Zoran Meter [i]
Nëse ndokush ka menduar se dhjetëvjeçarë të tërë konfliktesh dhe urrejtje mes Izraelit dhe Palestinës do të zgjidhen me ndonjëfarë “shkopi magjik” dhe me ndonjëfarë “Marrëshjesh të Abrahamit” në të cilat janë anashkaluar palët kyçe në konflikt dhe modelet për zgjidhje të drejtë të shkaqeve të tyre- ka gabuar rëndë. Sepse, emërtimi Biblik i një diçkaje kaq të madhe dhe të rëndësishme (Marrëveshjet e Abrahamit) duhej të nënkuptonte në vetvete para së gjithash parimin e drejtësisë (e drejta), sepse Zoti nuk është i njëanshëm! Ai është Një edhe për izraelitët edhe për arabët edhe për të krishtërët – dhe të gjithë i drejtohen Atij vetëm për problemet e tyre, duke mos dëshiruar të marrin parasysh ata të askujt tjetër. Për më shumë, atyre të tjerëve nuk duan t’u japin asnjë të drejtë sikur ata të mos kenë problemet dhe frikërat e tyre që duan t’i zgjidhin dhe nga të cilat duan të çlirohen.
Empatia për Lindjen e Mesme, por edhe në botën e (gjeo)politikës është koncpet mjaft i njohur. Por ai nuk ka vend për kurrfarë humanizimi dhe synime të mira, çfarëdo që t’u thotë ndokush mbi ndonjëfarë idealesh që e vënë në lëvizje.
Do të ishte mirë sikur pikërisht në këto ideale të përpiqej të synohej, por realiteti në botën e atyre që vendosin është diçka krejt ndryshe. Synohen, jo idealet, por ekskluzivisht interesat, dhe për sendërtimin e tyre përdoret fuqia “e fortë”, ose “e butë”- me një fjalë, gjithsesi fuqi.
Për këtë, zgjidhjet e pjesshme, të mbështjella me batanijen e “dëshirave të sinqerta”, stabilitet, ose më tepër, demokraci dhe humanizëm, më së shpeshti mbështeten krejtësisht në plotësimin e interesave të vetë lojtarëve më të fuqishëm globalë dhe rajonalë, nuk janë në gjendje dhe as nuk munden të zgjidhin asgjë- jo vetëm në Lindjen e Mesme (për këtë jemi dëshmitarë që ç’ke me të edhe në në Europën Juglindore, domethënë në Ballkan). Këtë e ka treguar historia. Ajo është mësuesje e vetme e jetës por pakkush dëshiron ta dëgjojë, sepse fuqia, përsëri, është ajo rrota e fuqishme dhe e qëndrueshme që mbështeten me shumë dëshirë.
A është vërtetë Irani fajtor për gjithçka?
Ndërsa izraelitët të tmerruar me atë që u ndodhi të shtunën (megjithëse e kanë të qaretë se operacioni i Hamasit kishte si synim vetëm të shkaktonte shok gjë që përfundimisht edhe ia arriti) dhe nuk mund të zgjaste (duke patur parasysh rapoortin e forcave), palestinezët janë të lemeritur me atë që do të vijë më pas gjë e cila tashmë është treguar pjesërisht nga ana e forcave mbrojtëse izraelite (IDF). Qarku i përjetshëm i dhunës, me sa duket, po përshkallëzohet deri në një intersitet të paparë deri tani, i cili përveç elementit historik ka edhe atë politiko-ditor.
Megjithëse këto dy ditë shumë analistë vendas dhe botërorë si edhe media e kanë vënë theksin te “gjurma iraniane”, si edhe te fakti se forcat izraelite të sigurisë u zunë të papërgatitura (Izraeli “fjeti”), personalisht mendoj se shkaqet e mundshme të këtyre ngjarjeve të rënda të fundjavës së kaluar gjithsesi janë ndryshe dhe jo aq të parashikueshëm dhe transparentë. Dhe kjo pavarësisht nga fakti se Teherani shumë shpejt përshëndeti sulmet e Hamasit (nga ana tjetër kjo nuk është aspak e re dhe e papritur), ndërsa Hejzbollahu libanez proiranian bëri të njejtën gjë, krahas një breshërie raketore “nderi” kundër forcave pushtuese izraelite në Libanin e Jugut (edhe kjo gjithshtu nuk është aspak e re).
Nga ana tjetër, edhe vetë Uashingtoni nuk po shpejtohet ta shpallë Iranin fajtor, sikurse duket nga deklarata e sekretarit të shtetit Antoni Blinken. Brenda vetes ShBA-të e ndara, të zhytura thellë në luftën e rrezikshme ukrainase me një mundësi gjithnjë në rritje për konflikt direkt me Rusinë, nuk lënë shumë hapësirë për lojën e ashpër të administratës Bajden ndaj Iranit, edhe sikur të duan.
