Zoran Meter-geopolitika.news[i]
- Nuk është e vështirë të përfytyrohen lumenjtë e ukrainasve të pakënaqur me gjithçka që ka ndodhur në atdheun e tyre teksa vërshojnë drejt kryeqyteteve europiane në kërkim të një jete më të mirë të cilin këto kryeqyete – për mendimin tim – janë të detyruar t’ua sigurojnë pas kaq shumë viktimash urkainase. Këtu nuk është fjala për mijëra ose dhjetra mijëra, por për miliona njerëz që do të kenë të drejtën e lirisë së lëvizjes në BE.
- Njerëzit e mençur evropianë nuk veprojnë më në mënyrë racionale, por me emocione dhe hakmarrje. Ata, megjithëse të vetëdijshëm për vlerësimet e gabuara të tyre strategjike, janë të nënvetëdijshëm për pamundësinë të pranojnë atë që në vend të begatisë që gëzuan nëpërmjet aksesit të lirë në tregun rus për kompanitë e tyre dhe për energjentët e lirë dhe të pakufizuar rusë tani fituan Ukrainën. Dhe këtë e fituan në pjesën më të madhe që të sigurojnë rindërtimin dhe financimin e saj, ndërsa për fitimet nga burimet natyrore ukrainase (sado shumë më të vegjël të jenë ato në krahasim me ato ruse, dhe me tregun rus) do t’u duhet të luftojnë me amerikanët.
- Në kufinjtë e tyre lindorë tani morën një superfuqi bërthamore armiqësore nëpërmjet frikës nga e cila, ShBA-të gjithmonë do të mund të manipulojnë në mënyrë që elitat europiane t’i mbajnë në thes dhe nën kontrollin e tyre. Njëkohësisht ShBA-të do të bashkëpunojnë nga ana investuese me Rusinë, në po atë mënyrë që ka pas bërë para luftës BE-ja.
Plani i madh dështoi pa lavdi: në fund kredinë për Ukrainën do t’a paguajë Europa dhe jo edhe Rusia!
Kjo mund të ishte përmbledhja e shkurtër e samitit 16-orësh të Këshillit të Eruropës, në të cilin krerët e shteteve dhe personalitetet drejtuese të BE-së më së shumti biseduan për mënyrat sesi me mjetet e bllokuara financiare ruse te depozituesi belg Euroclear t’i jepet Ukrianës një kredi reparacioni me vlerë 90 miliardë euro për financimin e saj në dy vitet e ardhshme.
Në tryezë ishin vetëm dy obsione, sikurse tha Ursula von der Leyen, presidentja e Komisionit Europian.
I pari, Bashkimi Europian të marrë hua në emër të të gjithë shteteve antare për një kredi pa kamatë për Ukrainën (njëlloj me modelin që bëri Brukseli në kohën e pandimsë Covid-19 për furnizimin me vaksina);
i dyti, që e ashtuquajtura kredi reparacioni për Ukrainën të ndahet nga mjetet e bllokuara financiare ruse të cilët në Europë janë 210 miliardë, më së shumti në Eurocler- rreth 185 miliardë.
Iniciator i këtij plani dhe tërë kësaj sage e cila zgjati disa muaj ishte personalisht presidentja e KE-së Ursula von der Leyen (UvdL) së cilës, shumë shpejt, si promotori kryesor pranë saj, i’u përbashkua edhe kancelari gjerman Friedrich Merz.
