Editorial nga Marjana Doda
Protestat masive të qershorit, të pagëzuara tashmë nga pjesëmarrësit si “Revolucioni i Flamingove”, mund të shënojnë fundin e tranzicionit më të gjatë postkomunist në Europë. Nëse rrëzimi i komunizmit në Shqipëri u vulos de facto nga revolta studentore e vitit 1990 me thirrjen historike “E duam Shqipërinë si gjithë Europa”, atëherë kjo lëvizje e re qytetare mund të konsiderohet si përmbyllja simbolike e një epoke 35-vjeçare.
Shqipëria ishte ndër vendet e fundit europiane që iu bashkua valës së përmbysjes së regjimeve komuniste pas shembjes së Murit të Berlinit. Megjithatë, vendi ynë hyri në një tranzicion të gjatë, të vështirë dhe shpeshherë të dhimbshëm, që zgjati më shumë se në çdo vend tjetër të Ballkanit dhe Europës Lindore. Një tranzicion i mbushur me kriza politike, ekonomike e sociale, të cilat lanë gjurmë të thella në jetën e shqiptarëve.
Pavarësisht vështirësive, populli shqiptar ka pasur gjithmonë një orientim të qartë dhe të palëkundur: integrimin në Bashkimin Europian. Edhe pse shpesh zyrtarë europianë apo ndërkombëtarë na etiketojnë thjesht si një vend ballkanik, ne i përkasim natyrshëm qytetërimit europian dhe kemi qenë kontribuues historikë të këtij kontinenti.
Megjithatë, politika shqiptare nuk ka arritur ende të përmbushë standardet, kriteret dhe detyrimet e nevojshme për t’u bërë pjesë e plotë e tryezës politike europiane. Prej 35 vitesh, Shqipëria është qeverisur kryesisht nga dy partitë më të mëdha politike: Partia Demokratike dhe Partia Socialiste. Herë njëra e herë tjetra kanë mbajtur pushtetin, duke dominuar jetën politike të vendit.
Aktualisht, Partia Socialiste, nën drejtimin e Edi Ramës, ndodhet në mandatin e saj të katërt radhazi në krye të qeverisë. Një periudhë e gjatë qeverisjeje që ka sjellë jo pak pakënaqësi. Sot, mijëra qytetarë protestojnë para godinës së Kryeministrisë dhe në rrugët kryesore të Tiranës, jo vetëm kundër qeverisë aktuale, por kundër një klase politike që ka drejtuar vendin për më shumë se tre dekada.
Gjatë këtyre viteve kemi dëgjuar shpesh politikanë të ndryshëm të mburren me pjesëmarrjen e tyre në protestat që rrëzuan komunizmin. Disa madje i kanë atribuar vetes role dhe merita që nuk u përkasin. Por këtë gjykim le ta bëjë historia dhe ndërgjegjja e secilit.
Ironikisht, pikërisht kjo klasë politike, ku një pjesë e protagonistëve të sotëm e kanë nisur karrierën e tyre në emër të demokracisë, ka dështuar ta kultivojë atë. Demokracia jo vetëm që nuk lulëzoi siç pritej, por shpesh u përdor si mjet për të konsoliduar pushtetin absolut, si nga Partia Demokratike, ashtu dhe nga Partia Socialiste, sigurisht me ndihmën e partive më të vogla që kanë lindur po nën ombrellën e këtyre dy forcave të mëdha.
Katërmbëdhjetë vitet e qeverisjes së Edi Ramës janë shoqëruar me largimin e qindra mijëra të rinjve nga vendi. Studentë, profesionistë, intelektualë dhe punëtorë të kualifikuar, pra truri dhe energjia më e madhe e Shqipërisë sot jetojnë dhe kontribuojnë në vendet më të zhvilluara europiane, në kërkim të një jete më të mirë.
Por drama e emigracionit nuk është thjesht një perceptim. Ajo është e dokumentuar në shifra. Sipas Censusit të vitit 2023, Shqipëria ka rreth 420 mijë banorë më pak sesa në vitin 2011, ndërsa popullsia rezidente ka zbritur në rreth 2.4 milionë banorë. Vetëm në dy vitet e fundit, migracioni neto ka mbetur negativ me dhjetëra mijëra qytetarë që kanë zgjedhur të largohen. Këto statistika demografike janë treguesi më i qartë i dështimit të tranzicionit. Çdo i ri që largohet është një votë mosbesimi ndaj sistemit politik, ekonomik dhe institucional të ndërtuar gjatë 35 viteve të fundit.
