Nga rivalitetet strategjike te korridoret e reja të ndikimit, Samiti i Shtatë i Konferencës për Ndërveprimin dhe Masat e Ndërtimit të Besimit në Azi (CICA) në Baku pasqyron transformimet e arkitekturës gjeopolitike të Euroazisë dhe ambicien e Azerbajxhanit për një rol më të rëndësishëm ndërkombëtar.
Nga Marjana Doda
Samiti i Shtatë i Konferencës për Ndërveprimin dhe Masat e Ndërtimit të Besimit në Azi (CICA), i zhvilluar në Baku më 15 tetor 2026, përfaqëson një moment të rëndësishëm në zhvillimin e diplomacisë shumëpalëshe në hapësirën euroaziatike. Në një kontekst ndërkombëtar të karakterizuar nga rikonfigurimi i ekuilibrave gjeopolitikë, intensifikimi i rivaliteteve strategjike dhe kërkimi për mekanizma të rinj bashkëpunimi, samiti nxori në pah rëndësinë në rritje të platformave rajonale të dialogut dhe ndërtimit të besimit.
Për Azerbajxhanin, roli drejtues në këtë proces përfaqëson më shumë se një angazhim institucional. Ai është një mundësi për të konsoliduar profilin diplomatik të vendit, për të zgjeruar hapësirën e veprimit në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe për të afirmuar pozicionin e Bakusë si një nyje e rëndësishme e ndërveprimit politik dhe ekonomik mes Azisë dhe Evropës.
Baku, nga pozicioni gjeografik te ndikimi diplomatik
Në fjalën e tij në samit, Presidenti i Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, e vendosi rolin e vendit në një kontekst më të gjerë gjeopolitik, duke theksuar rëndësinë e pozicionit të tij në kryqëzimin e dy kontinenteve.
“I vendosur gjeografikisht në kryqëzimin e Azisë dhe Evropës, Azerbajxhani luan një rol gjithnjë e më të rëndësishëm si urë lidhëse në hapësirën euroaziatike”, deklaroi Aliyev.
Ky pozicion nuk përbën vetëm një avantazh gjeografik. Për Bakunë, ai krijon mundësi për të ndërtuar lidhje politike, ekonomike, energjetike dhe transporti me aktorë të ndryshëm, duke ruajtur një politikë të jashtme shumëdrejtimëshe. Në një hapësirë ku ndërthuren interesat e fuqive të mëdha dhe rivalitetet rajonale, Azerbajxhani synon të afirmohet si një aktor që mund të lehtësojë bashkëpunimin dhe të ofrojë korridore të rëndësishme ndërlidhjeje.
Gjatë dy viteve të kryesisë së tij, 2024–2026, Azerbajxhani i kushtoi vëmendje forcimit të bashkëpunimit në transport, ndërlidhje, dixhitalizim, mbrojtjen e mjedisit, turizëm, arsim dhe shkencë. Sipas Aliyev, këto nisma kanë kontribuar në forcimin institucional dhe juridik të organizatës, si dhe në rritjen e kapaciteteve të saj për të nxitur dialogun, sigurinë dhe mirëkuptimin ndërmjet vendeve anëtare.
“Sot, konferenca është institucionalisht dhe juridikisht më e fortë, anëtarësia e saj është zgjeruar dhe kapaciteti për të lehtësuar dialogun dhe ndërveprimin, me qëllim forcimin e sigurisë, rritjes ekonomike dhe mirëkuptimit të ndërsjellë, është rritur ndjeshëm”, u shpreh presidenti azerbajxhanas.
Zgjatja e kryesisë së Azerbajxhanit për periudhën 2026–2028 përbën një vlerësim të punës së zhvilluar deri tani, por njëkohësisht edhe një përgjegjësi për të çuar përpara procesin e institucionalizimit dhe për ta shndërruar dialogun politik në bashkëpunim konkret.
Një platformë më gjithëpërfshirëse dhe më e konsoliduar
Një nga rezultatet kryesore të samitit ishte pranimi i Republikës Demokratike Popullore të Laosit si anëtare e re, duke e çuar në 29 numrin e vendeve pjesëmarrëse. Ky zgjerim i jep konferencës një shtrirje më të gjerë gjeografike dhe dëshmon interesin e vendeve aziatike për t’u përfshirë në mekanizma shumëpalësh të dialogut dhe ndërtimit të besimit.
Një tjetër zhvillim i rëndësishëm lidhet me forcimin e bazës juridike të organizatës. Ratifikimi nga Senati i Kamboxhias i Konventës për Privilegjet dhe Imunitetet e Sekretariatit plotësoi numrin e nevojshëm të ratifikimeve, duke mundësuar hyrjen e saj në fuqi më 8 nëntor 2026. Ky hap shënon një zhvillim të rëndësishëm në konsolidimin e statusit juridik dhe funksionimit institucional të Sekretariatit.
