Më 9 Tetor u mbajt në Shkup, Forumi “Kina dhe Ballkani Perëndimor: Perspektiva dhe pritshmëritë në epokën e re” i organizuar nga “Instituti Shqiptar për Studimet e Globalizimit” (AIGS) në Tiranë, me Drejtoreshë Ekzekutive znj. Marsela Musabelliu në bashkëpunim me “Qendrën për Ndryshimet Globale” të Fakultetit Filozofik në Shkup (GCC), e cila u themelua këtë vit në Fakultetin Filozofik me kryesimin e Znj. Biljana Vankovska.
Forumin e përshëndeti Ambasadori Kinës në Maqedoninë e Veriut, z. Zhang Zuo, Prof. Biljana Vankovska, dhe Dr. Marsela Musabelliu
Në Forum morën pjesë 20 pjesëmarrës nga komuniteti akademik, sektori joqeveritar dhe gazetarë si nga Maqedonia dhe Shqipëria, të cilët trajtuan temën kryesore përmes prizmit të disa disiplinave akademike të marrëdhënieve midis Kinës e Ballkanit Perëndimor, kontributet e tyre, si dhe aspekte specifike të marrëdhënieve midis Kinës e këtyre dy vendeve ballkanike
Konkluzioni i përgjithshëm është se ka mundësi të shumta për bashkëpunim të ndërsjellë në kuadër të nismës “Një brez një rrugë”, por edhe në marrëdhëniet dypalëshe, veçanërisht duke iu bashkuar iniciativave kineze për të ardhmen e përbashkët të njerëzimit.
Argumentum.al sjell disa nga këto mendime dhënë nga ekspertët nga Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut në këtë konferencë:
Ambasadori i Kinës në Maqedoninë e Veriut z. Zhang Zuo gjatë fjalës së tij vlerësoi zhvillimin e këtij forumi ndërsa si Kina dhe Maqedonia e Veriut shënojnë dy data me rendësi, pasi vetëm pak ditë më parë u festua 74 vjetori i themelimit të Republikës Popullore të Kinës dhe së shpejti do të festojmë 30 vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike ndërmjet Kinës dhe Maqedonisë së Veriut.
Fillimi i shkëmbimeve miqësore midis Kinës dhe vendeve të Ballkanit datojnë shekuj më parë, atëherë kur, Rruga e lashtë e Mëndafshit lidhi Kinën dhe Evropën, duke lidhur Lindjen dhe Perëndimin.
“Kjo miqësi ka vazhduar nëpër qytetërime të ndryshme dhe është transmetuar për mijëra vjet. Në epokën e re, ne jemi mbështetur në grumbullimin e kësaj miqësie tradicionale për të ndihmuar njëri-tjetrin gjatë pandemisë COVID-19 dhe për të ecur përpara në unitet dhe bashkëpunim”, tha Ambasadori z. Zhang Zuo,
Sot, marrëdhënia jonë me vendet e Ballkanit Perëndimor është e qëndrueshme, afatgjatë dhe e frytshme. Ne qëndrojmë në një pikënisje të re historike me karakteristikat e veta të jashtëzakonshme dhe perspektivat e gjera të zhvillimit.
Kina është e përkushtuar të punojë me të gjitha palët për të ndërtuar një komunitet të mirëkuptimit të ndërsjellë dhe afinitetit të ndërsjellë, duke promovuar bashkëjetesën gjithëpërfshirëse të qytetërimeve të ndryshme dhe së bashku duke nxjerrë një tablo të re të modernizimit të shoqërisë njerëzore ku lulëzojnë njëqind lule.
Në këtë epokë të re dhe rrugëtim të ri, Kina është e gatshme të punojë me të gjitha vendet, përfshirë vendet e Ballkanit Perëndimor, për të krijuar një të ardhme më të mirë.
“Bashkëpunimi ynë kontribuon në zhvillimin dhe rritjen e vazhdueshme të mekanizmave të bashkëpunimit dypalësh dhe shumëpalësh, duke luajtur një rol konstruktiv në zhvillimin dhe prosperitetin rajonal”, theksoi ambasadori në fjalën e tij në forum.