Profeci keqndjellëse e një hebreu amerikan
Para afro dy vjetësh analisti i njohur me prejardhje herbe dhe simpatizanti i përjetshëm i hapur dhe mbrojtës i Izraelit dhe politikës së tij “të fortë” kur bie fjala për mbrojtjen e shtetit, ka thënë diçka që më ka ngelur në kujtesë. Ka thënë se shoqëria izraelite është kapur plotësisht nga ideologjia majtiste neoliberale dhe kësisoj, në një të ardhme jo fort të largët, pikërisht për këtë do të bëhet e paaftë të mbrohet nga “deti” i arabëve radikalë te të cilët po rritet vetëbesimi në mënyrë të vazhdueshme, po ashtu edhe fuqia e tyre. Për këtë, mendon ai, shteti i Izraelit thjesht do të pushojë së ekzistuari.
Gjë të cilën, sipas tij, nuk është e vështirë ta supozosh. Mjafton të konstatosh se “perandoria e mëkatit” nuk e ka më fronin në Tel Aviv, i cili për më tepër emërtohet si Majami izraelit (aluzion për argëtimet e zjarrta dhe të përdhosura të natës në plazhet me rërë të këtij qyteti, të cilat zgjasin 24 orë me pranim të përgjithshëm të ideologjisë së LGBT etj.), por ka filluar të kalojë edhe te pjesë të tjera të Izraelit, përveç Jeruzalemit, i cili kuptohet, përjashtohet për shkak të rëndësisë së tij tejet të madhe parë nga perspektiva religjoze (po jo më pak edhe ajo politike), ende vazhdon të jetë vatër e fortë e lëvizjeve dhe organizatave ortodokse hebrè
Netanahu është pengesa kryesore
Kryeministri aktual izraelit Bejamin Netanjahu për shkak të propozimit të tij ligjor kontravers për kontrollin e punës së Gjykatës së lartë nga ana e parlamentit (Kneset-it), ka muaj që po ballafaqohet me presione të fuqishme të opozitës së majtë dhe të një sërë organizatash qytetare të lidhura pak a shumë me të. Skenat e protestave masive anëmbanë Izraelit i kemi që të gjithë akoma në kujtesë. Ato, megjithëse me një intenstitet tashmë të zvogluar, gjithsesi nuk kanë pushuar deri në ditët e sotme, ndërkohë që atyre u është bashkuar edhe një numur i konsiderushëm i izraelitëve konservatorë të cilët frikësohen nga zvoglimi i të drejtave demokratike në vend në rastin e implementimit të këtij ligji.
Njëkohësisht, nuk duhet harruar as edhe vetë Netanjahu (jo përsonalisht, por nëpërmjet fjalëve të djalit të tij) ka thënë se pas këtyre protestave masive qëndron Xho Bajdeni dhe demokratët amerikanë të cilt duan ta rrëzojnë nga pushteti.
Netanyahun nuk e ka dashur Bajdeni
Nuk është kurrfarë sekreti se Xho Bajdeni, pas ardhjes në Shtëpinë e Bardhë, ka synuar rrëzimin e Netanjahut, jo vetëm për shkak të qëndrimeve të tyre ideologjike plotësisht të kundërta, por edhe për faktin se “Bibi” kishte qënë aleati më i afërt me Donald Trampin e urryer prej tij.
Sido që ishin punët, shumë shpejt ndodhi rrëzimi i Netanjahut nëpërmjet zgjedhjeve dhe atë e zëvendsoi majtisti Naftali Benneti me koalicionin e tij të paqëndrueshëm qeveritar. Por, “dhelpra me njëqind shprtëra”, Netanjahu, i ngarkuar edhe me aferat kjorruptive, përsëri, në mënyrë të papritur arriti të ulej në kolltukun e nxehtë kryemininistror.
Me të ardhur përsëri në krye të qeverisë bëri edhe “mëkatin e parë”, parë nga perspektiva e Xho Bajdenit, duke formuar një qeveri të Likud-it me mbështetjen e partive hebreje tejet djathtiste dhe ortodokse përfaqësuesit të cilave i emëroi në vendet kyçe të aparatit ushtarako-policor të vendit.
Mer këtë shkaktoi një valë kritikash jo vetëm në Uashington dhe në kryeqytetet lkiberale të BE-së madje edhe të vetë Brukselit, por edhe në botën arabe në përgjithësi.
I pengon të gjithë
Nga gjithçka u tha më sipër nuk është e vështirë të merret vesh se Netanjahu është bërë “gur pengues” ose elemnet ngarkese që kërcënon atë në të cilën Bajdeni po punon intensivisht – pajtimin mes Izraelit dhe Arabisë Saudite, si kundërtezë e pajtimit të Iranit me Arabinë Saudite.
