kush përfitoi nga ajo ngjarje grusht shteti, për të cilën shumë mendojnë se ishte organizuar (nuk kemi akses në dokumente për ta ditur me siguri), dhe ky do të ishte zoti Erdogan, i cili e thirri atë të nesërmen. “një dhuratë nga Zoti.” Regjimi aktual ka mbyllur gazetat dhe mediat e tjera, ka mbyllur bizneset dhe ka sekuestruar pasuritë e tyre, ka burgosur njerëz të pafajshëm dhe ka detyruar të tjerët të ikin. Ka qenë vërtet e keqe për Turqinë dhe një sërë shkeljesh të të drejtave të njeriut.

-Në këndvështrimin tuaj pas gjithë këtij studimi mbi jeten dhe levizjen e Gulen, pse  politika dhe feja e luftojnë njëra-tjetrën? Kam parasysh këtu, miqësinë e një kleriku me një politikan  (Erdogan-Gylen) që u kthye në armiqesi aq sa sot kleriku Gylen është në ekzil.

Gyleni kurrë nuk e mbështeti Erdoganin; nuk kishte fare miqësi të vërtetë. Disa njerëz të frymëzuar nga Gylen pa dyshim e mbështetën Erdoganin, i cili në një moment tha shumë gjëra të bukura për të qenë mbështetës i demokracisë. Ai është treguar ndryshe së fundmi. Feja shpesh perceptohet nga tiranët si një kërcënim për pushtetin e tyre, sepse fetë u japin individëve dhe komuniteteve një burim paqeje dhe rehatie (dhe një burim të ardhurash) që tiranët nuk mund ta kontrollojnë. Në fakt, në rastin më të mirë të tyre, fetë mund t’i mbajnë politikanët përgjegjës ndaj vlerave morale dhe mund të mbështesin kulturën politike në rritjen e besimit dhe drejtësisë.

-Toleranca dhe harmonia fetare është vlera më e madhe e Shqipërisë, megjithatë në botë ndarjet ndërfetare ende janë të mëdha. Në këtë liber biografik  ju theksoni faktin se Gulen është një njeri i dialogut fetar, ai ishte i gatshem të ulej të fliste e të takonte çdo klerik. Sa e mundur është të arrihet një paqe fetare në botë?

Unë besoj se fetë do të punojnë së bashku në një të ardhme shumë të afërt për të na ndihmuar të zgjidhim shumë nga problemet me të cilat përballet njerëzimi, si ndryshimi i klimës. Gyleni ka qenë padyshim një avokat i dialogut. Njerëzit e frymëzuar prej tij do të punojnë me këdo në projekte meritash që i shërbejnë të mirës së përbashkët. Angazhimi i liderëve fetarë në nxitjen e paqes më të madhe, si Gandhi, Martin Luther King, Jr., Gülen dhe fituesja liberiane e çmimit Nobel, Leymah Gbowee, është historia e vetme më e rëndësishme në historinë e feve në shekullin e 20-të dhe në fillim të shekullit të 21-të. shumica e njerëzve nuk e dinë! Ka shumë paqendërtues të mundshëm fetarë atje. Megjithatë, ato nuk janë ende të organizuara mirë; por lëvizja Hizmet po ndihmon në organizimin e tyre.

-Cilat janë vlerat dhe idealet që ju i keni hasur te figura e Gylen që ju mund t’ua rekomandoni gjeneratave të reja?

Gyleni i ka mësuar gjithmonë të rinjtë të JETOJNË PËR NJË KAUZË. Shumë shpesh, të rinjtë mund të ndjehen të dëshpëruar: ka shumë probleme në botë dhe në shoqëri. Mund të duket dërrmuese. Por nëse një i ri gjen diçka për të cilën është i apasionuar dhe angazhohet për të, ai mund të bëjë një ndryshim të madh. Njerëzit e frymëzuar nga Gylen kanë themeluar shkolla në qindra vende dhe ata kanë rritur një lëvizje globale – në vetëm disa dekada. Është e jashtëzakonshme – dhe filloi me të rinjtë! Jam i lumtur të them se po shfaqet gjithashtu një gjeneratë e re liderësh. Gyleni ka lindur në vitin 1938 dhe është i dobët. Por ka të rinj që dalin në pah—përfshirë Shqipërinë, të cilët kanë ide dhe energji të shkëlqyera!

-Në përmbyllje të kësaj interviste, a keni ju një mesazh per shqiptaret, qofshin këta anëtare të levizjes së Gylenit ose jo?

Unë e kam vizituar Shqipërinë tre herë, tani, dhe çdo herë kam parë përparim në të kuptuarit e traditave. Mendoj se lëvizja Hizmet ka ndihmuar për këtë dhe shpresoj që bashkëpunimi ndërfetar në zemër të Shqipërisë moderne do të vazhdojë të rritet dhe të zhvillohet. Shqipëria është e rëndësishme globalisht – si shembull i një demokracie pluraliste. Unë gjithashtu shpresoj se njerëzit fetarë do të punojnë për ta mbajtur qeverinë përgjegjëse që të jetë e ndershme dhe transparente—për të mbështetur më të mirën e njerëzimit. Unë shoh kaq shumë potencial në këtë vend të bukur dhe njerëzit e tij të bukur, ndërsa vazhdoni të shëroheni nga trauma e dekadave komuniste dhe ndërsa rriteni në shoqërinë e fortë, moderne dhe pluraliste që mund të jetë një fener në Ballkan për paqen. Do të doja të kthehesha së shpejti!

Faleminderit!

/Argumentum.al

© 2022 Argumentum