Një analizë kritike mbi politikën e fundit të SHBA-së ndaj Bosnjës dhe Hercegovinës ka ngritur shqetësime për pasojat e mundshme të heqjes së sanksioneve ndaj zyrtarëve të Republika Srpska dhe ndikimin e saj mbi stabilitetin e vendit. Politologu Daniel Serwer ka theksuar rrezikun që kjo mund të sjellë për unitetin dhe stabilitetin e Bosnjës, duke paralajmëruar se mund të forcohet nacionalizmi etnik dhe të thellohet ndarja e mëtejshme e vendit.
Deklarata e fundit e Ambasadoreve Dorothy Shea, përfaqësuese e SHBA-së në Kombet e Bashkuara, shpjegon vendimin për të hequr sanksionet ndaj disa figurave kyçe të Bosnjës, në përgjigje të hapave të ashtuquajtura pozitive legjislative të ndërmarra nga autoritetet e Republika Srpska. Sanksionet, të cilat ishin vendosur pas krizës politike të vitëve të fundit, kishin synuar individë që kishin kontribuar në destabilizimin e Bosnjës, duke përfshirë Milorad Dodik, një lider serb që shpesh ka sfiduar sovranitetin e Bosnjës dhe ka përhapur retorikën nacionaliste.
Megjithatë, Serwer shpreh dyshime të thella mbi këtë qasje, duke e cilësuar atë si një mundësi për të forcuar elementë që kontribuojnë në pasigurinë dhe ndarjen e Bosnjës.
Një moment mundësie, Jo krize
Në analizën e tij, Serwer kundërshton përshkrimin e situatës së Bosnjës si një “krizë”, duke argumentuar se për të, Bosnja është në një moment mundësie, jo në një fund të pafund. Ai pohon se mundësia e vërtetë për Bosnjën ishte të largohej nga figura si Dodik, që kanë përfituar nga pasiguria dhe kanë nënshtruar vendin ndaj politikave të ndarjes etnike. “Bosnja nuk është në krizë, por në një mundësi për ta pastruar veten nga ata që përfitojnë nga instabiliteti,” thotë ai.
Serwer shpreh shqetësimin se heqja e sanksioneve mund të inkurajojë individë që kanë kontribuar në ndarjen etnike të Bosnjës dhe që ende nuk kanë shprehur pendesë për krimet e luftës apo mohimin e genocidit. Ai e konsideron këtë si një gabim të madh që mund të dëmtojë përpjekjet për ruajtjen e paqes dhe unitetit në Bosnjë.
Nacionalizmi etnik krijon rreziqe për unitetin
Një nga pikat kryesore të kritikës së Serwer-it është qëndrimi i SHBA-së për “zgjidhje vendase” të problemeve të Bosnjës. Ambasadorja Shea theksoi rëndësinë e zgjidhjeve që do të udhëhiqeshin nga përfaqësuesit e tre grupeve etnike të Bosnjës—Boshnjakët, Kroatët dhe Serbët. Ndërsa Serwer pajtohet se aktorët lokalë duhet të kenë një rol të rëndësishëm në të ardhmen e vendit, ai paralajmëron se kjo qasje mund të fuqizojë nacionalistët etnikë që kanë kërkuar ndarjen e Bosnjës.
“Nëse lihen pa mbikëqyrje, nacionalistët etnikë do të çojnë Bosnjën drejt shpërbërjes,” thotë ai, duke përmendur se liderët e grupit të Serbëve dhe Kroatëve kanë kërkuar tashmë krijimin e entiteteve të veçanta. Serwer beson se një fragmentim i këtillë mund të çojë në pasiguri dhe dhunë më të madhe, duke përmbysur përpjekjet ndërkombëtare që ishin ndërmarrë pas Luftës së Bosnjës për të ruajtur një shtet të bashkuar dhe multi-etnik.
Lirimi i Sanksioneve: Një Marrëveshje e keqe për stabilitetin?
Serwer kritikon gjithashtu vendimin për të hequr sanksionet, duke thënë se kjo nuk do të sjellë stabilitetin që SHBA-të kërkojnë. Ai vëren se shumë nga ata që përfitojnë nga lirimi i sanksioneve nuk kanë shprehur pendesë për veprimet e tyre të mëparshme, përfshirë mohimin e krimeve të luftës dhe genocidit. Në vend që të ndihmojnë në pajtimin e grupeve etnike, ai paralajmëron se kjo mund të forcojë më tej ata që ndjekin agenda të ndarjes dhe përçarjes.
Ndërsa qeveria amerikane insiston se sanksionet nuk ishin menduar të ishin të përhershme, Serwer mbetet skeptik që lirimi i sanksioneve do të kontribuojë në paqen afatgjatë. Ai beson se ky veprim mund të fuqizojë individët që kanë shkaktuar tensione dhe që vazhdojnë të kërkojnë ndarjen e Bosnjës.
Politika e Jashtme e SHBA-së: Një qasje transaksionale?
Analiza e Serwer-it ngre gjithashtu pyetje të mëdha mbi politikën e jashtme të SHBA-së. Ai bën një krahasim mes qasjes së SHBA-së në Bosnjë dhe qëndrimit të administratës Trump në rajone të tjera, si Gaza, Venezuela dhe Nigeri. Serwer sugjeron se ky ndryshim reflekton një tërheqje nga angazhimet për “ndërtimin e kombit” që karakterizuan ndërhyrjet e SHBA-së në vitet 1990. Por ai paralajmëron se një lëvizje e tillë në Bosnjë mund ta lërë vendin të përballet me pasiguri të mëtejshme dhe ndarje etnike.
“SHBA-të duhet të vendosin nëse duan të ruajnë një Bosnje multi-etnike, apo nëse do të lejojnë nacionalistët etnikë ta çojnë vendin drejt shpërbërjes,” përfundon Serwer. Ai i bën thirrje politikanëve amerikanë të rishikojnë qëndrimin e tyre dhe të luajnë një rol më aktiv në parandalimin e shpërbërjes së shtetit boshnjak.
/Argumentum.al
