Kosova dhe Serbia mbeten larg arritjes së një marrëveshjeje afatgjatë që do të bënte që Beogradi të njohë pavarësinë e Prishtinës, por një marrëveshje në dukje e vogël për targat e makinave është një hap i mirëpritur përpara.
Që nga 1 janari, kosovarët mund të vizitojnë Bashkimin Evropian pa viza. Kosova ishte i vetmi vend i mbetur në Ballkanin Perëndimor, qytetarët e së cilës ende kërkonin viza për të hyrë në bllok.
Komisioni Evropian konfirmoi se Kosova i përmbushi kërkesat për të siguruar udhëtimin pa viza në BE në vitin 2018, por Këshilli Evropian e kishte bllokuar procesin e miratimit për shqetësimet e disa shteteve anëtare.
Pesë vende të BE-së – Spanja, Greqia, Qiproja, Sllovakia dhe Rumania – nuk e njohin pavarësinë e Kosovës. Franca dhe Holanda ndërkohë kishin shprehur shqetësime për migracionin.
Ndërmjet viteve 2018 dhe 2021, 268,846 kosovarë aplikuan për viza të BE-së, kostoja mesatare e të cilave është 165 euro, por vetëm 20,040 iu dhanë.
Spanja kishte qenë pengesa e fundit në pajtimin me rregullat e reja, por më 6 janar zëvendëskryeministri i Kosovës, Besnik Bislimi, përshëndeti vendimin e Madridit për njohjen e pasaportave kosovare. Një dokument i publikuar një ditë më parë në faqen e internetit të Departamentit për Migrim dhe Çështje të Brendshme të Komisionit Evropian thoshte se nga 1 janari, Spanja njeh pasaportat e zakonshme të lëshuara nga Kosova.
Megjithatë, dokumenti gjithashtu bëri të qartë se, “kjo nuk nënkupton në asnjë formë njohje formale të Kosovës si shtet i pavarur”.
Rregullat e reja u mundësojnë qytetarëve të Kosovës të udhëtojnë pa viza brenda zonës Shengen prej 27 vendeve deri në 90 ditë brenda çdo periudhe 180 ditore. Rregulloret e reja janë të destinuara për turizëm dhe udhëtime personale dhe nuk përfshijnë leje për të punuar.
Një hap i mirëpritur përpara
Pati gjithashtu një zhvillim të mirëpritur javën e kaluar që pa Kosovën dhe Serbinë të zbutën një mosmarrëveshje mbi njohjen e targave të veturave të njëra-tjetrës, një lëvizje që është përshëndetur si një hap i mirëpritur përpara pas viteve të tensionit midis Beogradit dhe Prishtinës që nganjëherë është përshkallëzuar. në dhunë në zonat e populluara me serbë të Kosovës.
Më 5 janar, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, tha se vendi i tij do të lejojë hyrjen e automjeteve të regjistruara në Serbi, pas një lëvizje të ngjashme nga Beogradi muajin e kaluar.
Deri më tani, automjetet nga Kosova apo Serbia mund të kalonin kufirin vetëm nëse vendosnin ngjitëse në targat e tyre për të fshehur simbolet përkatëse shtetërore. Marrëveshja shënon zbatimin zyrtar të një marrëveshjeje të nënshkruar për herë të parë midis dy vendeve në 2011.
“Respektimi i sovranitetit të njëri-tjetrit është çelësi për të lehtësuar jetën e njerëzve në vend të preteksteve për agresion”, tha Kurti, i cili shtoi: “Tani do të lejojmë që targat serbe të hyjnë në Kosovë pa afishe, ashtu siç mund të hyjnë lirisht targat e Kosovës në Serbi”.
Autoritetet serbe më vonë e bënë të qartë se njohja e targave të Kosovës nuk është njohje e pavarësisë së vendit. Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008, por Serbia vazhdon të pretendojë sovranitetin mbi ish-provincën e saj.
Rruga e gjatë drejt një marrëveshjeje njohjeje zyrtare
Ndërsa çështja e targave fillimisht duket e vogël, ajo ka çuar në përleshje të dhunshme gjatë tre viteve të fundit në veri të Kosovës—të populluar kryesisht nga serbët që refuzojnë të njohin administratën në Prishtinë.
Në vitin 2021, protestuesit serbë bllokuan të gjitha rrugët brenda dhe jashtë Kosovës së veriut, në një situatë që përfundoi vetëm me vendosjen e forcave të KFOR-it, misionit paqeruajtës ndërkombëtar të udhëhequr nga NATO në Kosovë.
Bashkimi Evropian përshëndeti marrëveshjen e Kosovës dhe Serbisë për të njohur zyrtarisht targat e automjeteve të njëra-tjetrës dhe për të shfuqizuar plotësisht regjimin e afisheve.
“Ky vendim është një hap pozitiv në zbatimin e Marrëveshjes për Rrugën drejt Normalizimit, si dhe angazhimet e kaluara të Dialogut në lidhje me Lirinë e Lëvizjes”, tha në një deklaratë shefi i politikës së jashtme të BE-së, Josep Borell.
Borrell tha se vendimi tregon se përparimi drejt normalizimit të marrëdhënieve është i mundur.
“Ky përbën gjithashtu një hap në drejtimin e duhur drejt një integrimi më të mirë rajonal dhe evropian të Ballkanit Perëndimor, nga i cili në fund përfitojnë qytetarët e rajonit”, tha ai.
Por rruga për një marrëveshje përfundimtare mes dy vendeve mbetet e gjatë.
Bisedimet aktualisht janë ngecur rreth kundërshtimeve të Kurtit për krijimin e një Bashkësie të Komunave Serbe në veri të Kosovës, një pjesë kyçe e çdo marrëveshjeje afatgjatë që mund të normalizojë përfundimisht marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës.
Kosova dhe Serbia kishin rënë dakord më parë për të formuar një Bashkësi të Komunave Serbe si pjesë e Marrëveshjes së Brukselit të vitit 2013 për t’i lejuar pakicës serbe të Kosovës të zhvillojnë kolektivisht politikat në lidhje me zhvillimin e tyre ekonomik, arsimin, shëndetësinë dhe planifikimin urban dhe rural. Kosova, megjithatë, ende nuk e ka zbatuar atë pjesë të marrëveshjes së vitit 2013, ku Kurti bën deklarata të shpeshta duke vënë në pikëpyetje kushtetutshmërinë e saj./emergingeurope-Argumentum.al
