Nga Joshua Kroeker
Deklaratat e fundit të Presidentit Donald Trump mbi luftën Rusi-Ukrainë përfaqësojnë një ndryshim të rrezikshëm në retorikën e politikës së jashtme amerikane që kërcënon si sovranitetin e Ukrainës ashtu edhe interesat më të gjera të sigurisë globale. Gjatë muajit të kaluar, Trump ka nënvizuar gjithnjë e më shumë pikat e bisedimeve ruse, ndërsa ka propozuar zgjidhje të paqarta që në thelb keqkuptojnë natyrën e këtij konflikti.
Ndoshta më shqetësuesja, Trump ka filluar të përsërisë pretendime të rreme se Ukraina në një farë mënyre ka nxitur luftën me Rusinë. Ai madje e ka karakterizuar presidentin Volodymyr Zelenskyy si një “diktator”. Këto deklarata bien ndesh me faktet e vërtetuara dhe madje kundërshtojnë pikëpamjet e shumicës së votuesve amerikanë, të cilët e pranojnë saktë se Rusia nisi këtë pushtim të plotë të paprovokuar të fqinjit të saj sovran, siç kanë treguar një sërë sondazhesh.
Këto shtrembërime faktike nuk janë thjesht lulëzim retorik, por përfaqësojnë një keqkuptim themelor të origjinës së konfliktit dhe dinamikës së vazhdueshme. Kur një president fillon të legjitimojë propagandën ruse, ajo minon autoritetin moral të Amerikës dhe dobëson vendosmërinë ndërkombëtare për të kundërshtuar agresionin.
Sugjerimi i Trump se ai mund të negociojë me shpejtësi paqen përmes koncesioneve dhe jo presionit, tregon një keqkuptim të thellë të objektivave ruse. Kremlini i ka ruajtur vazhdimisht synimet e tij maksimaliste në Ukrainë. Larg nga të treguarit e një gatishmërie për kompromis, zyrtarët e lartë rusë, përfshirë vetë presidentin Vladimir Putin, kanë pohuar vazhdimisht se objektivat e tyre themelore mbeten të pandryshuara. Vetëm këtë muaj, Putin deklaroi në mënyrë eksplicite se “Rusia nuk do t’i dorëzohet askujt”.
Duke pasur parasysh këtë realitet, qasja e propozuar e Trump për përdorimin e “karotave në vend të shkopinjve” – duke ofruar lehtësim sanksionesh dhe lëshime të tjera – duket në mënyrë të rrezikshme naive. Si pret saktësisht Trump të bindë Rusinë që të braktisë ambiciet e saj territoriale, duke hequr njëkohësisht edhe presionet e krijuara për t’i bërë ato ambicie të paqëndrueshme? Historia ka treguar se qetësimi i agresionit territorial rrallë rezulton në paqe të qëndrueshme, por përkundrazi inkurajon ekspansionizmin e mëtejshëm. Ky është një fakt për të cilin ukrainasit janë të vetëdijshëm, pasi Rusia ka thyer një sërë armëpushimesh midis 2014 dhe 2022. Nuk duhet të ketë pak dyshim se çdo lëshim i dukshëm që Rusia mund të bëjë tani do të jetë vetëm për ta lejuar atë të rikuperojë ushtrinë e saj dhe të pushtojë përsëri në të ardhmen.
Po aq shqetësues është sugjerimi i Trump se shkurtimi i mbështetjes ushtarake për Ukrainën do të përshpejtonte disi negociatat e paqes. Kjo në thelb keqkupton dinamikën e fuqisë në lojë. Reduktimi i aftësive mbrojtëse të Ukrainës nuk do të nxiste dialog konstruktiv; thjesht do të forconte pozitën negociuese të Rusisë duke e lënë Ukrainën të prekshme ndaj humbjeve të mëtejshme territoriale dhe viktimave civile. Përfundimi i ndarjes së inteligjencës me Ukrainën ka të njëjtin efekt, duke u dhënë epërsinë ushtarëve rusë dhe duke e penguar Ukrainën të marrë mundësi të suksesshme mbrojtëse (le më veprime kundërsulmuese).
