Bratislava po negocion një kontratë afatgjatë për furnizimin me gaz me kompaninë shtetërore energjetike të Azerbajxhanit, SOCAR, duke synuar të sigurojë rreth 1.2 miliardë metra kub gaz në vit, duke nisur nga viti 2027. Këtë e konfirmoi ministrja e Ekonomisë e Sllovakisë, Denisa Saková, pas takimeve të zhvilluara në Shusha më 14 korrik 2026. Marrëveshja pasqyron një prirje më të gjerë të vendeve të Europës Qendrore për të siguruar burime alternative ndaj gazit rus përpara hyrjes në fuqi të ndalimit të importeve nga Bashkimi Europian.
Saková konfirmoi negociatat gjatë vizitës zyrtare të presidentit Peter Pellegrini në Azerbajxhan, siç raportoi AzerNews. Bisedimet përfshijnë furnizimin me rreth 1.2 miliardë metra kub gaz në vit, duke filluar nga viti 2027, por nuk kufizohen vetëm te gazi. Palët diskutuan gjithashtu një projekt për krijimin e një korridori të transmetimit të energjisë elektrike, i cili do të transportonte energji nga Uzbekistani, Kazakistani dhe Azerbajxhani, përmes Turqisë, drejt tregjeve europiane.
Qëllimi i deklaruar i Bratislavës është të zëvendësojë blerjet afatshkurtra në treg me kontrata afatgjata me çmime dhe volume të paracaktuara. Koha është vendimtare, pasi sipas planit të Bashkimit Europian importet e gazit rus përmes gazsjellësve duhet të përfundojnë deri më 30 shtator 2027, ndërsa importet e gazit natyror të lëngshëm (LNG) nga Rusia do të ndalohen nga 1 janari 2027. Sllovakia ka qenë tradicionalisht e varur nga furnizimet ruse dhe përballet me nevojën për të mbushur këtë boshllëk.
Rritja e eksporteve të Azerbajxhanit
Sipas Ministrisë së Energjisë së Azerbajxhanit, vendi eksportoi 12.7 miliardë metra kub gaz gjatë periudhës janar–qershor 2026, të dhëna të publikuara më 17 korrik dhe të cituara nga APA. Nga kjo sasi:
- 5.9 miliardë m³ u eksportuan drejt Europës;
- 4.9 miliardë m³ drejt Turqisë;
- 1.2 miliardë m³ drejt Gjeorgjisë;
- 0.7 miliardë m³ drejt Sirisë.
Prodhimi total i gazit arriti në 25.4 miliardë metra kub, ku:
- Shah Deniz kontribuoi me 13.7 miliardë m³;
- blloku Azeri–Chirag–Gunashli (ACG) me 7.3 miliardë m³;
- ndërsa SOCAR prodhoi 3.6 miliardë m³.
Megjithatë, ekziston një mospërputhje në statistika. Komiteti Shtetëror i Doganave të Azerbajxhanit raportoi eksporte prej 12.43 miliardë metrash kub, me vlerë 4.11 miliardë dollarë, një shifër disi më e ulët se ajo e Ministrisë së Energjisë.
Gjatë vitit 2025, Azerbajxhani eksportoi gjithsej 25.2 miliardë metra kub gaz, prej të cilëve 12.5 miliardë m³ shkuan në Bashkimin Europian – një rritje prej 53.8% krahasuar me vitin 2021. Presidenti Ilham Aliyev, gjatë Forumit Global të Medias në Shusha, e cilësoi BE-në si tregun më të rëndësishëm dhe me vlerën më të lartë për eksportet e gazit, duke bërë të ditur se në vitin 2026 furnizimet kishin nisur edhe për Gjermaninë dhe Austrinë përmes Gazsjellësit Trans-Adriatik (TAP).
Sllovakia nuk është e vetmja që kërkon gaz nga Azerbajxhani
Negociatat e Bratislavës janë pjesë e një tendence më të gjerë në Europën Qendrore. Kompania çeke ČEZ po zhvillon gjithashtu bisedime me Azerbajxhanin për furnizime afatgjata, pas kontakteve mes kryeministrit çek Andrej Babiš dhe presidentit Aliyev, sipas AzerNews.
Ndërkohë, në qershor 2025, SOCAR nënshkroi një kontratë 10-vjeçare me kompaninë gjermane SEFE, për furnizimin me 1.5 miliardë metra kub gaz në vit, duke dëshmuar kërkesën në rritje të vendeve të BE-së për kontrata afatgjata dhe të qëndrueshme.
Megjithatë, mbetet pyetja nëse Azerbajxhani do të jetë në gjendje të përmbushë të gjitha këto kërkesa. SOCAR synon të rrisë prodhimin në rreth 49 miliardë metra kub në vit deri në vitin 2033, por nivelet aktuale të prodhimit lënë hapësirë të kufizuar për angazhime të reja afatgjata, pasi duhet të plotësohen kontratat ekzistuese dhe nevojat e tregut vendas.
Kjo do të thotë se disa shtete të Europës Qendrore po konkurrojnë për një sasi gazi që po zgjerohet me ritme relativisht të ngadalta. Situata lidhet edhe me vendimin e Bashkimit Europian për të zgjatur deri në vitin 2027 objektivin që depozitat e gazit të mbushen në nivelin 90%, duke rritur kërkesën për furnizime të sigurta sezonale.
Një korridor strategjik përtej gazit
Bisedimet në Shusha nuk u fokusuan vetëm te gazi, por edhe te krijimi i një korridori më të gjerë energjetik dhe transporti që lidh Kaukazin me tregjet europiane. Projekti i transmetimit të energjisë elektrike dhe zgjerimi i vazhdueshëm i Korridorit Jugor të Gazit synojnë ta forcojnë rolin e Azerbajxhanit si një qendër rajonale furnizimi dhe tranziti energjetik.
Edhe Gjeorgjia po investon në projekte ndërkufitare transporti që mbështesin të njëjtat korridore tregtare, duke forcuar lidhjet ekonomike dhe energjetike në rajon.
Për momentin, negociatat mes Bratislavës dhe SOCAR-it mbeten të hapura. Nuk është njoftuar ende nënshkrimi i një marrëveshjeje, ndërsa detaje të tilla si çmimi, rruga e tranzitit dhe kushtet për furnizimin me 1.2 miliardë metra kub gaz në vit nuk janë bërë publike. Ritmi i këtyre negociatave do të jetë vendimtar për aftësinë e Sllovakisë për të zëvendësuar furnizimet ruse përpara afatit të vendosur nga Bashkimi Europian në shtator 2027.
/Argumentum.al
