Lajmërim
Kemi nderin me vu në dijeni të gjithë bashkatdhetarët se ditën e diel, 23 shkurt 1986 fillon emisioni i parë i radios në gjuhën shqipe. Emisioni në fjalëtransmetohet tash për tash për çdo të diel nga ora tre dëri n’ora katër mbasdite në valët FM 101.8 metra.
Redaksia Jehona e Shqipes
Në arkivën e radios «Jehona e Shqipes» në Bruksel, fletushka që lajmëroi gjithë komunitetin shqiptar se një radio do të transmetonte për herë të parë në gjuhën shqipe, ruhet akoma. Para se t’ju duket e çuditshme, zhvendoseni realitetin nga ditët e sotshme kur hapen e mbyllen me dhjetëra media e kanale komunikimi dhe çojeni këtu e 35 vjet të shkuara, në Belgjikë, ku një grup i madh shqiptarësh që i ishin arratisur komunizmit, nuk kishin asnjë mënyrë komunikimi me vendin që kishin lënë, asnjë mjet kontakti, asnjë lajm (i mirë a i keq qoftë) nuk u vinte në kohë, asnjë zë nuk i bashkonte në emigrim. Ndaj edhe ajo «Jehona» e vogël që u krijua nga një grusht i vogël njerëzish ishte si burim uji në gjithë thatësirën informative të atyre kohëve e si një fill lidhës për një komunitet që nuk kishte dot një zë në këtë shtet të Evropës.
Kush ishte ky grusht njerëzish? I pari Sakip Skepi, që mblodhi Idriz Bashën me bashkëshorten e tij Kimete Bashën, Durak Durakun, Ali Islamajn, Avni Islamajn, Naim Likën, Gani Shetën, një grup shqiptarësh intelektualë, që kishin për qëllim ta bënin zërin e shqiptarëve të dëgjuar në një mënyrë të organizuar, të ishin pikë kontakti në botën shqipfolëse, në mungesë të një ambasade shqiptare në Belgjikë. Të ishin një pikë referimi për këdo që do donte informacione për shqiptarët dhe më e rëndësishmja prej të gjithave ishte një mënyrë që refugjatët politikë shqiptarë të jepnin kontributin e tyre të pavarur në çështjen kombëtare për vendosjen e demokracisë në Shqipëri.
Historia e tregoi ca vite më vonë se ky komunitet që krijoi të vetmin program radiofonik në Evropën Perëndimore, i cili u themelua para rënies së Murit të Berlinit prej të rinjsh nga toka e shqiponjave që kundërshtuan regjimin komunist të Tiranës e u rritën në mërgim, u bë vërtet një zë i fortë e një shtysë e madhe për ndryshimet dhe erën e re që do të frynte në Shqipëri.
Kolë Gjeloshaj, përgjegjës për rubrikën e kulturës në Radion Jehona e Shqipes që prej vitit 2000 dhe një nga njohësit më të mirë të historisë së këtij mediumi kaq të rëndësishëm për shqiptarët e Belgjikës, e analizon këtë iniciativë si gatishmëri për të demonstruar aftësinë e anëtarëve të diasporës anti-komuniste për t’u organizuar dhe për ta bërë zërin e tyre të dëgjohet në një mënyrë të besueshme për të tërhequr vëmendjen për gjendjen e Shqipërisë dhe shqiptarëve. Por edhe si një gatishmëri për të sjellë në vëmendjen e anëtarëve të komunitetit shqiptar informacione të përgjithshme (jo vetëm për zonën e vendbanimeve shqiptare) në gjuhën shqipe. Në atë kohë shumë njerëz nuk kishin njohuri të mjaftueshme të gjuhës shqipe. Ndaj kjo radio pati aq shumë misione që i kreu të gjithë një e nga një, vit pas viti: informim, protestë, manifestim, ndikim. Sepse një radio mund të arrijë vërtet të bëjë histori. Të paktën “Jehona e Shqipes” e ka bërë dhe ka dëshmitarë një brez të tërë emigrantësh jo vetëm të Belgjikës, por në të katër cepat e botës, që sot e kësaj dite çdo të diel ndjekin traditën e dëgjimit të “Jehonës”.