Për Riadin është tejet e pakëndshme, për shkak të opinionit publik të tij dhe atij musliman në përgjithësi (Arabia Saudite mëton të jetë udhëheqëse jo vetëm e së ashtuquajturës botë islamike, por edhe të asaj globale muslimane), të vendosë marrëdhënie diplomatike me Jeruzalemin teska pohon se në kolltukun e kryeministrit gjendet nacionalisti izraelit që është “urrëyes” i arabëve dhe ndërsa çështja palestineze prej shumë vjetësh është paralizuar (Riadi e konsideron vetveten mbrojtës të interesave palestineze dhe çështa e tyre e pazgjidhur që është pengesë tradicionale e pajtimit me Jeruzalemin).
Gjithashtu nuk është sekret se një numur të madh të pjestarëve të forcave të armatosura izraelite përfshirë edhe rezervistët, duke mos u pajtuar me politikën e Netanjahut dhe duke u orientuar drejt protestuesve, ky i fundit i ka demobilizuar. Për këtë, një sërë analistësh e kanë drejtuar gishtin duke e cilësuar atë si një rrezik potencial për Izraelin, duke kërkuar kësisoj një zgjidhje kompromisi për problemin e lindur. Për këtë, as më pak dhe as më shumë, si një nevojë imediate, ka folur vetë ministri i mbrojtjes duke propozuar që Netanjahu të heqë dorë nga ligji i lërtpërmendur që ka shkaktuar ndarjen e vendit.
Opinioni publik, heret a vonë, do ta akuzoijë Netanjahun për “përgjumjen” e ushtrisë dhe Mosad-it.
E tani vimë te skenari i “fundjavës së terrorizmit” në të cilën forcat e armatosura izraelite dhe ato të sigurisë “fjetën”, ndërsa militaristët e Hamasit i gjetën të papërgatitura. Nuk është e vështirë të supozohet se, pas thyerjes së shpejtë ose të ngadalshme të operacionit të Hamasit do të bëhen analiza të shkakut të “rënies së çuditshme” në gjumë të Izraelit dhe se paralalisht me hetimin edhe mediat do të filloinë të bëjnë pyetje tejet të pakëndshme për qeverinë izraelite me në krye Netanjahun.
Supozoj se heret apo vonë do t’i lihet atij i tërë faji, gjë që mund të shpjerë në rënien e qeverisë së drejtuar prej tij qoftë nëpërmjet dorëheqjes së tij apo edhe të protestave masive.
Pas kësaj ndoshta do të vinë në pushtet forcat majtiste, gjë pas së cilës gjithçka do të jetë gati për “përqafimin e fortë të Bajdenit”, por edhe për fillimin e procesit shumë të ndërlikuar të pajtimit izraelito-suadit. Meqënëse ai pajtimi real dhe i sinqertë, jo ai formal, nuk do të mund të ndodhë pa një zgjidhje të drejtë të çështjes palestineze, përsëri vimë në fillimin e këtij teksti.
Pas kësaj, a do të mundet një qeveri majtiste, për të cilën jam i sigurtë se, pas të gjithë këtij cikli terrorist mund të shfaqet në Jeruzalem, të ulet në tryesë me krerët palestinezë dhe t’i kthehet të vetmes zgjidhje të mundshme – asaj mbi “dy shtetet”- atij izraelit dhe atij palestinez (gjë e cila, nga ana tjetër, është parashikuar edhe nga OKB-ja që në vitin 1947, si detyrim) – kjo është tejet e vështirë të parashikohet. Në çdo rast, një parti majtiste mund ta realizojë këtë më thjesht sesa një qeveri djathtiste, por puna është se më çfarë çmimi.
Sepse rrethanat kanë ndryshuar në mënyrë dramatike në krahasim me ato të vitit 1947, është derdhur shumë gjak nga të dyja palët.
Në këtë skenar a mund të bëhen të vërteta edhe ato parashikimet keqndjellëse të analistit rus me prejardhje hebrè mbi zhdukjen e shtetit hebrè?
Këto janë çështje shumë serioze që kërkojnë po ashtu edhe analiza dhe përgjigje. Ato më parë duhet t’i gjejë vetë Izraeli, sepse atij i përkasin më shumë.
Me zbatimin e parimit të së drejtës?
Gjykojeni vetë.
*Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
[i] https://www.geopolitika.news/razgovori/toptema/z-meter-teroristicki-vikend-u-izraelu-razbio-iluzije-o-carobnom-stapicu-za-bliski-istok-bidenu-smeta-netanyahu-a-ne-iran/
