Boshko Jakshiç-[i]
Më shumë të shqetësojnë të rinjtë. Ata më me shumë dëshirë duan të marrin në dorë pasaportën sesa fletën e votimit. Ky mosinteresim për politikën, kjo bindje se vota e tyre nuk mund të ndryshojë asgjë, është lajm i keq për opozitën por akoma më i keq për demokracinë.
Po afrohen zgjedhjet e parakohëshme të datës 17 dhjetor, kur 18 parti dhe koalicione do të garojnë për 250 vende në parlament. Sikurse thonë, nuk do të ketë zgjedhje të reja deri në vitin 2027.
Përfundimisht kemi vërtetimin e asaj se kemi një gjysëmpresident, shef shteti që e mat veten me përqindje – megjithëse kjo nuk shkruhet askund në kushtetutë, dhe as në Ungjill, mbi të cilën presidenti vendos dorën kur betohet. Nuk do të jem president nëse fiton opozita, deklaroi Aleksandër Vuçiçi dhe me këtë i vendosi pikën shpresave të naivëve se funksioni i presidentit e ngarkon atë me detyrën e mbrojtjes së interesave të të gjithë qytetarëve.
Shumë veta dyshojnë në abdikimin vullnetar të njeriut që është sinonim i dëshirës për pushtet. Dihet vetëm se mesazhi i Vuçiçit drejtuar popullit se ka për të mbetur jetim nëse përparimtarët nuk fitojnë mund të interpretohet si thirrje drejtuar të lëkundurve dhe ftesë për tu bashkuar rreth Partisë Përparimtare të Serbisë (përparimtarët- PPS). Kërcënimi me tërheqje është keqpërdorim i pozitës presidenciale. Nuk duhej që presidenti të jepte dorëheqjen nga pozita e shefit të PPS-së. Vendi si president i PPS-së i përket atij, e kësisoj pyes përse kandidoi vallë për president të Republikës së Serbisë?
Vuçiçi është ai i cili shumë vetave në Serbi që nuk bien dakord me politikën e tij autoritare u ka dhënë plotësisht të drejtë të thonë: ky nuk është presidenti im. Faktikisht do të kemi votim për president i cili pozicionin e tij e kushtëzon me dorëheqje motivuese: fitoren ose humbjen e përparimtarëve.
E ndarë kësisoj Serbia del në zgjedhje lokale, krahinore dhe të përgjithshme. Tensioni rritet. Bujqit e pakënaqur bllokuan hyrjen në rafinerinë e Novi Sadit. Ngjarjet në Bavanishtë, ku disa trima partiakë lokalë rrethuan shtëpinë e njërit prej pjesëmarrësve në protestat e bujqëve, është vetëm një prej atyre incidenteve të vogla që shumë lehtë mund të shpërthejnë në nivel Republike. Meqënëse policia nuk mund të bëjë asgjë, fshatarët e mbrojtën shtëpinë e komshiut të tyre me traktorë dhe shanë presidentin i cili pohon se e “kupton popullin e tij“.
Ruaju tërbimit të njeriut të durueshëm.
Megjithëse parë ekskluzivisht nëpërmjet prizmit të veprimtarisë politike Serbia vazhdon të jetë e ndarë rreth dilemës së demokratizimit ose mbrojtjes së integritetit territorial, emëruesi i përbashkët i rrallë që mund të shihet te predispozicioni i zgjedhësve është prioriteti që i japin qytetarët temave ekonomike. Nga zgjedhjet e prillit të vitit 2020 është vënë re një rënie e standartit dhe e fuqisë blerëse për shkak të infalcionit të lartë. Çmimet e atikujve bazë jetësorë janë rritur me më shumë se 50 përqind. Këto janë zgjedhjet e para në të cilat do të votojnë shumë qytetarë të uritur.
Kjo është pika e e dobët e pushtetit icili përpiqet ta mbrohet me retorikë të lirë mbi gjoja pagat dhe pensionet kurrë më të larta më parë. Shumë i angazhuar si prapavijë politike, Vuçiçi ka vendosur të aktivizojë të gjithë potencialet. Ndoshta analizat e brendshme e informojnë se situata është larg triumfales. Në stolin rezervë është Tomisllav Nikoliçi, ndërsa me radikalët e Sheshelit është lidhur aleancë për zgjedhjet në Beograd – të cilat i ofrojnë opozitës shanset më të mëdha që të largojë përparimtarët. Në nivel republikan humbja e koalicionit qeverisës do të ishte një shok i shkallës së parë.
Socialistët kanë paralajmëruar për veten e tyre postin e kryeministreit dhe janë të sigurtë te potenciali i tyre i cili, ndoshta do të forcohet nga përparimtarët që nuk janë të gatshëm të mbështesin rrugën europiane, aq më pak pranimin e planit europian për Kosovën. Përparimtarët e kanë me ngut, sa për shkak të presionit perëndimor për të zgjidhur problemin e Koovës, por edhe sepse afati i shkurtër prej 45 ditësh nuk i jep mundësi opozitës të konsolidohet në mënyrë solide.