Kjo është arsyeja pse zemërimi që po shfaqet sot në rrugët e Tiranës nuk lidhet vetëm me një qeveri apo me një mandat të caktuar. Ai lidhet me faktin se politika shqiptare ka dështuar të mbajë premtimin themelor: t’u japë shqiptarëve arsye për të jetuar dhe për të ndërtuar të ardhmen në vendin e tyre.
Ndërkohë, Shqipëria, një vend i bekuar me bukuri natyrore dhe pasuri të jashtëzakonshme, vazhdon të mbetet në udhëkryq. Në vend që këto pasuri të shërbejnë për mirëqenien e qytetarëve, ato shpesh janë kthyer në instrumente të pasurimit të shpejtë të elitave politike dhe ekonomike.
Nga ana tjetër, Shqipëria po varfërohet nga burimi i saj më i çmuar: njerëzit. Sovrani është shpesh i nëpërkëmbur, ndërsa në emër të tij justifikohen projekte gjigante, investime me shifra marramendëse dhe premtime që mbeten vetëm në letër. Sazani, Zvërneci dhe shumë projekte të tjera të debatueshme janë bërë simbol i një tranzicioni që duket se ka humbur kuptimin e tij fillestar.
Por durimi ka një kufi.
Pas 35 vitesh pritjeje, zhgënjimesh dhe premtimesh të pambajtura, qytetarët kanë dalë sërish në rrugë. Dhe ja ku provohet se shqiptarët nuk janë as të nënshtruar, as indiferentë. Ata reagojnë kur ndihen të tradhtuar dhe kur shohin se ata që duhet t’i udhëheqin kanë humbur drejtimin.
Ata që duhej ta udhëhiqnin këtë vend e kanë humbur drejtimin. Dhe ky popull, që për vite me radhë është neglizhaur, sot po ngre zërin për të kërkuar llogari nga ata që kanë administruar fatet e tij.
Por nëse revolta e studentëve të vitit 1990 i dha fund komunizmit, Revolucioni i Flamingove mund të jetë momenti që shënon fundin e tranzicionit të stërzgjatur shqiptar.
Ndaj kjo protestë është shumë më tepër sesa një lëvizje e zakonshme politike.
Prandaj, aty mes atyre njerëzve që dalin çdo ditë dhe protestojnë, ka shpresë. Ka të rinj, prindër, fëmijë, gjyshër e gjyshe, njerëz të zakonshëm që ende besojnë se ky vend mund të bëhet. Por jo me këtë klasë politike. Shqipëria mund të bëhet nga bijtë dhe bijat e saj që e duan vërtet këtë vend, që janë patriotë në kuptimin më të mirë të fjalës.
Dhe patriot nuk do të thotë vetëm të valëvitësh flamurin. Patriot do të thotë të duash çdo cep të atdheut, ta mbrosh, ta zhvillosh dhe të kujdesesh për të. Të mos e shohësh Shqipërinë si një plaçkë për t’u ndarë, por si një trashëgimi që duhet lënë më e mirë për brezat që vijnë.
Pas 35 vitesh pritjeje, premtimesh të pambajtura dhe zhgënjimesh të njëpasnjëshme, shqiptarët nuk kërkojnë më thjesht rotacion politik, por një kontratë të re mes shtetit dhe qytetarit, një republikë që funksionon për shumicën dhe jo për një pakicë të privilegjuar.
Mbetet për t’u parë nëse kjo lëvizje do të arrijë objektivat e saj. Por një gjë është tashmë e qartë, frika, indiferenca dhe apatia që kanë shoqëruar jetën publike shqiptare për dekada po zëvendësohen nga kërkesa për përgjegjësi, pjesëmarrje dhe ndryshim. Për herë të parë pas shumë vitesh, mijëra qytetarë po kërkojnë të jenë protagonistë të së ardhmes së tyre dhe jo thjesht spektatorë të saj.
Sepse Shqipëria nuk është pronë e politikanëve.
Shqipëria është e shqiptarëve.
© 2026 Argumentum