Ne duhet të kujtojmë një të vërtetë thelbësore që shpesh humbet në këto diskutime: kjo luftë mund të përfundojë nesër nëse Rusia thjesht tërhiqte forcat e saj nga territori ukrainas. Ukraina nuk është pengesë për paqen – agresioni rus është. Vendosja e barrës së koncesionit mbi kombin mbrojtës dhe jo mbi agresorin përfaqëson një dështim të thellë moral dhe një precedent të rrezikshëm për marrëdhëniet ndërkombëtare dhe sigurinë globale.
Ndoshta më shqetësuesi është sugjerimi i rastësishëm që Ukraina duhet t’i dorëzojë territorin Rusisë në këmbim të “paqes”. Propozime të tilla shpërfillin realitetet e tmerrshme të pushtimit rus. Gjatë tre viteve të fundit, forcat ruse kanë kryer krime sistematike lufte në territoret e pushtuara, duke përfshirë vrasjen, torturën, përdhunimin dhe dëbimin e detyruar të fëmijëve ukrainas. Këto nuk janë incidente të izoluara, por përfaqësojnë një strategji të qëllimshme për të terrorizuar dhe nënshtruar popullsinë ukrainase.
Kërkimi i Ukrainës që të pranojë kontrollin rus mbi këto territore nuk do të sjellë paqe – dënon civilët ukrainas për brutalitet të vazhdueshëm nën okupim. Një “paqe” e arritur përmes lëshimeve territoriale ndaj një agresori që ka demonstruar një shpërfillje të tillë për të drejtat e njeriut dhe ligjin ndërkombëtar nuk është aspak paqe. Ai thjesht shpërblen dhe legjitimon shkeljet e normave ndërkombëtare nga ana e Rusisë, duke i lënë ukrainasit të vuajnë nën një pushtim brutal dhe duke e inkurajuar Rusinë të ndërmarrë veprime të ngjashme në të ardhmen.
Për më shumë se një shekull, lidershipi amerikan është përcaktuar duke kundërshtuar tiraninë dhe duke mbështetur parimet e sovranitetit, demokracisë dhe të drejtave të njeriut. Retorika e fundit e Trump përfaqëson një largim shqetësues nga këto vlera themelore. Duke i bërë jehonë propagandës ruse, duke propozuar strategji naive të negociatave, duke mbrojtur mbështetjen e reduktuar ushtarake dhe duke sugjeruar lëshime territoriale, Trump po propozon efektivisht bashkëfajësinë amerikane në agresionin rus.
Aksionet shtrihen shumë përtej kufijve të Ukrainës. Rendi ndërkombëtar i bazuar në rregulla – i cili ka ruajtur stabilitetin relativ global që nga Lufta e Dytë Botërore – varet nga zbatimi i vazhdueshëm i parimeve të tij thelbësore. Nëse Amerika sinjalizon se agresioni territorial përfundimisht do të shpërblehet me grabitje tokash të legjitimuara, ne ftojmë sfida të ngjashme në mbarë botën nga regjimet e tjera autoritare që e shikojnë këtë konflikt nga afër.
Një politikë vërtet e përgjegjshme amerikane duhet të vazhdojë të mbështesë aftësitë mbrojtëse të Ukrainës duke ruajtur (dhe rritur) presionin ekonomik ndaj Rusisë. Negociatat e vërteta do të bëhen të mundshme vetëm kur Kremlini të pranojë se objektivat e tij ushtarakë janë të paarritshëm. Qasja alternative e Trump nuk do të sillte paqe; ajo thjesht do t’i hapte rrugën konflikteve të ardhshme duke sinjalizuar që mund të bëjë të drejtë në arenën ndërkombëtare.
Amerika duhet të zgjedhë nëse do të mbrojë vlerat e saj të shpallura apo do t’i braktisë ato në favor të “marrëveshjeve” të përshtatshme, por iluzore. Populli ukrainas meriton mbështetjen tonë të vazhdueshme në luftën e tij për sovranitet dhe liri kundër agresionit rus.
Burimi: https://neweasterneurope.eu/2025/03/28/why-trump-is-wrong-on-ukraine/
Përshtati në shqip: Argumentum.al