Nga ana tjetër u dëgjua edhe i paevitueshmi Millorad Dodik: “Në interes të Republikës Srpska është që ai (Vuçiçi) të fitojë dhe do të votoj për partinë përparimtare serbe. Është e vërtetë se ai nuk më ka mbështetur”.
Kushtet zgjedhore, mbi të gjithë ata mediatike, nuk janë përmirësuar. Repertori nuk është inovativ. Presionet dhe shantazhet ndaj të punësuarve në sektorin publik. Vota kapilare. Brigada të vendbanimeve fiktive, në mënyrë të veçantë në Beograd, rregjistra të gjendjes civile ku të vdekurit nuk janë hequr nga listat zgjedhore, rregulla shtërnguese të votimit jashtë shtetit. Falsifikimi i nënëshkrimeve. Partia përparimtare po ndan me shumicë miell, vaj, kafe, çokollata ose trotinetë. Që tani garancija që dikush të votojë për PPS paguhet 9.000 dinarë. Truke të komisionit republikan zgjedhor. Makina e propagandës së rregjimit me shpejtësinë e pestë.
Fushata e pushtetit është negative, plot me fyerje për kandidatët e opozitës. Janë mobilizuar edhe shërbimet informative që hedhin në publik materiale provokative nga jeta private. Goditjet ad hominem kundër kandidatëve të opozitës proeuropiane dhe fushata e ndyrë nuk janë befasi. Pak frikësime, pak ëmbëlsira me sheqer. Desanti ajror-tokësor i Vuçiçit synon grupet e të rinjve dhe pleqve: para nga helikopteri, në terren vota. Mund të tregohet shumë lehtë se kjo është një manevër e gënjeshtërt, por rregjimit kjo nuk i kushton asgjë. Presidenti qeras me para edhe ata qytetarë të cilët nuk do të donin që ai ti përfaqësonte.
Ekonomia është pika më e dobët e gjithë opozitës e cila rrit shanset e saj në sajë të grupimit në bllokun 2+1 të definuar qartë: një parti proeuropiane qytetare dhe dy parti ideologjikisht patriotike shtetformuese. Por, ndërsa përpiqen të rrëzojnë këtë çarshi feudale në të cilën e kanë shndërruar përparimtarët Serbinë, as ata nuk ofrojnë sa duhet zgjidhje konkrete për përmirësimin e ekonomisë e cila, sikur të mos ishin punimet infrastrukturore që bazohen te borxhet, nuk do të kishte kurrfarë rritje sepse prodhim pothuajse nuk ka fare.
Kosova, e cila më parë është aktualizuar në prag të zgjedhjeve, nuk është kreun e prioriteteve të qytetarëve, ndërsa serbët nga Kosova kësaj here nuk do të kenë mundësi të votojnë nga shtëpitë e tyre. Edhe përkundër mbështetjes që merr nga Perëndimi si “njeri i zgjidhjes” së çështjes kosovare, Vuçiçi i shtyn me çdo çmim vendimet jopopullore për periudhën pas zgjedhjeve dhe formimit të qeverisë. Kosova nuk është adut i opozitës. E djathta e cila e quan veten patriotike është e qartë për këtë problem: Kosova është pjesë e Serbisë.
Sa njerëz do të shkojnë në kutitë e votimit? Pushteti ka një trupë zgjedhore të disiplinuar. Entuziazmin mund ta ulin shumë edhe shiu e dëbora. Gjë që më së shumti e dëmton opozitën shanset e së cilës do të rrietshin me një pjesëmarrje në zgjedhje prej 70 përqind.
Sa do të ketë abstenues? Më shumë të shqetësojnë të rinjtë. Në Ditën Botërore kundër HIV?AIDS studentëve iu shpërndanë prezervativë me një mesazh motivues simbolik: “Pas votimit, nuk ka pendesë”. Megjithëse anketimet e opinionit publik tregojnë se pak a shumë një e treta e brezit të ri nuk i formojnë qëndrimet e tyre nga televizionet –sepse thjesht nuk i shohin – mendojnë se do të ishte mirë të ndodhte ndryshimi i pushtetit, por gjithsesi nuk janë të gatshëm të votojnë. Ata më me shumë dëshirë dua të marrin në dorë pasaportën sesa fletën e votimit. Ky mosinteresim për politikën, kjo bindje se vota e tyre nuk mund të ndryshojë asgjë, është lajm i keq për opozitën por akoma më i keq për demokracinë.
Serbia nuk guxon të ndalë, është sllogani i përparimtarëve. Jo, është afati i fundit që Serbia të ndalë, të shohë veten në pasqyrë, të marrë veten dhe të pengojë shpërbërjen e shoqërisë dhe shtetit. E pastaj të niset për të ecur përpara, gjë që nuk është e lehtë. Politikanët serbë nuk shfaqin atë dozë pjekurie e cila duhet pritur në kohët e mjegullta gjeostrategjike, dhe po tregohet se trupi zgjedhor është në një masë të madhe i paarsimuar, i informuar në mënyrë të njëanshme, konservator dhe i frikësuar.
*Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
[i] https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/kolumne/izbori-u-sjenci-polupredsjednika-913284