Në të vërtetë në lojë ishte vetëm një obsion
Gjithashtu që në fillim nga ana e UvdL u tha qartë si drita e diellit se qëllimi kryesor ishte të sigurohej obsioni i dytë nga ata të mësipërmit dhe se i pari as që do të merrej në shqyrtim, vetëm se ishte njëfarë dekori, sigurim i demokraticitetit të zgjedhjeve – dhe në fakt paralajmërim i shteteve antare se çfarë do të ndodhë nëse nuk shtyhet përpara obsioni me me mjetet e bllokuara financiare ruse. Kjo ishte e qartë edhe nga letra e para pak kohëve e UvdL, kur për herë të parë propozoi dy obsione, synimi i të cilës ishte “nëse nuk pranoni propozimin tim vendet tuaja do të duhet të paguajnë financimin e Ukrainës”
Ky presion shkoi larg, por më shumë ndaj Belgjikës pa të cilën nuk ishte e mundur të kryhetj de facto konfiskimi i pronës sovrane ruse sadoqë EK-ja përpiqej t’a tregonte nën një dritë tjetër. Sepse për konfiskimin dhe për modelin e propozuar të BE-së, jo vetëm që nuk ka precedent historik, por nuk ekziston asnjë bazë në të drejtën ndërkombëtare dhe apo atë nacionale, madje as ndonjëfarë kluazole nga ato më të voglat ose e fshehur thellë që mund të përdorej si justifikim, ose më mirë të themi si mbrojtje, nga pasojat e dëmshme e cila në rast të vjedhjes së pronës ruse do të vinin përfundimisht jo vetëm për BE-në dhe shtetet antare, por edhe për sistemin ndërkombëtar ose rendin ndërkombëtar financiar. Për këtë kanë paralajmëruar ditë e muaj më përpara ekspertët kryesorë ndërkombëtarë. Por më kot, kur në krye të BE-së dhe disa antarëve të saj të veçantë keni individë që nuk duan të mendojnë në mënyrë racionale, por udhëhiqen nga emocionet ose më mirë të themi sigurimin e kolltukëve të tyre (më së shpeshti të njërit dhe të tjetrit).
“Koalicioni i të pavullentshmëve“ dhe përpjekje e dëshpëruar për të shkuar në rrugë të gabuar
Kulmi i presionit dhe treguesi më i mirë i dëshpërimit në të cilën u ndodhën për këtë shkak propozuesit e “kredisë reparacionale” shpërtheu javën e kaluar, kur në Bruksel erdhën UvdL dhe Friedrich Merzi dhe organizuan një darkë për kryeministrin belg Bart de Wever në të cilën u përpoqën më kot të bënin për vete duke i ofruar disa garanci mbi ndarjen e pasojave me Brukselin – gjëra që nuk ishin aspak garanci reale, por thjesht përpjekje për t’ia hedhur, sepse është e qartë se garanci për diçka të këtillë nuk mund të ketë.
Por një gjë e tillë nuk ishte e mundur t’ia hidhje kryeministrit belg sepse ai kishte studiuar thellësioht gjendjen reale në bisedimet me administratën e Euroclearit dhe ekspertët financiarë, dhe më pas vendimin e tij për kundërshtimin e kishte ekspozuar para parlamentit belg dhe kishte kërkuar nga ai mbështetjen të cilën edhe e fitoi gati unianimisht. I siguruar kësisoj dhe i armatosur me mbështetje politike dhe ekspertizë në vendin e tij ai mbeti i palëkundur e kësisoj ndoshta ishte edhe i vetmi që u argëtua vërtetë në darkën e përmendur e cila gjithsesi u ra rëndë në stomak dy të tjerëve.
Kryeministrit bleg shumë veta do të donin t’i ngrinin përmendore (nuk është e lehtë të ngatërrosh brirët me krerët “brimëdhenj” të një Gjermanie apo BE-je), por gjithsesi një person tjetër, dhe jo ai- ishte “vërtetë gozhda e fundit në arkivolin” e të lartpërmendurit “Plan B”. Kjo ishte kryeministrja itialiane Giorgia Meloni e cila vetëm disa ditë para takimit të përmendur në Romë deklaroi se Italia kundërshton përdorimin e pronës ruse për kreditimin e Ukrainës dhe është për modele tjera ndihme për këtë vend. Italia gjithsesi është kategori tjetër (më e lartë) në krahasim me Belgjikën, Hungarinë. Sllovakinë apo Çekinë (për të mos folur për Maltën e cila gjithashtu i’u përbashkua klubit të rezistencës).Italia është në vendin e tretë për nga numuri i popullsisë dhe fuqia ekonomike në BE – menjëherë pas Gjermanisë dhe Francës, e kësisoj zëri i saj brenda “koalicionit të të pavulletshmëve” eksitonte dhe ishte vendimtar që peshorja të anonte në anën e kundërt të UvdL dhe Merzit.
