Zoran Meter-geopolitikanews
Ka kohë që të gjithë e kanë të qartë se, që në fillim të invazionit rus në Ukrainë, shumë gjëra nuk ishin si duhej. Detyra pretencioze e përmbysjes së qeverisë properëndimore në Kiev dhe zotërimi i hapësirave dhe pikave strategjike ukrainase, e vënë para një numuri relativisht të vogël ushtarësh për operacione të këtij lloji – gjithsejt 200.000 kundër 35 milionë banorëve, në një sipërfaqe të vendit më të madh europian (pas vetë Rusisë), me ushtri të përgatitur dhe trajnuar mirë, e cila paraprakisht kishte marrë pjesë në një sërë manovrash me aleancën e NATO-s – edhe amatorëve ushtarakë u dukej projekt tejet ambicioz dhe vështirë i realizueshëm. Por, me sa duket, këtë nuk e kishin parasysh strategët ushtarakë të cilët e ideuan tërë operacionin dhe i’a paraqitën komandantit të përgjithshëm të forcave të armatosura Vladimir Putin.
Kësisoj shumë shpejt, vetëm pak ditë pas disa ditëve luftë, doli se i tërë operacioni ishte ideuar pa kujdes, se mbështetej në të dhëna të vjerëruara informacioni, pothuajse në besimin e rrënjosur të kreut shtetëror se thjesht nuk kishte si të ndodhte ndryshe nga ajo që kishin ideuar duke patur parasysh historinë e përbashkët ruso-ukrainase para ndarjes në vitin 1991, si dhe lidhjet e shumta personale, familjare dhe kulturore të dy popujve të cilat për më tepër i lidh fort edhe besimi i njëjtë fetar- besimi ortodoks.
Megjithatë, sikurse u kuptua më vonë, strategët rusë të përkundur në këto ide, nuk morën parasysh jo vetëm sinjalet e rëndësishme paralajmëruese dhe informacionet nga terreni ukrainas të cilët i kishin gjithsesi, por i injoruan nga besimi i mësipërm i rrejshëm, por edhe një eksperiencë të rëndësishme historike – të njohur nga të gjithë dhe të lehtësisht të provueshme. Fjala është për Gjermaninë e paraluftës nga e cila mund të mësohen dhe konkludohen shumë gjëra, por në këtë rast nuk u morën parasysh.
U harrua eksperienca historike me Gjermaninë e paraluftës
Gjermania deri në ardhjen e Hitlerit në pushtet në vitin 1933 ishte vend i orientuar drejt paqes, i demoralizuar nga Lufta e parë botërore e cila kishte ndodhur pesëmbëdhjetë vite më parë, me probleme të stërmëdha sociale dhe me një parti komuniste shumë të fortë dhe me rritje të shpejtë e cila pretendonte marrjen e pushtetit. Adolf Hitleri nga një popullsi i dëshpëruar dhe e degraduar moralisht, arriti, gjashtë vite pas nisjes qeverisjes së tij para se të fillonte Lufta e Dytë Borërore, t’a shndërronte në një popull të homogjenizuar në mënyrë të paparë, të radikalizuar, të orientuar militarisht dhe racist, i cili për udhëheqësin e tij dhe synimet e tij (gjeo)politike të ishte i gatshëm të bënte, në kuptimin e vërtetë të fjalës gjithçka – përfshirë edhe dhënien e jetës.
Thënë shkurt: nga një popull majtist dhe pacifist, populli gjerman brenda natës (parë në përmasat historike, gjashtë vite janë një milisekondë) e shndërroi në një makinë të fuqishme, agresive dhe të pamëshirshme e cila, përsëri në kuptimin e vërtetë të fjalës, bluante gjithçka para vetes.
Në këtë kuptim, strategët rusë anashkaluan plotësisht mundësinë reale (e cila në fund doli të ishte e vërtetë), se një riedukim i ngjashëm si në Gjermani mund të kryhej edhe në Ukrainë – sidomos nëse dihej mirë se kush qëndronte në të vërtetë pas tij – Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të cilët kurrë nuk bëjnë asgjë në mënyrë të paqartë dhe të paplanifikuar. Pra, në Ukrainë, ndërtimi tërësor shoqëror u shndërrua nga modeli i deriatëhershëm i jetesës dhe sjelljes së njerëzve, në një popullsi të radikalizuar me ndjesi të forta antiruse – gjë që u arrit të bëhej në tetë vite të qeverive të ekstremit të djathtë, duke filluar nga revolucioni i Kievit në muajin shkurt të vitit 2014.