Dr. Marsela Musabelliu, mbajti kumtesën e saj e titulluar “Bashkëpunimi Kinë-EQL në Ballkanin Perëndimor: nevoja për të kuptuar dhe avancuar siç duhet atë në rajon”
“Eksplorimi i mundësive dhe sfidave që mund të sjellë ky bashkëpunim është thelbësor. Duke qenë një vend në zhvillim, kjo platformë duhet të paraqesë mundësi të konsiderueshme për Shqipërinë pasi Kina është një fuqi e madhe ekonomike botërore me aftësi të konsiderueshme investimi. Politikëbërësit duhet të marrin vendime të informuara dhe të sigurojnë që bashkëpunimi me Kinën të jetë reciprokisht i dobishëm”, u shpreh Drejtorja ekzekutive e AIGS-it, Dr. Marsela Musabelliu
Nën ombrellën e kësaj platforme Në Shqipëri kemi parë organizimin e workshop-eve, tryezave të rrumbullakëta, takimeve B2B e të tjera ka ringjallur interesin e kompanive vendase për të shitur produktet e tyre në Kinë. Kina mbetet një nga partnerët kryesorë tregtarë të Shqipërisë dhe në kuadrin e Kinës-EQL ka pasur shumë progres në nivelin e komunikimit, por ka ende një potencial të madh që duhet shfrytëzuar, thekson Znj.Musabelliu
Bashkëpunimi Kinë-EQL po krijon bazat për intensifikimin e marrëdhënieve në të ardhmen bazuar në njohjen reciproke kulturore. Kontaktet e intensifikuara na bëjnë më të prirur për të kuptuar dhe pranuar realitetet e njëri-tjetrit. Rëndësia e dialogut dypalësh qëndron përtej elementit politik, dhe Kina-EQL duket se e kanë siguruar këtë. Dialogët ndërqeveritar të kulturës/tregtisë/investimit dhe veçanërisht nënshkrimi i marrëveshjeve hapin një dritare komunikimi dhe krijojnë një lloj historie të përbashkët për shkëmbim të ndërsjellë në të tashmen dhe të ardhmen.
Kjo platformë është një përpjekje pioniere, siç e kemi dëgjuar shumë herë, se cila është rruga më e mirë përpara është rruga e Ne së bashku, diskutojmë rregullin e lojës – së bashku duhet ta ndërtojmë atë sipas nevojave dhe vizioneve tona dhe të ndajmë rezultatet, përfundon znj. Musabelliu.
“Shtetet e BB janë në një udhëkryq: a kujdesen më shumë për sigurinë e tyre kombëtare dhe rajonale apo më në fund do ta shohin botën dhe njerëzimin në tërësi. Jemi në të njëjtën barkë dhe në kohë të trazuara na duhet ndërgjegjësimi për fatin e përbashkët në aspektin ekologjik, ekonomik, shëndetësor apo arsimor”, thekson Prof. Biljana Vankovska.
Znj. Vankvsoka thekson se ka nje retorike perëndimore që ndalon vetë zhvillimin e marrëdhënieve ekonomike me vendet të tjera të mëdha si Kina.
Nuk është sekret që elitat politike në Ballkan vështirë se janë në gjendje të kuptojnë edhe idenë e sovranitetit të shtetit apo të udhëheqin politikën e jashtme të dikujt. Në mungesë të ndonjë arritjeje apo perspektive konkrete për një jetë më të mirë për shtetet e tyre, ata predikojnë ideologjinë e NATO-s dhe BE-së, pavarësisht se NATO de facto është në luftë me Rusinë dhe BE-ja është kthyer në krahun politik dhe ekonomik të NATO-s. E gjithë narrativa e EUtopia bazohet në premisën e “unitetit në diversitet” dhe “integrimit ekonomik, social dhe politik” përmes bashkëpunimit. Por kur nisma e Rrugës së Mëndafshit përmendet dhe arsyetohet me argumente të ngjashme, ajo hidhet poshtë si diçka e papranueshme. Natyrisht, ka verbëri, vullnetarisht ose ndryshe. Ose ndoshta hipokrizi. Nëse diversiteti dhe gjithëpërfshirja si dhe bashkëpunimi janë parimet bazë të BE-së së aq të dëshiruar, atëherë pse dikush do ta kundërshtonte ose sabotonte një qasje të tillë në nivel global.
Prof. Dr Misko Dzidrov, Zv/Rektor në Universitetin Goce Dellçev-Shtip (UGD), theksoi se:
“Ballkani Perëndimor, për shkak të vendndodhjes së tij strategjike, ka tërhequr historikisht interes nga fuqitë rajonale si Turqia dhe Rusia, të cilat kanë strategji të mirëpërcaktuara. Megjithatë, qëllimet dhe aktivitetet kineze në rajon mbeten të paqarta për shumë njerëz, duke përfshirë vendet e Ballkanit Perëndimor, BE-në dhe SHBA-në”
Sa i përket bashkëpunimit konkret Kinë- Ballkani Perëndimor, Prof. Dr Misko Dzidrov tha se përveç Serbisë, vendeve të tjera u mungon madhësia për të qenë domethënëse në politikën e jashtme kineze. Kina investoi 32 miliardë euro në rajon nga 2009-2021, me 10.3 miliardë euro në Serbi. Pavarësisht investimeve kineze, BE-ja mbetet partneri ekonomik dominues, duke zënë 70% të investimeve të huaja direkte dhe 81% të eksporteve.