Këtu do të shtoja se as edhe presidenti francez Emanuel Macron nuk ishte mbështetës i palnit të Ursulës dhe Merzit megjithëse kishte frikë t’i kundërvihej publikisht. Në takimin e së enjtes ka ai shumë Macroni heshti. Dhe kur në momente kaq vendimtare për BE-në (këtë vlerësim e dhanë vetë krerët në ditët para samitit) heshtni mbi diçka që “kreu” e kërkon, është e qartë se këtë kërkesë nuk e pranoni ose sëpaku nuk e miratoni apo në fund edhe e pranoni për shkak të ndonjëfarë solidariteti apo ekzistencës së ndonjë force madhore.
“Forca madhore” u përzie në zgjidhjen përfundimtare
Meqë ra fjala për forcën madhore, prania e saj në samit ekzistonte që ç’ke me të dhe madje vepronte. Si puna e njëfarë hijeje të padukshme mbi sallën qëndronte pezull pamja e udhëheqësit rus Vladimir Putin i cili kërcënonte me pasoja të rënda për BE-në nëse konfiskohej prona ruse dhe i dorëzohej Ukrainës, por edhe ajo e presidentit amerikan Donald Trump.
Ishte pikërisht Trumpi ai që i kundërvihej përdorimit të aktivëve rusë në mënyrën që dëshironte Europa. Mbi bazën e pronës së bllokuar ruse ai ndërtoi planin e tij paqesor për të cilin tani diskuton aktivisht, por në mënyrën që të përdoret në dy drejtime: i pari për financimin e përbashkët amerikano-ukrainas të rindërtimit dhe i dyti për projektet investuese të përbashkëta amerikano – ruse për ekonominë ruse ose më mirë të themi për territorin e Federatës Ruse. Ky plan i Trumpit për mjetet ruse, me të cilin Putini ra dakord, është plotësisht i papranueshëm për Europën. Por meqënse pikërisht ky përbën një prej kompromisëve kyç në procesin negociues Trumpi nuk deshte t’ia lejonte BE-të të shkatërronte gjithçka, sepse nuk kishte më kohë për të pritur ndonjë plan të ri të tij (të tretin në radhë), dhe Ukraina, sipas mendimit të Trumpit dhe atij të Putinit, ndërkohë do të gjendej në një pozitë më të vështirë politike dhe ushtarake, dhe do të humbiste akoma më shumë territore.
Me siguri jo pa arësye, negociatorët amerikanë këtë fundjavë do të jenë në Florida, në pronën e mbyllur hermetikisht të mikut dhe partnerit të biznesit të Trumpi Steven Witkof, ku do të takohen me delegacionin rus dhe atë ukrainas. Askush ende nuk e di nëse ky takim do të sjellë suksesin përfundimtar, madje as ata vetë, por që të gjithë e kanë të qartë se në rast të konfiskimit europian të mjeteve financiare ruse nuk do të mund të mbahej as takimi dhe as do të mund të flitej për sukses të planit të Trumpit ashtu siç e dëshiron ai.
Trumpi ka kohë që e ka hedhur mbi shpinën e Europës ngarkesën e fianncimit të Ukrainës
Trumpi nuk e don bashkimin Europian dhe kjo nuk është kurrfarë sekreti Këtë e tregoi qartë në intervistën e paradokohëshme sensacionale për POLITICO, ku krerët e shteteve europiane i quajti “budallenj të vërtetë” dhe deklaroi se emigracioni do t’i bëjë “disa nga këto vende të paqëndrueshëm”. Por nuk është puna te mungesa e dashurisë së Trumpit (nuk ka vend për dashuri në politikë dhe në gjeopolitikë, dhe kush e kërkon në këto koncepte, ai me siguri gabon adresë), porse Trumpi që pranverën e shkuar ka thyer plotësisht atë që ekzistonte që në erën e Joe Bidenit, rezistencën e tharë europiane për gjithçka që detyrimisht vinte nga Uashingtoni.