Por Shqipëria nuk është më ajo e ‘60-ës, as ajo e ’90-ës, Europa ca më pak. Emigrantët nuk janë më të njëjtët, interesat po ashtu. Është një brez i ri të lindurish në Evropë e janë të tjera valë emigracioni që vijnë nga Shqipëria. Mendoni se radioja në këtë realitet të ri që vrapon me 100 në orë, ka mbetur e njëjta? Aspak. Ka marrë edhe ajo forma të reja, është përshtatur dhe ka ndryshuar me një ritëm të pabesueshëm. Po jetojmë në epokën e mediave sociale, të Instagram-it, të Facebook-ut? Asnjë problem. Kërkojeni “Jehona e Shqipes” edhe aty. Ka profesionistë të rinj, moderim bashkëkohor? Asnjë problem. Prej gati 5 vitesh Sakip Skepit, i cili e mbajti i vetëm radion, duke e vetëfinancuar që në ditën e parë, pa munguar në mikrofon asnjë të diel, i është bashkuar gazetarja Ledia Canaj, që ka sjellë frymën e re, energjinë, ritmin dhe ka lidhur fijet e së shkuarës me të sotmen. Tani radio ka tjetër mision: informim, promovim, aktualitet, kulturë, lidhje të drejtpërdrejta, të ftuar, aktivitete, mbështjetje dhe sigurisht muzikë rigorozisht shqiptare.
Sikur veç ta dinit se sa shumë personalitete kanë folur në atë mikrofon e që në Shqipëri mbase nuk ua kanë dëgjuar as emrin si pjesë e diasporës: piktorë shkrimtarë, artistë, aktorë, juristë, inxhinierë, mjekë, talente të reja, emigrantë të rinj, fëmijë të emigrantëve të vjetër. Për shembull Gala Aliajn ju e njihni të gjithë. Ama para se ta njihnit sepse fitoi “The Voice of Belgium”, shumë shqiptarë të diasporës e kanë njohur vite më parë nga valët e radios “Jehona e Shqipes”. Ismail dhe Elena Kadare vazhdojnë të ruajnë korrespondencën e rregullt me radion. Gazetarë si Mentor Kikia, Mentor Nazarko, Aleksandër Çipa e shumë të tjerë, informojnë çdo javë nga Shqipëria aktualitetin e javës. Kolë Gjeloshaj mbledh botime autorësh shqiptarë anë e mbanë botës dhe i promovon tek “Jehona”. Grupi i shqiptarëve të suksesshëm në Belgjikë që krijuan “Përralla dhe legjenda shqiptare” ua prezantuan projektin e tyre shqiptarëve mes radios. Festivali Balkan Trafic ka rënë në kontakt me muzikën e tabanit shqiptar përmes “Jehonës”, duke e integruar në programin e tij të përvitshëm grupe të muzikës popullore shqiptare. Çdo të diel mund të dëgjoni lëndë autentike shqiptare, që nuk e gjen dot vërdallë. Muzikë polifonike e çifteli, lajme e biseda e mbi të gjitha një dashuri aq të madhe për Shqipërinë. Është një komunitet aq i gjallë që ju nuk mund ta njihni tjetërkund.
Ledja Canaj dhe Sakip Skepi nuk kanë aspak frikë nga e ardhmja, nga konkurrenca që u bëhet mediave klasike ditë për ditë. Janë të qetë në të dielat e tyre, sepse as që kanë ndër mend t’i shpallin luftë bashkëkohores. Ata kanë mësuar të përshtaten, por pa bërë pakte me ndryshimin e identitetit. Sepse e kanë të provuar se identiteti shqiptar është thelbi që nuk ndryshon, është palca dhe është prova se Europa të pranon me identitetin tënd, sidomos me identitetin tënd. Fëmijët shqiptarë që kanë lindur e po rriten larg Shqipërisë do ndjekin shkolla e universitete, do integrohen e do bëhen pjesë e një shteti tjetër, por do kenë përherë një zë të ëmbël që u vjen çdo të diel dhe quhet “Jehona e Shqipes”.
*Shkruar nga Klaudeta Skënderasi
