Nga Nertil JOLE
Para disa ditësh Komisioni Parlamentar për Reformën Territoriale zhvilloi dëgjesën publike në Korçë. Banorë të bashkive të qarkut shfaqën interes dhe dhanë mendime për atë sesi ata e mendojnë qeverisjen në nivel vendor, por edhe konfigurimin e territorit në funksion të administrimit më të mirë të burimeve dhe rritjen e nivelit të shërbimeve që marrin.
Kompleksiteti i problematikave që trajtohen nga qeverisja vendore është një arsye e mjaftueshme që vëmendja ndaj saj të mos mungojë dhe të mbështetet edhe me ndërhyrjet e nevojshme ligjore, sikurse reforma që diskutohet. Ngritja dhe puna e komisionit është shprehje e dakordësisë së klasës politike për një vendimmarrje të re që në thelbin e vet ka rritjen e cilësisë së shërbimeve për qytetarët.
Me këtë synim thelbësor ekuacioni i kësaj reforme nuk është i thjeshtë për t’u zgjidhur. Ai nuk ka dhe nuk mund të ketë fillimin e vet përcaktimin (e mundshëm) të kufijve administrativë në kuptimin gjeografik në terren. Standardizimi i nivelit të shërbimeve që kërkohen, sigurimi i burimeve të financimit për kryerjen e tyre dhe më pas shpërndarja e tyre, duhen optimizuar në territore që ofrojnë maksimumin e mundësive për një periudhë jo afatshkurtër. Kjo kërkon vlerësimin e zhvillimeve ekonomike në një territor të caktuar, trendet demografike, projektet madhore kombëtare që afektojnë zhvillimin lokal apo edhe faktorë e potencialë të tjerë, përfshi këtu edhe detyrime apo përvoja që vijnë nga procesi i integrimit në BE.
Nga ana tjetër çdo konfigurim do të duhet të ruajë tregues identitarë të historisë së trevave, trashëgimisë kulturore apo asaj ekonomike e administrative të tyre. Ky lloj identifikimi është i rëndësishëm për qytetarët. Kështu, duke e vlerësuar këtë lidhje të qytetarit me territorin, organizimi i territorit për efekt të një administrimi që do të shihet i nevojshëm dhe efektiv mund të lehtësohet pa cënuar elementet tradicionale me emërtime që përmbajnë emrat e të dy territoreve administrativisht të bashkuara, që mund të kenë njësitë e reja të cilat potencialisht do të rezultojnë si bashkim i njësive vendore ekzistuese.
Sidoqoftë, ky mbetet një aspekt i ekuacionit, që ndikohet shumë nga mundësitë ekonomike që i ofron vetëqeverisjes. Të ardhurat e veta të njësive të vetëqeverisjes vendore (bashkive) duhet të jenë burimi kryesor i financimit për shërbimet që ofrojnë për qytetarët. Ato plotësohen me shpërndarjen nga qeverisja qendrore e një fondi buxhetor në formën e transfertës së pakushtëzuar. Dhe si tjetër burim i mundshëm janë edhe donacionet, grantet apo pjesëmarrja me konkurrim në programe për projekte zhvillimi.
Duke e vlerësuar ekuacionin e reformës si një zhvillim thelbësisht ekonomik në kuptimin e maksimizimit të burimit të të ardhurave, konfigurimi në territor ka një kriter shumë përmbajtësor. Nga ana tjetër, nuk përjashtohet nevoja e rishikimit të kontributit të buxhetit të shtetit si mbështetje për bashkitë dhe sjelljen proporcionale të këtij kontributi në raport me mundësitë e ndryshme të bashkive në territor, në favor të bashkive me potencial më të kufizuar.
Reforma gjithashtu duhet të sigurojë hapësirat e nevojshme dhe gatishmërinë institucionale të njësive të vetëqeverisjes vendore për aplikimin në praktikë të programeve decentralizuese të qeverisjes qendrore, edhe si funksion përbashkimi me kërkesat e integrimit europian.
Dhe së fundi, mendoj se reformimi i pritshëm duhet të sigurojë se vlerëson edhe një komponent politik që ka lidhje me efektin elektoral që krijon një rikonfigurim territorial, e që do të duhet të harmonizohet me ndryshimet që do të pësojë Kodi Zgjedhor dhe zvogëlimi i mundshëm i numrit të përfaqësuesve në Kuvendin e Shqipërisë.
Këto dhe objeksione të tjera të qytetarëve dhe ekspertëve të përfshirë në këtë proces të rëndësishëm do të duhet të optimizohen për të rezultuar në një draft që do të zgjeronte këndvështrimin për një vendimmarrje ligjore, e cila do të krijojë hapësira edhe më demokratike e rezultative për vetëqeverisjen vendore dhe rritjen e vazhdueshme të gamës dhe cilësisë së shërbimeve që u ofrohen qytetarëve, në të gjithë territorin e vendit.
© 2026 Argumentum
