Papa Leo XIV përfundoi vizitën e tij në Turqi të dielën përpara se të nisej për në Liban, ku synonte t’u sillte një mesazh shprese popullit të saj që ka vuajtur shumë dhe të forconte një komunitet të rëndësishëm të krishterë në Lindjen e Mesme.
Leo kishte dy takime kyçe në Stamboll përpara se të fluturonte për në Bejrut: një lutje në Katedralen Apostolike Armene dhe një liturgji hyjnore me Patriarkun Ekumenik Bartolomeu, udhëheqësin shpirtëror të të krishterëve ortodoksë të botës, ftesa e të cilit për të përkujtuar një përvjetor të rëndësishëm të krishterë ishte shtysa për vizitën e Leos.
Leo hyri në katedralen armene në një re temjani ndërsa një kor meshkujsh këndonte. Ai vlerësoi “dëshminë e guximshme të krishterë të popullit armen gjatë gjithë historisë, shpesh në rrethana tragjike”. Ishte një referencë për masakrën e armenëve në epokën e Luftës së Parë Botërore nga turqit osmanë.
Papa Françesku e kishte quajtur masakrën një “gjenocid”, duke zemëruar Turqinë, e cila mohon se ka ndodhur një gjenocid. Leo ishte më diplomatik në fjalët e tij në tokën turke, shkruan Euronews.
Në pjesën e dytë të udhëtimit të tij të parë papnor, Leo do të vizitojë Libanin në një moment të pasigurt për vendin e vogël mesdhetar pas viteve të krizave të njëpasnjëshme. Ai po përmbush një premtim të Papa Françeskut, i cili kishte dashur ta vizitonte për vite me radhë, por nuk mundi pasi shëndeti i tij u përkeqësua.
Françesku shpesh citonte Shën Gjon Palin II, i cili në vitin 1989 tha se Libani ishte më shumë sesa thjesht një vend, ishte një “mesazh” – një mesazh vëllazërie dhe bashkëjetese. Sipas sistemit të ndarjes së pushtetit në Liban, presidenti i vendit është gjithmonë një i krishterë maronit, kryeministri një mysliman sunit dhe kryetari i parlamentit një shiit.
Një vend me shumicë myslimane ku rreth një e treta e popullsisë është e krishterë, Libani ka qenë gjithmonë një përparësi për Vatikanin, një fortesë për të krishterët në të gjithë rajonin. Pas viteve të konfliktit, komunitetet e krishtera që datojnë që nga koha e Apostujve janë tkurrur.
Pritej që Leo të përpiqej të inkurajonte libanezët që besojnë se udhëheqësit e tyre i kanë zhgënjyer dhe të inkurajonte të krishterët libanezë të qëndronin ose, nëse tashmë janë zhvendosur jashtë vendit, të kthehen në shtëpi.
“Ati i Shenjtë po vjen në një moment shumë të vështirë për Libanin dhe për rajonin tonë”, tha Peshkopi George, kryepeshkop i Arkiparkisë Katolike Greke Melkite të Bejrutit. Libanezët janë të shqetësuar për të ardhmen, tha ai, dhe ende kanë frikë nga një kthim i mundshëm në luftë të plotë me Izraelin.
“Në këtë moment të vështirë, vizita e Papës është një shenjë shprese. Ajo tregon se Libani nuk është harruar”, u tha ai gazetarëve përpara vizitës.
Një seri krizash dhe mungesë përgjegjësie
Në vitin 2019, sistemi valutor dhe bankar i vendit u shemb dhe shumë libanezë panë kursimet e tyre të zhdukeshin. Kriza financiare shkaktoi mungesa të energjisë elektrike, karburantit dhe ilaçeve.
Një tjetër fatkeqësi pasoi në vitin 2020, kur qindra ton nitrat amoniumi të ruajtur në mënyrë të papërshtatshme në portin e Bejrutit shpërthyen në një shpërthim që goditi lagjet përreth, duke vrarë 218 persona, duke plagosur mijëra të tjerë dhe duke shkaktuar dëme prej miliarda dollarësh.
Pika kulmore e vizitës së Leos në Liban do të jetë në ditën e tij të fundit, 2 dhjetor, kur ai do të kalojë kohë në lutje të heshtur në vendin e shpërthimit të 4 gushtit 2020 dhe do të takohet me disa nga viktimat e tij.
