Daniel Serwer e cilëson vendimin e Hagës si një zhvillim që ngre pikëpyetje të forta mbi qasjen e Perëndimit ndaj Kosovës, duke argumentuar se SHBA dhe vendet evropiane kanë kriminalizuar një lëvizje çlirimtare që dikur e mbështetën, ndërsa drejtësia ndërkombëtare, sipas tij, është reduktuar në një instrument të “hakmarrjes politike”.
Daniel Serwer*
Dhomat e Specializuara të Kosovës kanë dënuar ish-presidentin Hashim Thaçi dhe tre drejtues të tjerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës për krime lufte, por i kanë shpallur të pafajshëm për krime kundër njerëzimit. Thaçi është dënuar me 25 vite burgim.
Kjo ndodh në një kohë kur Aleksandar Vuçiç po largohet nga presidenca e Serbisë për të shmangur protestat dhe kufizimin kushtetues të mandateve. Ai ka shpallur zgjedhje, të cilat do të sigurojë që partia e tij t’i fitojë, duke i hapur rrugë marrjes së postit të kryeministrit. Vuçiç ka qenë ministër i Informacionit në qeverinë e Slobodan Millosheviçit në periudhën kur, sipas gjykatës, Thaçi ka kryer krimet për të cilat është dënuar. Serbia e Vuçiçit, vetëm javën e kaluar, përcolli me nderime të larta Ratko Mladiçin, i dënuar për gjenocid nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY).
Kontrasti është i vështirë të mos vihet re. Një president i Kosovës, i cili kishte tentuar të mbronte bashkëqytetarët e tij nga represioni serb, ndodhet në burg. Ndërsa Serbia po fuqizon një politikan që shërbeu në qeverinë e cila sulmoi civilët në Kosovë dhe nderon autorin e krimeve edhe më të rënda në Bosnje.
Si ndodhi kjo?
Kjo ndodhi sepse Kosova, dhe Thaçi në veçanti, iu nënshtruan presionit të fortë amerikan dhe evropian për krijimin e kësaj gjykate përmes një amendamenti kushtetues. Ligjërisht është një gjykatë e Kosovës, por në thelb nuk është e tillë. Stafi i saj është ndërkombëtar.
Gjykata u krijua fillimisht për t’u përqendruar te akuzat për trafikim organesh të ngritura në një raport të Këshillit të Evropës. Ajo nuk gjeti prova që t’i mbështesnin këto akuza. Në vend të kësaj, e zhvendosi vëmendjen te akuzat e shërbimeve sekrete serbe.
Disa nga akuzat ndaj pjesëtarëve të UÇK-së janë pa dyshim të vërteta. Por unë nuk besoj se Thaçi kishte autoritet komandues mbi forcat që kryen këto krime. E di këtë jo vetëm sepse amerikanë që ishin në një pozicion për ta ditur këtë dëshmuan në gjyqin e tij, por edhe sepse, në një bisedë me të pas luftës, në prani të një pjesëtari të UÇK-së, ai më tha se roli i tij ishte i kufizuar në atë të zëdhënësit politik të UÇK-së. Ai nuk ishte luftëtar apo komandant.
Megjithatë, lirimet nga akuzat nuk ishin kurrë në plan. Evropianët shpenzuan 200 milionë euro për Dhomat e Specializuara. Serbia kishte ushtruar presion mbi amerikanët dhe evropianët, duke pretenduar se ishte e padrejtë që ICTY kishte dënuar kryesisht serbë për krimet në Bosnje dhe Kosovë, ku ata, në të vërtetë, kishin kryer pjesën më të madhe të krimeve.
Amerikanët mund të kishin tentuar dikur t’i mbronin drejtuesit e UÇK-së nga një padrejtësi, ose të paktën të kishin parandaluar varrosjen e Mladiçit me nderime. Por tani ata i kanë harruar të drejtat e njeriut. Ata përqendrohen tërësisht te interesat e tyre të ngushta.
Ironikisht, Thaçi, si kryeministër dhe president, ishte shumë më miqësor ndaj këtyre interesave sesa kryeministri aktual.
Çfarë ndodh tani?
Thaçi dhe drejtuesit e tjerë të UÇK-së do të apelojnë vendimin. Kjo do të zgjasë me vite, gjatë të cilave gjykata do të vazhdojë t’i mbajë të burgosur, ashtu siç bëri gjatë pesë viteve përpara shpalljes së vendimit. Me pak fat, dënimet mund të reduktohen.
Por asnjë vend në të ardhmen nuk do të bëjë gabimin e krijimit të një gjykate ndërkombëtare të këtij lloji pa ruajtur mundësinë për ta shfuqizuar atë. Për Kosovën kjo nuk është e mundur, pasi një ndryshim kushtetues do të kërkonte bashkëpunimin e serbëve, i cili nuk do të vijë.
Pyetja më e menjëhershme është se çfarë do të ndodhë në Kosovë. Shumë shqiptarë atje do ta konsiderojnë rezultatin të padrejtë. Ata do të protestojnë me zemërim, por shpresoj që ta bëjnë në mënyrë paqësore. Dhuna nuk do të sjellë asgjë.
Vendimet do t’i kënaqin, por nuk do t’i bindin plotësisht, shumë serbë. Disa mund të festojnë. Edhe atje, dhuna nuk do të sjellë asgjë.
Amerikanët dhe evropianët duhet të ndihen të shqetësuar. Ata kanë kriminalizuar një lëvizje çlirimtare që dikur e mbështetën dhe e kanë reduktuar drejtësinë ndërkombëtare në një instrument të hakmarrjes politike. Por ata kanë vazhduar përpara dhe nuk do t’i kushtojnë shumë vëmendje kësaj.
Ky është një tjetër mësim se përse nuk duhet të jesh tepër i afërt me Uashingtonin dhe Brukselin.
Nuk është vetëm vendimi ai që është i padrejtë. Është vetë gjykata.
_______________________
*https://www.peacefare.net/category/daniel-serwer/
© 2026 Argumentum