Në këtë kuadër, emërimi i ambasadorit Sultan Hajiyev si Sekretar i Përgjithshëm për periudhën 2026–2030 përbën një vlerësim të lartë të Azerbajxhanit për përvojën dhe kontributin e tij shumëvjeçar në diplomacinë ndërkombëtare. Njëkohësisht, ky emërim pasqyron rëndësinë që Azerbajxhani i kushton CICA-s dhe synimit për ta forcuar atë si një platformë gjithëpërfshirëse të dialogut, ndërtimit të besimit dhe bashkëpunimit shumëpalësh në Azi. Sfida e tij kryesore do të jetë përkthimi i objektivave politike në mekanizma funksionalë dhe forcimi i vazhdimësisë institucionale të organizatës.
Zhvillimet e viteve të fundit tregojnë se CICA po përpiqet ta zgjerojë bashkëpunimin përtej diplomacisë tradicionale. Krijimi i Këshillit të Grave, Rrjetit të Partneritetit të Universiteteve Kryesore dhe nismave për bashkëpunimin financiar synon të përfshijë aktorë të rinj dhe fusha të ndryshme të jetës publike në procesin e ndërtimit të besimit.
Një shembull konkret është edhe deklarata për bashkëpunimin në fushën e sigurisë dhe shëndetit në punë, një nismë e përbashkët e Kinës dhe Azerbajxhanit, e miratuar gjatë samitit. Ajo synon të nxisë shkëmbimin e përvojave dhe bashkëpunimin praktik ndërmjet vendeve anëtare në një fushë që lidhet drejtpërdrejt me standardet e punës, sigurinë profesionale dhe mirëqenien sociale.
Media si instrument i ndërtimit të besimit
Një tjetër zhvillim që dëshmon zgjerimin e agjendës së bashkëpunimit ishte Forumi i parë Mediatik i Konferencës për Ndërveprimin dhe Masat e Ndërtimit të Besimit në Azi, i mbajtur në Baku më 1 tetor 2026. Forumi mblodhi zyrtarë, përfaqësues të medias dhe ekspertë nga 14 vende anëtare, nën temën “Ndërtimi i besimit përmes medias në një botë të polarizuar”.
Nisma synon t’i japë medias një rol më aktiv në forcimin e dialogut, shkëmbimin e informacionit dhe krijimin e mirëkuptimit ndërmjet shoqërive. Në një kohë kur hapësira informative ndikohet gjithnjë e më shumë nga polarizimi, dezinformimi dhe tensionet ndërkombëtare, bashkëpunimi mediatik mund të shërbejë si një instrument plotësues i diplomacisë dhe ndërtimit të besimit.
Kjo qasje dëshmon se Baku synon ta zgjerojë dimensionin e bashkëpunimit përtej marrëdhënieve ndërqeveritare, duke përfshirë edhe institucionet akademike, mediat, rrjetet profesionale dhe aktorë të tjerë të shoqërisë. Në këtë mënyrë, ndërtimi i besimit shihet jo vetëm si përgjegjësi e diplomacisë zyrtare, por edhe si një proces që kërkon përfshirjen e shoqërive dhe institucioneve të ndryshme.
Korridori i Mesëm dhe rëndësia strategjike e ndërlidhjes
Rëndësia e Azerbajxhanit në këtë proces lidhet ngushtë edhe me transformimet që po ndodhin në korridoret e transportit dhe tregtisë euroaziatike. Në një periudhë kur zinxhirët globalë të furnizimit po riorganizohen dhe siguria e rrugëve tregtare është kthyer në një çështje strategjike, Korridori i Mesëm – i njohur gjithashtu si Rruga Ndërkombëtare e Transportit Transkaspik, po fiton rëndësi në lidhjen e Kinës dhe Azisë Qendrore me Kaukazin Jugor dhe tregjet evropiane.
Në këtë konfigurim, Azerbajxhani zë një pozicion kyç. Përmes porteve të Detit Kaspik, lidhjeve hekurudhore dhe infrastrukturës rrugore, vendi synon të konsolidohet si një nyje tranziti ndërmjet Lindjes dhe Perëndimit. Bashkëpunimi me Gjeorgjinë, Turqinë dhe vendet e Azisë Qendrore mbetet thelbësor për funksionimin dhe zgjerimin e këtij korridori.
Kjo e bën politikën e ndërlidhjes një nga shtyllat kryesore të diplomacisë së Bakusë. Për Azerbajxhanin, transporti nuk është vetëm çështje infrastrukture dhe tregtie, por edhe një instrument për të rritur peshën e tij në marrëdhëniet rajonale dhe ndërkombëtare.
Një tjetër dimension strategjik është energjia. Azerbajxhani ka ndërtuar një rol të rëndësishëm në furnizimin e tregjeve evropiane përmes infrastrukturës që lidh rajonin e Kaspikut me Evropën, përfshirë Korridorin Jugor të Gazit dhe linjat TANAP e TAP. Në këtë kuadër, Gazsjellësi Trans Adriatik (TAP), i cili kalon përmes Shqipërisë, përfaqëson një mundësi të rëndësishme për forcimin e sigurisë energjetike dhe diversifikimin e burimeve e rrugëve të furnizimit me gaz natyror në vendin tonë. Zgjerimi i bashkëpunimit energjetik me Azerbajxhanin mund të krijojë perspektiva të reja për Shqipërinë, duke forcuar pozicionin e saj në rrjetet rajonale të energjisë. Paralelisht, Azerbajxhani po kërkon të zgjerojë potencialin e tij në energjinë e rinovueshme, veçanërisht përmes projekteve të energjisë së erës në Detin Kaspik.