Trumpi fillimisht deklaroi tërheqjen e plotë të financimit amerikan të Ukrainës dhe e hodhi në shpinën e Europës dhe kur kërcënoi se do të ndalojë t’i japë Kievit armë amerikane theu plotësisht udhëheqësit europianë të cilët e dinin mirë se pa këtë ndihmë Ukraina e humbiste me siguri luftën dhe me këtë edhe humbisnin edhe kolltukët e tyre sepse do të duhej t’u shpjegonin shumë gjëra qytetarëve europianë. Për këtë edhe e pranuan marrëveshjen për mbrojtjen të propozuar nga Trumpi me të cilën me paratë e tyre do të blinin armë moderne amerrikane dhe më pas (formalisht nuk do të jenë të detyruara, por kështu është) do t’ia dorëzojnë Ukrainës. Përse i përket detyrimeve të financimit të Ukrainës këtu BE-ja përpiqej deri diku të bënte rezistencë duke pohuar se këtë nuk ka mundësi ta bëjë në mënyrë të pavarur, por Trumpi ishte i pathyeshëm. Me dinakëri u tërhoq formalisht nga lufta ukrainase (megjithëse është ende i përfshirë brenda që ç’ke me të), duke siguruar kësisoj rolin e ndërmjetësit dhe njëkohësisht, edhe kontroll të mjaftueshëm mbi të, në masën që ajo të mos dalë jashtë kuadrit të deritanishëm në drejtim të përshkallëzimit në të cilin atëherë ShBA-të do të duhej detyrimisht të përfshiheshin gjë të cilën Uashingtoni dhe Moska duan me çdo çmim t’a evitojnë sepse janë të vetëdijshëm për pasojat katastrofike.
Për këtë Europa i hyri rrugës së përpjekjeve për përdorimin e pronës së bllokuar ruse për financimin e Ukrainës gjë e cila ishte ide edhe para ardhjes së Trumpit në pushtet. Deri tani ky plan dështoi, dhe ndoshta do të mbetet gjithmonë kështu, megjithëse Merzi ende shpreson se në të ardhmen këto mjete do të mund të përdoren për këtë qëllim nëse Rusia nuk i paguan Ukrainës reparacionet e luftës. Megjithatë, meqënëse reparacionet i paguan pala humbëse, e cila de facto dhe de jure nënshkruan kapitullimin, akrobacitë verbale të Merzit janë më shumë një akt dëshpërimi në përpjekje për të meremetuar humbjen katastrofale në samitin e së enjtes.
Kjo humbje e rëndë e Komisionit Europian mund të ketë pasoja të mëdha jo vetëm për fatin e tij ose mirë të themi për atë të Ursula von der Leyenit e cila është në krye të tij, sepse edhe për këtë të dytin, pra në obsionin e miratuar në fund u deshën të bëheshin përjashtime. Dhe këto për Hungarinë, Çekinë dhe Sllovakinë të cilat i’u kundërvunë paraprakisht duke deklaruar se “nuk duan të financojnë luftën” që janë fjalët e kryeministrit humgarez Vikor Orban. Në fund, që të mos vinte puna deri në një fiasko të plotë këto vende pranuan planin e kreditimit të përbashkët për Ukrainën, por në këmbim fituan përjashtime, domethënë ato nuk do të jenë të detyruara të marrin pjesë.
A ka mundësi të ndodhë heret apo vonë që edhe vende të tjera antare, të cilët ekonomikisht qëndrojnë shumë më keq se tre vendet e lartpërmendura, të shtrojnë pyetjen nëse është e drejtë që ato të hyjnë në borxhe dhe disa të tjerë, të cilën janë të barabartë në të njëjtat integrime, nuk do të jenë të detyruar?
Na udhëheqin idiotë dhe njerëz pa shtyllë kurrizore
Prej kohësh në një analizë kam pas thënë, dhe tani për këtë jam plotësisht i bindur, se në histori ndoshta nuk ka patur gabim strategjik më të madh, trashanik dhe dritëshkurtër sesa ky europiani, çmendurinë e të cilit tani do të duhet t’a paguajmë. Kam shkruar, sesa shtrenjtë do t’i kushtojë vetë Europës dhe qytetarëve të saj dëshira joreale e Bashkimit Europian e cila daton që nga mesi i dhjetëvjeçarit të kaluar që Ukraina duhet të përfshihet jo vetëm në BE, por edhe në NATO megjithëse të gjithë e dinin mirë se kjo ishte “vijë e kuqe”për Rusinë dhe këtë ajo e ka thënë plotësisht haptazi.
