Izraeli i ka shkaktuar një goditje të madhe Hamasit duke vrarë shefin e grupit palestinez, Yahya Sinwar, por nëse vdekja e tij do të sjellë fundin e luftës në Gaza është e paqartë.
Izraeli kishte gjuajtur Sinwar që nga sulmet e 7 tetorit 2023 që ai organizoi. Udhëheqësit izraelitë e quajtën 61-vjeçarin një “të vdekur që ecën”.
Menjëherë pas vrasjes që i atribuohet Izraelit të liderit politik të Hamasit Ismail Haniyeh në Teheran, vdekja e Sinwar e lë Hamasin përballë një vakumi lidershipi dhe një dileme strategjike.
Sinwar shihej si një figurë intransigjente që preferonte zgjidhjet ushtarake sesa ato politike.
Pasi përshëndeti vdekjen e Sinwar, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu paralajmëroi me shpejtësi se lufta “nuk ka mbaruar ende” ndërsa ofroi gjithashtu të kursejë militantët e Hamasit që dorëzojnë armët ose lirojnë pengjet e 7 tetorit.
David Khalfa, një ekspert i Lindjes së Mesme në Fondacionin Jean-Jaures, një institut në Paris, e quajti vdekjen një goditje “shumë të rëndë” që do të kishte një ndikim “psikologjik” mbi Hamasin.
“Sinwar ishte shumë i frikësuar, përfshirë brenda lëvizjes. Ai ishte njeriu i Teheranit,” tha Khalfa, duke iu referuar lidhjeve të tij të forta me udhëheqësit iranianë.
Elliot Abrams, një bashkëpunëtor i lartë për studimet e Lindjes së Mesme në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë (CFR) në Uashington, tha se vdekja “mund të jetë një ndryshim i lojës”.
“Ai duket se nuk ka qenë i gatshëm të negociojë,” tha ai. “Jemi në një periudhë konfuzioni sepse, kush është në krye tani?”
“Nuk do të zhduket” –
Lufta tashmë ka marrë një dëm të jashtëzakonshëm.
Sulmi i Hamasit i 7 tetorit rezultoi në vdekjen e 1206 njerëzve në Izrael, kryesisht civilë, sipas një raporti të AFP-së bazuar në shifrat zyrtare izraelite që përfshijnë pengjet e vrarë në robëri.
Nga 251 personat e rrëmbyer, 97 mbahen ende në Gaza dhe 34 janë deklaruar të vdekur nga ushtria izraelite.
Ofensiva ushtarake hakmarrëse e Izraelit në Gaza ka vrarë 42,438 njerëz, shumica civilë, sipas ministrisë së shëndetësisë të territorit të drejtuar nga Hamasi. OKB thotë se shifrat janë të besueshme.
Michael Horowitz, një ekspert në konsulencën e sigurisë me bazë në Lindjen e Mesme, Le Beck, tha se vdekja e Sinwar do të ndihej “personale” për shumë izraelitë, si dhe Netanyahu, i cili e kishte bërë vrasjen e Sinwar-it një pjesë të strategjisë së tij të “fitores totale”.
Por Horowitz paralajmëroi se Hamasi nuk do të “zhduket nëse nuk zëvendësohet nga një alternativë”.
“Qeveria izraelite deri më tani nuk ka ndërmarrë asnjë hap për të ndihmuar në nxitjen e një alternative ndaj Hamasit.”
Eva Koulouriotis, një analiste politike e specializuar në Lindjen e Mesme, tha se ajo priste që Hamasi të ndryshonte politikën.
“Sinwar nuk ishte politikan dhe nuk besonte në zgjidhjet politike”, tha ajo.
“Prioriteti i tij kryesor ishte zhvillimi i aftësive ushtarake të milicisë.”
“Presion për t’u rritur” –
Analistët besojnë se vdekja e Sinwar mund të lehtësojë rifillimin e negociatave për një armëpushim dhe lirimin e pengjeve.
Izraeli dhe Hamasi kanë fajësuar njëri-tjetrin për dështimin për t’i dhënë fund luftimeve, për lirimin e pengjeve dhe lejimin e ndihmës jetike humanitare në Gaza.
“Unë mendoj se ka më shumë gjasa që tani të arrihet një marrëveshje. Presioni ndaj izraelitëve për të bërë një marrëveshje gjithashtu do të rritet,” tha Abrams.
Të afërmit e izraelitëve të mbajtur nga Hamasi, Forumi i Familjeve të Pengjeve, i kërkuan Netanyahut që ta shfrytëzojë “këtë arritje të madhe në një marrëveshje të menjëhershme për të siguruar kthimin e pengjeve”.
Dhe presidenti i SHBA Joe Biden ka më shumë fuqi se vendet e tjera për të bërë presion mbi Izraelin, tha ai.
“Shtetet e Bashkuara sigurisht që do të angazhohen në diskutime tani për atë që do të vijë më pas,” shtoi ai.
Por ai shtoi se fazat e ardhshme janë të pasigurta.
“Kush do të qeverisë Gazën, kush do të sigurojë sigurinë në Gaza? Nëse ka një armëpushim, kjo pyetje bëhet më e menjëhershme, më këmbëngulëse.”
Kritikët thonë se Netanyahu, i cili kundërshton krijimin e një shteti palestinez, nuk ka një strategji të pasluftës.
Khalfa tha se ishte “një hipotezë e besueshme” që Netanyahu mund ta shpallte Hamasin të mundur dhe të parashikonte një fund të luftës.
“Netanyahu mund të qetësojë mbështetësit e tij dhe aleatët e tij të ekstremit të djathtë duke u ofruar atyre këtë trofe dhe duke shitur narrativën e një lufte të fituar,” shtoi ai.
Por ai paralajmëroi se disa aleatë të Netanyahut në Izrael do të donin të vazhdonin luftimet.
-‘Shfrytëzo mundësinë’ –
Horowitz tha se Sinwar shihej si një pengesë kryesore për një marrëveshje.
“Vdekja e tij mund të jetë një mundësi për të ndryshuar dinamikën, pasi bisedimet kanë qenë në bllokim për javë të tëra që nga përshkallëzimi në Liban dhe madje edhe më parë,” tha ai.
“Çështja është nëse qeveria izraelite do ta shfrytëzojë këtë mundësi dhe nëse Sinwar do të zëvendësohet nga dikush me pikëpamje të ndryshme”, shtoi ai.
Por nëse vëllai i tij Mohammed Sinwar, gjithashtu një udhëheqës militant i kërkuar nga Izraeli, e zëvendëson atë, ai mund të mos ketë pozicione të ndryshme, tha Horowitz./Al-Monitor-Argumentum.al
