Numri i të vdekurve nga lufta Izrael-Hamas vazhdon të rritet, pa zgjidhje të qëndrueshme në horizont. Ndërkohë, shqetësimet për katastrofën humanitare dhe dhunën rajonale po përhapen.
Përmbledhje e ekspertëve nga Steven A. Cook
Në pesë muaj luftë, si ia ka dalë Izraeli në arritjen e qëllimit të tij për të eliminuar Hamasin?
Është e vështirë të thuhet. Izraelitët sigurisht i kanë bërë dëme të konsiderueshme Hamasit, i cili nuk është më në gjendje të hedhë raketa në Izrael dhe ka parë mijëra luftëtarë të tij ose të vrarë, të plagosur ose të kapur. Ministri izraelit i Mbrojtjes Yoav Gallant ka pohuar se Hamasi ka pushuar së qeni një forcë luftarake e organizuar në Rripin verior të Gazës dhe se luftimet e mbetura janë midis njësive të ushtrisë izraelite, të njohura si Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF), dhe një numri të vogël të Luftëtarët e Hamasit veprojnë vetë.
Jugu është një histori disi ndryshe. Qyteti i Khan Younis mbetet një zonë luftimi dhe izraelitët synojnë të kryejnë një operacion në qytetin Rafah, afër kufirit egjiptian, sepse atje janë strehuar katër batalione të Hamasit. Për më tepër, lidershipi i grupit me bazë në Gaza besohet të jetë në tunele poshtë qytetit.
Për sa i përket numrit ushtarak, IDF raporton se pothuajse 250 ushtarë janë vrarë në aksion që nga fillimi i operacioneve të grupit, duke e çuar numrin total të vdekjeve të IDF që nga sulmi i Hamasit në Izrael më 7 tetor në më shumë se 500. Numri i luftëtarëve të Hamasit të vrarë është i paqartë. Izraelitët pretendojnë se kanë vrarë trembëdhjetë mijë luftëtarë të Hamasit, por kjo shifër nuk është verifikuar në mënyrë të pavarur. Qeveria e SHBA vlerëson se numri i luftëtarëve të Hamasit të vrarë ka të ngjarë të jetë më i ulët.
Cili është ndikimi humanitar i luftës në këtë pikë dhe si e vlerësoni reagimin ndërkombëtar?
Sipas të gjitha masave, situata humanitare në Rripin e Gazës është e rëndë. Pothuajse e gjithë popullsia prej rreth dy milionë është zhvendosur. Rreth një milion njerëz janë grumbulluar në Rafah, i cili para luftës ishte shtëpia e rreth një të tretës së kësaj. Ushqimi, strehimi, uji dhe ilaçet janë të vështira për t’u gjetur. Aktualisht, rreth një e katërta e banorëve të Gazës – pesëqind mijë njerëz – janë të pasigurt ushqimor. Kombet e Bashkuara dhe organizatat ndërkombëtare joqeveritare (OJQ) po paralajmërojnë për urinë. Ndihma e dërguar përmes Egjiptit ka qenë e ngadaltë dhe e pasigurt duke pasur parasysh luftimet, kontrollet e rënda të sigurisë izraelite dhe banditizmin. Situata është përkeqësuar aq shumë sa Komanda Qendrore e SHBA-së ka filluar të japë ndihmë nga ajri. Megjithatë, rënia e ajrit nuk është një mënyrë efikase për të ofruar ushqim, prandaj administrata Joe Biden po propozon të ndërtojë një skelë në brigjet e Gazës për të lehtësuar dërgesat e ndihmave.
Sulmi i planifikuar i Izraelit në qytetin Rafah premton të përkeqësojë situatën humanitare. Administrata Biden e ka bërë të qartë se Izraeli duhet të ketë një plan të besueshëm për të mbrojtur civilët në rast të një operacioni, por palestinezët në Gaza përballen me faktin se nuk ka vend për ta për të kërkuar siguri.
Përleshjet midis Izraelit dhe Hezbollahut të Libanit vazhdojnë, ashtu si edhe sulmet nga Huthi me bazë në Jemen në Detin e Kuq. Sa serioz është përshkallëzimi përtej Gazës dhe cilat janë rreziqet që ai të përhapet më tej?