Qytetarët libanezë u tërbuan nga shpërthimi, i cili dukej të ishte rezultat i neglizhencës së qeverisë, duke shtuar krizën ekonomike. Por një hetim ka ngecur vazhdimisht dhe pesë vjet më vonë, asnjë zyrtar nuk është dënuar.
Libanezët shpresojnë se Leo do të kërkojë llogari nga klasa politike e Libanit dhe do të këmbëngulë se nuk mund të ketë paqe pa të vërtetën dhe drejtësinë.
Një moment tjetër i rëndësishëm do të vijë kur Leo të takohet me të rinjtë libanezë. Ai pritet t’u japë atyre fjalë inkurajimi, mes ikjes së gjatë jashtë vendit për dekada, duke pranuar gjithashtu zhgënjimin e tyre për dështimet e brezave para tyre.
Një vizitë papale mes konfliktit të vazhdueshëm
Pas sulmit të udhëhequr nga Hamasi në Izraelin jugor më 7 tetor 2023 që shkaktoi luftën në Gaza, grupi militant libanez Hezbollah hyri në një konflikt të nivelit të ulët me Izraelin që u përshkallëzua në një luftë të plotë në shtator 2024, duke vrarë më shumë se 4,000 njerëz në Liban dhe duke shkaktuar shkatërrime të gjera.
Pavarësisht një armëpushimi të ndërmjetësuar nga SHBA-të që i dha fund konfliktit dy muaj më vonë, Izraeli vazhdon të nisë sulme ajrore pothuajse të përditshme që thotë se synojnë të ndalojnë Hezbollahun nga rindërtimi. Shumë libanezë kanë frikë nga një rikthim në luftë të plotë.
Përpara mbërritjes së Leos, Hezbollahu i kërkoi Papës të shprehte “refuzimin e tij ndaj padrejtësisë dhe agresionit” që po i nënshtrohet vendi. Ishte një referencë për sulmet izraelite. Grupi gjithashtu i nxiti mbështetësit e tij të rreshtoheshin përgjatë rrugës që konvoji papal do të marrë nga aeroporti në pallatin presidencial për të shprehur respektin e tyre.
Hezbollahu – një grup kryesisht shiit – është bashkuar me disa grupe politike të krishtera në vend, duke përfshirë Lëvizjen e Lirë Patriotike dhe Lëvizjen Marada.
Megjithatë, partia e krishterë me bllokun më të madh parlamentar, Forcat Libaneze, është një kundërshtare e Hezbollahut dhe e ka kritikuar grupin për tërheqjen e vendit në një luftë me Izraelin.
Të krishterët sirianë gjithashtu presin nga vizita e papës për shpresë
Në Sirinë fqinje, qindra mijëra të krishterë ikën gjatë 14 viteve të luftës civile të vendit.
Ish-udhëheqësi autokratik i vendit, Bashar Assad, u rrëzua në një ofensivë të udhëhequr nga kryengritësit islamistë dhjetorin e kaluar. Që atëherë, ka pasur shpërthime dhune sektare dhe disa sulme ndaj pakicave fetare, përfshirë një sulm vetëvrasës në një kishë në Damask në qershor.
Ndërsa qeveria e re i ka dënuar sulmet ndaj pakicave, shumë e akuzojnë atë se po bën sikur nuk është në gjendje të kontrollojë grupet e armatosura aleate.
Një delegacion prej rreth 300 të krishterësh sirianë, i kryesuar nga një prift katolik grek Melkit, do të udhëtonte për në Liban për t’u bashkuar me një takim midis Leos dhe grupeve të të rinjve dhe për t’u lutur në një meshë publike në bregdetin e Bejrutit.
“Ne kemi nevojë për dikë si Papa që të vijë dhe të na japë shpresë si të krishterë” në një kohë “frike nga një e ardhme e panjohur”, tha 24-vjeçarja Dima Awwad, një nga anëtarët e delegacionit. “Ne dëshirojmë që Papa të vijë të vizitojë Sirinë ashtu siç vizitoi Libanin, për të siguruar njerëzit dhe për të ndier se jemi të pranishëm si të krishterë lindorë dhe se duhet të jemi në këtë vend.”
/Argumentum.al
