Bazuar në analizën e Carnegie Europe*
Evropa sot përballet me një mesazh të kthjellët nga Uashingtoni – një mesazh që nuk mund ta injorojë më. Strategjia e re e Sigurisë Kombëtare (NSS) e administratës Trump ka hequr hollësitë diplomatike të vjetra dhe ka zbuluar një vlerësim të drejtpërdrejtë të aleatëve, partnerëve dhe kundërshtarëve njësoj. Siç thekson analiza e Carnegie Europe, NSS i ofron Evropës “lajmin e mirë” të qartësisë: ajo tregon saktësisht se sa keq e konsideron kjo administratë amerikane Evropën dhe, për rrjedhojë, me çfarë duhet të përballen drejtpërdrejt evropianët.
Një Strategji Amerikane pa Vlera
NSS shënon një largim dramatik nga dekada të politikës tradicionale amerikane. Ajo nuk promovon demokracinë, nuk mbron parimet e Perëndimit dhe nuk riafirmon kuadrin moral të pas–Luftës së Dytë Botërore, të cilin evropianët e kanë marrë si të mirëqenë. Në vend të kësaj, siç nënvizon analiza, strategjia e definon fuqinë në mënyrë transaksionale, të orientuar tek interesat ekonomike të SHBA-së dhe tek ajo që administrata quan “diplomaci tregtare”.
Kjo i favorizon regjimet autoritare që ofrojnë stabilitet, duke lënë në hije kushtëzimin mbi të drejtat e njeriut—një shtyllë e politikës së jashtme evropiane. Në Lindjen e Mesme dhe më tej, Uashingtoni sinjalizon se do t’i pranojë qeveritë “ashtu siç janë”, për sa kohë nuk kërcënojnë interesat amerikane.
Objektiva të Qarta për Tajvanin, Paralajmërime për Evropën
NSS ofron garanci të forta për Tajvanin, duke theksuar nevojën për të frenuar konfliktin me Kinën dhe ruajtur epërsinë ushtarake amerikane. Por për Evropën, gjuha është më e ftohtë dhe më e vrazhdë.
Dokumenti vë në pikëpyetje relevancën e vazhdueshme të NATO-s, duke sugjeruar se aleanca nuk duhet të zgjerohet më tej—një sinjal i mirëpritur në Moskë, por i dhimbshëm për Ukrainën dhe vendet aspiruese. Po ashtu, SHBA kërkon që Evropa të marrë “përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e saj”, duke reflektuar diskutime të Pentagonit se vendet evropiane duhet të marrin përsipër shumicën e kapaciteteve konvencionale të NATO-s deri në vitin 2027.
Në thelb, Uashingtoni sinjalizon një tërheqje sistematike nga angazhimet historike në Evropë.
Një Vlerësim i Ashpër për Dobësitë e Evropës
Analiza thekson se NSS akuzon Evropën për mungesë vetëbesimi përballë Rusisë, pavarësisht se ka avantazh të qartë në fuqinë konvencionale. SHBA propozon të ndihmojë “riinstalimin e stabilitetit strategjik në Euroazi”, një qasje që shumë kryeqytete evropiane e shohin si rrezik—përpjekje për të krijuar një arkitekturë sigurie që përfshin Rusinë dhe dobëson rolin e NATO-s.
Dyshimi rritet edhe për Ukrainën. Ndërsa strategjia pretendon të synojë mbijetesën e Ukrainës si shtet funksional, frika e evropianëve është se Uashingtoni mund ta shohë konfliktin si pjesë të një pazari më të madh me Moskën.
Retorika Qytetëruese dhe Sulmi ndaj Identitetit Evropian
Një nga pjesët më të debatueshme të NSS është gjuha e saj kulturore dhe civilizacionale. Dokumenti paralajmëron se disa vende të NATO-s mund të bëhen së shpejti “jo më shumicë evropiane”—një frazë që ngre pyetje të rënda: a i referohet SHBA identitetit racor, kulturor, apo fetar?
Strategjia përkrah një Evropë të ndryshme nga ajo që promovon BE-ja: më pak liberale, më pak shumëkulturore, më pak e rregulluar dhe shumë më skeptike ndaj migracionit, integrimit dhe institucioneve ndërkombëtare. Ajo flet për “shtypje të fjalës së lirë”, “rënien e lindshmërisë” dhe “humbjen e identiteteve kombëtare”—një listë ankesash e njohur mirë nga të djathtat ekstreme evropiane.
Një Administratë e Vendosur të Dobësojë Evropën
Carnegie Europe thekson se kjo qasje është e qëllimshme. Administrata Trump—sidomos nëpërmjet nënpresidentit JD Vance—e sheh Evropën jo si aleat të natyrshëm, por si rival ideologjik dhe ekonomik. Vance, me përkrahjen e tij të hapur ndaj lëvizjeve të ekstremit të djathtë, paraqet rrezikun e një ndërhyrjeje amerikane që minon thelbin e lidhjes transatlantike.
Kjo është veçanërisht shqetësuese për një Evropë tashmë të dobësuar nga ngurrimi strategjik, tensionet e brendshme dhe dështimi për të adresuar ankesat që ushqejnë rritjen e ekstremit të djathtë.
Evropa duhet të përgjigjet
Po, Evropës i mungon vetëbesimi. Po, i mungon një perspektivë sigurie dhe strategjike. Po, ajo është mbështetur shumë gjatë te Shtetet e Bashkuara si garantuese e sigurisë. Po, nuk ka arritur t’i dëgjojë ankesat e së djathtës ekstreme. Megjithatë, lidershipi i saj në institucione dhe në shtetet anëtare nuk do të ndërmarrë hapin për t’u marrë me këto çështje të mëdha që pasqyrojnë epokën pas Luftës së Ftohtë. Këto dështime e dobësojnë Evropën si një lojtare globale e besueshme. Kjo e bën kritikën ndaj NSS-së një ushtrim retorik.
Në këtë sfond dobësie, nuk është çudi që Trump dhe veçanërisht nënkryetari i tij, JD Vance, janë të vendosur ta dobësojnë më tej Evropën. Kjo administratë e sheh Evropën si një kërcënim, nëse jo si një konkurrente, sado e paaftë të jetë. Përçmimi i Vance për sistemin demokratik të Evropës dhe vlerat e tij, së bashku me mbështetjen e tij të hapur për lëvizjet e ekstremit të djathtë, kërcënojnë ndërhyrjen amerikane që minon thelbin e aleancës perëndimore. Ky është mesazhi ndaj të cilit Evropa nuk ka zgjidhje tjetër veçse t’i përgjigjet.
/Argumentum.al