Në mënyrë që Maqedonia Veriore t’i maksimizojë përfitimet e saj nga bashkëpunimi, duhet të plotësohen dy parakushte: së pari, bashkëpunimi duhet t’i përmbahet frymës së vlerave evropiane dhe të zbatohet sipas legjislacionit dhe standardeve të BE-së. Së dyti, duhet të merren parasysh nevojat e vendit dhe të kapërcehet rryma mospërputhje. Maqedonia Veriore duhet të fillojë sa më shpejt të zhvillojë politikën e duhur për Kinën, në mënyrë që të përcaktojë prioritetet e saj në lidhje me bashkëpunimin dypalësh, u shpreh Prof. Dr. Dzidrov në fjalën e tij në këtë forum.
Prof. Dr Toni Mileski, nga Fakulteti Filozofik, Sh. Universiteti Kiril dhe Metodi, Shkup paraqiti disa statistika nga sondazhi i realizuar vitin e kaluar.
Pavarësisht orientimit të politikave të Maqedonisë drejt integrimit euroatlantik, hulumtimi i opinionit publik është kritik për zhvillimin e një tabloje gjithëpërfshirëse të perspektivave të bashkëpunimit të shteteve të vogla dhe të mëdha në korniza globale, tha ai.
Pandemia e COVID-19 dhe lufta e Ukrainës janë dy ndryshues gjeopolitikë të lojës që ndryshojnë kontekstin dhe rendin gjeopolitik të botës. Ato po gjenerojnë transformim në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe një ndryshim në dinamikën rajonale, jo vetëm nga aktorët gjeopolitikë të interesuar për shtete të qëndrueshme dhe të sigurta në perimetrin e aleancave të BE-së dhe NATO-s, por edhe nga aktorët gjeopolitikë që përpiqen të ndërtojnë një sferë të re interesash. Ballkani Perëndimor; Pozicioni gjeopolitik historikisht ka përfshirë ndikim dhe aktivitet të ndryshëm nga subjekte të shumta.
Për shembull, ndryshimi i peizazhit gjeopolitik, veçanërisht gjatë pandemisë COVID-19, ka rritur pjesëmarrjen e Kinës në rajon, veçanërisht në drejtim të shpërndarjes së pajisjeve mjekësore dhe administrimit të vaksinave në situata ku mekanizmat mbështetës të BE-së ishin fillimisht i pamjaftueshëm.
Prof. Dr.Orce Simov, Nënkryetar i Dhomës Ekonomike të Maqedonisë Veriore foli për perspektivat për bashkëpunim të mundshëm mes Maqedonisë se Veriut dhe Kinës.
Maqedonia, si një ekonomi e vogël dhe e hapur në zhvillim, mund të arrijë progresin e dëshiruar ekonomik dhe balancën e jashtme të qëndrueshme, vetëm me politika dhe masa për rritje ekonomike të bazuara në një strategji për zgjerimin e eksporteve. Në zbatimin e një strategjie të tillë, shteti dhe ekonomia e eksportit kanë role dhe përgjegjësi plotësuese edhe në atë nivel.
Thellimi i lidhjeve ekonomike është imperativ për çdo vend në tranzicion, veçanërisht për ekonomitë e vogla dhe të pazhvilluara ekonomikisht, dhe duhet të përfaqësojë një përcaktues thelbësor të proceseve reformuese. Bashkëpunimi ndërkombëtar, nevoja për thellimin e marrëdhënieve ndërkombëtare luan një rol të rëndësishëm për zhvillimin e Maqedonisë, dhe jo vetëm nga aspekti i nevojës për ruajtjen e paqes dhe sigurisë, por edhe për shkak të nevojës për shkëmbim material, zbulimet shkencore dhe teknike, bashkëpunimi ekonomik, teknik dhe të tjera në kuadër të bashkësisë ndërkombëtare, theksoi Nënkryetar i Dhomës Ekonomike të Maqedonisë Veriore
Duke qenë se kemi një çekuilibër shumë të madh mes importeve dhe eksporteve me Kinën dhe nismës së re të Kinës për nxitjen e importeve, duhet të gjejmë mënyra për të eksportuar më shumë mallra dhe shërbime në Kinë. Kështu, ne do të reduktojmë mospërputhjet në importet dhe eksportet tona, si dhe do të përmirësojmë gjendjen e llogarisë së pagesave të tregtisë së jashtme, rekomandoi Prof. Dr. Simov
Dr. Enriko Ceko, Drejtor Ekzekutiv nga Qendra Shqiptare për Zhvillim të Qëndrueshëm ne Shqiperi, tha se kur diskutohen perspektivat e marrëdhënieve ekonomike dhe tregtare midis vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Kinës, së pari duhet të krijojmë, mbështesim dhe zhvillojmë struktura për të kuptuar njëri-tjetrin dhe për të kuptuar, pranuar faktin që Kina është e rëndësishme për Ballkanin dhe Ballkani është një rajon i rëndësishëm.
