Protestuesit antiqeveritar në Turqi thanë se planifikonin të vazhdonin një fushatë demonstratash të shkaktuar nga burgosja e kryetarit të bashkisë së Stambollit – aksioni më i madh i tillë i opozitës në një dekadë – pavarësisht arrestimeve masive dhe përleshjeve me policinë.
Presidenti Tajip Erdogan tha të hënën se “shfaqja” e tyre do të shuhet.
Por që nga arrestimi i kryebashkiakut Ekrem Imamoglu javën e kaluar, qindra mijëra njerëz janë mbledhur në sheshe, rrugë dhe kampuset universitare në mbarë vendin çdo mbrëmje duke brohoritur parulla anti-Erdogan dhe duke bërë thirrje për lirimin, drejtësinë dhe të drejtat e Imamoglu. Një gjykatë e burgos Imamoglun të dielën në pritje të gjyqit për akuzat për korrupsion, të cilat ai i mohon.
Protestuesit, partitë opozitare, liderët evropianë dhe grupet e të drejtave e kanë quajtur ndalimin e Imamoglu, rivalit kryesor të Erdoganit, një veprim të politizuar dhe antidemokratik. Tubimet janë të ndaluara, por megjithatë kanë vazhduar, pothuajse tërësisht në mënyrë paqësore deri në orët e vona, kur policia ka përdorur shkopinj dhe sprej piper në përgjigje të predhave dhe ka arrestuar më shumë se 1,400 njerëz.
“Do të përpiqem të vij sa më shumë që të mundem sepse qeveria nuk na ka lënë drejtësi,” tha një studente universiteti në parkun Sarachane të Stambollit.
“Unë isha e frikësuar kur erdha për herë të parë, duke menduar se mund të arrestoheshim. Por tani nuk kam frikë,” tha ajo.
Në protestën kryesore të natës në park midis bashkisë së qytetit dhe një ujësjellësi të lartë romak, shumica e njerëzve kanë brohoritur fjalimet e liderëve të opozitës, ndërsa të tjerët, rreth 200 metra (650 këmbë) larg, kanë brohoritur dhe janë përballur me qindra policë me helmeta të bardha.
Njerëz të tjerë i thanë gjithashtu Reuters se presin të vazhdojnë protestat e përditshme edhe pse opozita kryesore Partia Popullore Republikane (CHP) ka thënë se e marta do të shënojë ditën e fundit të ngjarjeve të planifikuara në Sarachane.
SFIDË PËR ERDOGANIN
Protestat e vazhdueshme përbëjnë një lidhje të mundshme për Erdoganin, i cili i ka quajtur ato “terrorizëm i rrugës”. Ai ka toleruar pak kritika nga rrugët që kur autoritetet mbyllën me dhunë protestat antiqeveritare të Parkut Gezi në 2013.
Pas një takimi të kabinetit në Ankara të hënën, presidenti akuzoi CHP-në për provokim të qytetarëve dhe parashikoi se ata do të ndiheshin të turpëruar për “të keqen” e bërë ndaj vendit sapo “shfaqja” e tyre të shuhej.
Të martën, duke folur me një grup të rinjsh në një vakt të agjërimit të Ramazanit, Erdogan kërkoi durim dhe arsye të shëndoshë mes atyre që ai i përshkroi si “ditë shumë të ndjeshme”.
“Ata që terrorizojnë rrugët tona dhe duan ta kthejnë këtë vend në një vend kaosi, nuk kanë ku të shkojnë. Rruga që ata kanë marrë është një qorrsokak,” tha Erdogan.
Qeveria ka hedhur poshtë pretendimet për ndikim politik dhe thotë se gjyqësori është i pavarur.
CHP deri tani më e rezervuar ka kërkuar në ditët e fundit vazhdimisht njerëzit të dalin në rrugë.
Kryetari i CHP-së, Ozgur Ozel, i cili ka mbajtur fjalime me zë të ngjirur nga maja e një autobusi në parkun e Saraçanit çdo mbrëmje, ka thënë se ngjarja e fundit atje të martën do të ishte edhe “një fund i mrekullueshëm dhe një fillim i madh” për mitingjet e reja diku tjetër, duke u zotuar se do të luftojë.
Ai tha se partia do të nisë fushatën e saj zgjedhore me një tubim këtë të shtunë për kandidatin presidencial Imamoglu. Këshilli me shumicë CHP do të zgjedhë një kryetar bashkie në detyrë të mërkurën.
Të hënën në Sarachane, një mjek tha se shpresonte që në ditët në vijim të merrte pjesë gjithashtu në demonstratat në burgun e Silivrit, ku kryetari i bashkisë ndodhet pas hekurave jashtë qytetit.
“Shpresoj se nuk do të ndalet kurrë,” tha ai për mitingjet. “Ne jemi këtu për shkak të drejtësisë dhe demokracisë dhe sepse nuk besojmë se jetojmë në një vend demokratik.” Diku tjetër në Stamboll të hënën në mbrëmje, një protestë ulur bllokoi për pak kohë të gjithë trafikun në Urën e Galatas të shekullit të 19-të që kalon rrugën ujore Briri i Artë.
Studentët kanë nxitur pjesën më të madhe të mosbindjes civile dhe shumë prej tyre kanë bojkotuar mësimet universitare që nga e hëna. Shumë profesorë universitarë vëzhguan një grevë proteste njëditore të martën.
Zyra e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut u kërkoi autoriteteve turke që të garantojnë të drejtat për lirinë e shprehjes dhe grumbullimit, në përputhje me ligjin ndërkombëtar.
Megjithatë, një gjykatë të martën burgosi, në pritje të gjyqit, shtatë gazetarë, përfshirë fotografin e AFP-së, Yasin Akgul, për “refuzimin e shpërndarjes pavarësisht paralajmërimit gjatë një demonstrate”, tregoi një dokument gjyqësor.
Që nga ndalimi i Imamoglu, asetet financiare turke janë ulur, duke bërë që banka qendrore të përdorë rezervat për të mbështetur lirën.
Ministri i Financave Mehmet Simsek tha në një telefonatë me investitorët ndërkombëtarë të martën se autoritetet do të bënin gjithçka që ishte e nevojshme për të zbutur shqetësimet e tregut dhe se ndikimi i trazirave të tregut do të ishte i kufizuar dhe i përkohshëm.
/Reuters–Argumentum.al