Në fund Ukraina do të duhet patjetër të hyjë në BE sepse këtë e kërkon Trumpi me planin e tij paqesor – dhe madje që në vitin 2027. Paradoksi është se tani shumë në BE, të cilët e kanë mbështetur fuqishëm antarsimin e Ukrainës, tani e kundërshtojnë (përfshirë edhe strukturat më të larta në Bruksel). Argumenti është se me këtë shkelen standartet e përcaktuara, domethënë kriteret për antarsimin të cilët duhet t’i përmushë çdo vend kandidat. Ukraina në këtë kuptim është krejt në pikënisje, dhe për antarsimin asaj realisht do t’i duheshin edhe dhjetë vite. Por është për të vënë duart në kokë sepse kjo nuk është arësyeja reale e rezistencës (është vetëm formale), por fakti se Ukraina, me ekonominë, financat dhe infrastrukturën e saj të shkatërruar – bie plotësisht në përkudesjen e BE-së që në fundin e viti të ardhshëm, në kohën kur edhe BE-ja për vete për përballet me probleme të mëdhe ekonomike dhe politike (deindustraializimi, emigracioni….)
Nuk është e vështirë të përfytyrohen lumenjtë e ukrainasve të pakënaqur me gjithçka që ka ndodhur në atdheun e tyre teksa vërshojnë drejt kryeqyteteve europiane në kërkim të një jete më të mirë të cilin këto kryeqyete – për mendimin tim – janë të detyruar t’ua sigurojnë pas kaq shumë viktimash urkainase. Këtu nuk është fjala për mijëra ose dhjetra mijëra, por për miliona njerëz që do të kenë të drejtën e lirisë së lëvizjes në BE.
Urtakët europianë nuk veprojnë më në mënyrë racionale, por me emocione dhe hakmarrje. Ata, megjithëse të vetëdijshëm për vlerësimet e gabuara të tyre strategjike, janë të nënvetëdijshëm për pamundësinë të pranojnë atë që në vend të begatisë që gëzuan nëpërmjet aksesit të lirë në tregun rus për kompanitë e tyre dhe për energjentët e lirë dhe të pakufizuar rusë tani fituan Ukrainën. Dhe këtë e fituan në pjesën më të madhe që të sigurojnë rindërtimin dhe financimin e saj, ndërsa për fitimet nga burimet natyrore ukrainase (sadoqë shumë më të vegjël të jenë ato në krahasim me ato ruse, dhe me tregun rus) do t’u duhet të luftojnë me amerikanët.
Përveç kësaj, në kufinjtë lindorë morën një superfuqi bërthamore armiqësore me firkën nga e cila ShBA-të përherë do të mund të manipulojnë në mënyrë që elitat europiane t’i mbajë në thes dhe nën kontrollin e tyre. Njëkohësisht, ShBA-të do të bashkëpunojnë me Rusinë në po atë mënyrë që e kanë pas bërë para luftës kompanitë europiane – nga divët automobilistikë e deri te ata energjetikë si puna e Total-it francez në burimet e pasura arktike ruse ose atyre gjermane apo italiane me Gazprom-in dhe Lukoil-in etj. Do të bashkëpunojë atje ku kanë interes të përbashkët, dhe atje ku interesat përplasen, probleme të tilla do t’i lënë mënjanë “për kohë më të mirë”. Këto janë masat reale të cilat diskutohen në radhët e elitave të biznesit (pra edhe ato politike të cilat janë të lidhura ngushtë me to), dhe jo se sa tanke apo municion i duhen dhënë Kievit për vazhdimin e luftës – të cilën e dinë mirë të gjithë – ai nuk mund t’a fitojë.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/zoran-meter-vode-nas-idioti-umjesto-rusije-financiranje-ukrajine-placat-cemo-mi/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