Kina nuk ka ndërmend të eksportojë modelin e saj politik në këtë situatë. Thjesht kërkon bashkëpunim, pasuri,dhe rritje afatgjatë.
Kina, me tokën dhe njerëzit e saj të gjerë, nuk mund të përballojë të përqendrojë ndikimin e saj kryesisht në skenën botërore. Ajo kërkon të balancojë kërkesën e brendshme me investimet e huaja, në mënyrë që ekonomia kineze dhe ajo globale të funksionojnë pa problem dhe në mënyrë të parashikueshme sipas parimit të përgjithshëm se zhvillimi i shoqërive bazohet gjithmonë në liri, por mënyra se si funksionon kjo liri ndryshon shumë në varësi të kushteve specifike në çdo vend dhe shtet.
Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Bosnja dhe Hercegovina, Republika e Maqedonisë së Veriut dhe Serbia synojnë dhe përpiqen për të shpejtuar gradualisht shkëmbimet ekonomike dhe për të lehtësuar investimet e huaja, dhe Kina ofron një mënyrë shumë racionale, mundësi praktike dhe e besueshme në këtë drejtim.
Sa i përket këndvështrimit mediatik, Znj. Marjana Doda, gazetare dhe analiste për çështjet ballkanike theksoi në këtë forum se media duhet të bëjë më shumë për të parë realitetin përtej paragjykimeve ndaj nismave kineze.
“Angazhimi i Kinës me Ballkanin Perëndimor paraqet perspektiva dhe mundësi tëreja për bashkëpunimin ekonomik dhe zhvillimin e infrastrukturës. Duhet ta shohim vetën si një urë lidhëse e rëndësishme ndërmjet Azise dhe Europës, e kemi këtë fat të parashkruar nga gjeografia e historia, por që mund ta zhvillojmë në interesin tone të përbashkët për të tashmen dhe të ardhmen”, u shpreh Znj.Doda
Përfshirja e Kinës në Ballkanin Perëndimor përmes iniciativave si Iniciativa Brez dhe Rruge(BRI) ofron gjithashtu përfitime të mundshme për rajonin. Pikerisht për shkak të pozicionit gjeografik, Ballkani Perëndimor ka potencialin për të shërbyer si një korridor i rëndësishëm për lidhjen e Evropës me Azinë.
Nisma “Brez dhe Rrugë ” mund të ndihmojë në zhvillimin e korridorëve të transportit dhe energjisë, duke e bërë rajonin një pikë kyçe për transportin e mallrave dhe burimeve energjetike. Kjo mund të rrisë bashkëpunimin rajonal dhe të ndihmojë në zhvillimin ekonomik të vendit.
Dime Ratajkoski, gazetar, në TV maqedonas, parashtroi faktin se ka pabarazi në mënyrën se si çdo vend i drejtohet individualisht Kinës në peizazhin mediatik. Maqedonia, Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi shfaqin një qasje të kujdesshme, ndërsa në Serbi dhe rajonin e Republikës Srpska të Bosnjë-Hercegovinës, atmosfera dhe ndërveprimet mediatike me Kinën janë më të relaksuara dhe të balancuara.
“Vlen të theksohet se trajtimi i Kinës nga mediat maqedonase mbetet sipërfaqësor, kryesisht i kufizuar në informacion në nivel shërbimi .Sfida për vitet e ardhshme do të jetë nxitja e pluralizmit mediatik, mbështetja e standardeve gazetareske dhe sigurimi që pikëpamjet e ndryshme që dalin në internet të dëgjohen dhe respektohen, duke kontribuar në një mjedis mediatik më të gjallë dhe demokratik në rajon”, tha Z. Ratajkoski.
Kjo konferencë që përfshin fushat kryesore të bashkëpunimit ndërmjet Kinës dhe Ballkanit Perendimor është e dyta që zhvillohet në harkun kohor të një viti, fillimisht në Tiranë e tani në Shkup.
Edhe në këtë forum të zhvilluar në Shkup, predispozita për bashkëpunim është e madhe si në aspektin ekonomik, kulturor, akademik por dhe mediatik. Ndonëse u parashtruan disa nga sfidat apo pengesat në bashkëpunimin mes Kinës dhe Ballkanit Perëndimor, mbi të gjitha u theksua se ekzistojnë mundësitë për një zhvillim të frytshëm dhe afatgjatë mes Kinës dhe rajonit tonë.
© 2023 Argumentum