Është serioze. Izraeli dhe Hezbollahu kanë shkëmbyer goditje që nga 8 tetori. Në përputhje me Rezolutën 1701 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së [PDF], e cila u miratua në fund të konfliktit të vitit 2006 midis Izraelit dhe Hezbollahut, izraelitët duan që Hezbollahu të tërhiqet në lumin Litani. Kjo do t’i linte ata rreth njëzet milje (tridhjetë e dy kilometra) në veri të kufirit Izrael-Liban. Diplomatët amerikanë dhe francezë, në ballë të përpjekjeve për de-përshkallëzimin, kanë luftuar për të gjetur një mënyrë për ta bërë udhëheqësin e Hezbollahut, Hassan Nasrallah, të pranojë të ridislokojë forcat e tij. Ndërsa diplomacia ka ngecur, Izraeli dhe Hezbollahu janë përfshirë në sulme më të guximshme dhe më të thella në territorin e njëri-tjetrit. Është e rëndësishme të kujtojmë se Irani ka furnizuar Hezbollahun me më shumë se njëqind mijë raketa që mund të godasin në të gjithë territorin izraelit. Një luftë do të ishte shkatërruese për Izraelin dhe Libanin, por zyrtarët izraelitë argumentojnë se pas ngjarjeve të 7 tetorit, ata nuk mund të tolerojnë më forcat e Hezbollahut në kufirin e tyre.
Diku tjetër, Houthi-t e Jemenit – një tjetër anëtar i boshtit të rezistencës të Iranit – kanë gjuajtur raketa balistike në Izrael dhe kanë sulmuar anijet në Detin e Kuq. Sistemi i mbrojtjes raketore të Izraelit, Arrow, ka rrëzuar me sukses raketat Houthi. Në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar janë të angazhuara në operacione ushtarake për të siguruar lirinë e lundrimit në Detin e Kuq. Por pas dy muajsh sulmesh të udhëhequra nga Amerika, Houthi-t kanë vazhduar operacionet e tyre. Ata pretendojnë se do të ndalojnë sapo Izraeli të tërhiqet nga Rripi i Gazës, por kjo duket e pamundur duke pasur parasysh se sulmet nuk janë të kufizuara në anijet izraelite ose anijet e destinuara për në portet izraelite. Për më tepër, Houthis – dhe patronët e tyre iranianë – tani kanë një levë në ekonominë ndërkombëtare që nuk e kishin gëzuar kurrë më parë. Ata nuk kanë gjasa të heqin dorë nga kjo edhe në rastin e pamundur që izraelitët të tërhiqen.
A e ka ndryshuar qëndrimi i administratës Biden qasjen ndaj luftës?
Vetëm në mënyrë retorike, me përdorimin e “armëpushimit” në krahasim me formulimet e mëparshme si “pauza humanitare”. Ndërsa shtrirja e plotë e krizës humanitare në Gaza ka dalë në dritë, administrata ka ashpërsuar kritikat e saj publike ndaj Izraelit, por ajo nuk është zmbrapsur nga dy shtyllat e pozicionit të Presidentit Biden për sulmet terroriste të 7 tetorit: Izraeli ka të drejtë për të mbrojtur veten dhe Hamasi duhet të shkatërrohet.
Megjithatë, ka një fushë ku presidenti ka ndryshuar pikëpamjen e tij. Para luftës, Biden shfaqi pak ose aspak interes në një përpjekje të SHBA-së për të nxitur një zgjidhje me dy shtete për konfliktin izraelito-palestinez. Ai tani e ka vënë plotësisht administratën e tij pas idesë së dy shteteve – Izraelit dhe Palestinës – që jetojnë krah për krah dhe në paqe. Sfida për Biden dhe këshilltarët e tij është vështirësia e madhe se si të arrijmë atje – një pengesë e zbuluan edhe paraardhësit e tij që kërkuan të njëjtin rezultat. Në rastin e Bidenit, sfidat janë edhe më të mëdha duke pasur parasysh se kundërshtimi ndaj zgjidhjes me dy shtete është rritur vetëm në publikun izraelit që nga fillimi i luftës me Hamasin. Në të njëjtën kohë, mbështetja publike për Hamasin është rritur në mesin e palestinezëve në Bregun Perëndimor edhe në mes të një numri në rritje provash që palestinezët në Gaza ia vënë të paktën një pjesë të fajit për rrethanat e tyre aktuale Hamasit.
Përshtati në shqip nga cfr.org– Argumentum.al