Këto zhvillime e vendosin Azerbajxhanin në një pozicion ku ndërthuren interesat e sigurisë energjetike, diversifikimit të burimeve dhe tranzicionit të gjelbër. Ato i krijojnë gjithashtu Bakusë mundësi për të forcuar lidhjet me partnerët evropianë dhe aziatikë, duke ruajtur njëkohësisht marrëdhënie me aktorë të ndryshëm rajonalë.
Diplomacia shumëdrejtimëshe dhe roli strategjik i Azerbajxhanit në hapësirën euroaziatike
Pozicioni i Azerbajxhanit në Kaukazin Jugor merr një rëndësi të veçantë në kontekstin e marrëdhënieve gjithnjë e më të ndërthurura mes Evropës, Azisë Qendrore dhe Lindjes së Mesme. Përmes një politike të jashtme shumëdrejtimëshe, Baku ka ndërtuar marrëdhënie bashkëpunimi me Turqinë, Rusinë, Iranin, Kinën, vendet e Azisë Qendrore dhe Bashkimin Evropian, duke synuar të forcojë profilin e tij si një partner i rëndësishëm në zhvillimet rajonale dhe ndërkombëtare.
Kjo qasje diplomatike i mundëson Azerbajxhanit të ndërthurë marrëdhëniet politike me bashkëpunimin ekonomik, energjetik dhe infrastrukturor, duke e shndërruar pozicionin e tij gjeografik në një avantazh strategjik. Në një hapësirë ku korridoret e transportit, siguria energjetike dhe ndërlidhja ekonomike marrin rëndësi gjithnjë e më të madhe, Baku synon të konsolidojë rolin e tij si një pikë lidhëse mes rajoneve dhe partnerëve me interesa të ndryshme.
Në fjalimin e tij në samit, presidenti Ilham Aliyev theksoi rëndësinë e parimeve të barazisë sovrane të shteteve, mosndërhyrjes në punët e brendshme dhe respektimit të integritetit territorial, duke i paraqitur ato si baza të rëndësishme për marrëdhënie ndërkombëtare të qëndrueshme. Duke iu referuar përvojës së Azerbajxhanit në konfliktin me Armeninë, ai nënvizoi gjithashtu rëndësinë e zbatimit të vendimeve dhe rezolutave ndërkombëtare si pjesë e përpjekjeve për të garantuar paqen dhe stabilitetin.
“Derisa të zhvillohen mekanizma që garantojnë zbatimin e vendimeve dhe rezolutave të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe organizatave të tjera ndërkombëtare, luftërat dhe konfliktet do të vazhdojnë dhe do të shfaqen konflikte të reja”, deklaroi ai.
Përtej dimensionit të sigurisë, këto qëndrime pasqyrojnë rëndësinë që Azerbajxhani i kushton dialogut shumëpalësh dhe bashkëpunimit ndërkombëtar. Në këtë kuadër, kryesia e CICA-s përfaqëson një mundësi të rëndësishme për Bakunë që të zgjerojë angazhimin e tij diplomatik, të thellojë marrëdhëniet me vendet anëtare dhe të kontribuojë në diskutimet mbi sfidat dhe perspektivat e përbashkëta të kontinentit aziatik.
Kryesia e kësaj platforme merr kështu një kuptim që shkon përtej përfaqësimit institucional: ajo i ofron Azerbajxhanit mundësinë të ndërthurë prioritetet e politikës së tij të jashtme me një agjendë më të gjerë bashkëpunimi rajonal, duke forcuar njëkohësisht lidhjet mes Kaukazit Jugor dhe hapësirës aziatike.
Në këtë kontekst, rëndësia e Azerbajxhanit në hapësirën euroaziatike nuk përcaktohet vetëm nga pozicioni gjeografik, burimet energjetike apo infrastruktura e transportit, por gjithnjë e më shumë nga aftësia për t’i shndërruar këto avantazhe në partneritete, ndikim diplomatik dhe mundësi konkrete bashkëpunimi. Kryesia e CICA-s i jep Bakusë një platformë për ta avancuar këtë rol në një kohë kur Euroazia po fiton peshë të re në konfigurimin e marrëdhënieve ndërkombëtare.
Për Azerbajxhanin, sfida dhe mundësia qëndrojnë në konsolidimin e këtij pozicioni, nga një nyje strategjike e ndërlidhjes euroaziatike, në një aktor me rol gjithnjë e më të rëndësishëm në dialogun, bashkëpunimin dhe zhvillimin e rajonit.
© 2026 Argumentum





















