Pra, në këtë kuptim pushteti ukrainas pati edhe dy vite më shumë kohë në dispozicion se Hitleri në Gjermaninë e paraluftës, dhe këtë në kushtet moderne të “qeverisjes” mediatike, si dhe një botë të tërë rrjetesh shoqërore ku informacionet merren shumë lehtë në kohë reale, ndërsa vetëdija e njerëzve formësohet më lehtë se kurrë më parë në histori. Gjë që ndryshoi në mënyrë radikale, në këtë periudhë tetëvjeçarë në Ukrainën e veprimtarisë të lirë, pothuajse gjithçka – nga politika e mbrojtjes dhe e sigurisë, kulturën, hapësirën mediatike… do të ishte shumë e gjatë lista po t’i numuronim, por kjo nuk është temë e këtij komenti.
Më mirë po i drejtohemi tekstit interesant, i cili sot, në një mënyrë pothuajse befasuese u publikua në hapësirën ruse. Si dhe përse, nuk po bëj spekulime, por po e përcjellim ashtu sikurse është publikuar, ndërsa ju vetë nxirrni konkluzionet, krahas gjykimit tim në fund të këtij teksti.
Foli simboli i rezistencës ruse anti-ukraianse – dhe këtë e bëri nga burgu!
Ish ikona e së ashtuquajturës pranvera ruse dhe ish ministri i rajonit rus të vetëshpallur (DNR) në Lindje të Ukrainës, Igor Strellkovi (Girkini), i cili momentalisht po kryen dënimin me burg për ekstremizëm në Kirovo-Çepeçko, i’u përgjigj pyetjes e cila i’u drejtua nëpërmjet një letre: “Cilat janë gabimet kyçe, sipas mendimit tuaj, që janë barë gjatë OPU (operacionit special ushtarak)?
Përgjigja e tij u publikua në kanalin Telegram të cilin e administron bashkëshortja e Strellkovit; ndërsa disa media ruse publikuan tekstin origjinal të cilin po e sjellim të tërë më poshtë:
“Gabimi i parë, themelor dhe bazë për të cilin kam folur dhe shkruar që para fillimit të luftës është vlerësimi absolutisht i pasaktë i situatës operative në Ukrainë, si në politikën e brendshme, ashtu edhe në atë ushtarake dhe shoqëroro-politike.
Operacioni u ndërmor sikur forcat ushtarake ruse do të përballeshin me një armik të ngjashëm me atë të vitit 2014. Megjithatë, gjatë shtatë viteve mes 2014-ës dhe fillimit të fushatës së dytë situata ka ndryshuar me 180 gradë. Ukraina ka krijuar një ushtri të fortë, të trajnuar dhe të armatosur shumë mirë dhe me eksperiencë luftarake. Kievi arriti të mbjellë ideologjinë naziste në mbarë popullsinë dhe t’ua shpëlajë trurin me propagandë. Dhe çdo përpjekje e përmbysjes popullore të regjimit, sikurse është ideuar në fillim të Luftës së Dytë Botërore, nuk ishte më e mundshme.
Pra, thënë në mënyrë metaforike, u nisëm në betejë duke pritur se do të kishim përpara një të dobët, por në vend të tij gjetëm një boksier të trajnuar mirë, profesionalisht të freskët dhe me doreza të reja boksi, të mbushura me shumë më tepër sesa pritnim. Për pasjë e hëngrëm hundëve.
Pasuan gabime njëri pas tjetrit. Gabimi i parë dhe më i rëndësishëm, i cili vazhdon e dhe sot e kësaj dite, është se, pasiqë nuk mundëm të eliminojmë dhe të asgjësojmë rregjmin nazist të Kievit, vendosëm të bëjmë kompromis me të. Ndërkohë, ai nuk kishte asnjë qëllim të bënte komromis, as edhe sot e kësaj dite nuk e ka atë synim. Prej ku erdhën Istanbul-1 dhe Instanbul-2, prej ku erdhën edhe “deeskalimi i suksesshëm”, “vendimi kurajoz”, “zhvendosja e sukseshme” dhe të gjitha fitoret tona të tjera “brilante”, përfshirë edhe dorëzimin e Hersonit. Megjithatë, sikurse po shohim, kjo në fund çoi në asgjë. Lufta po i afrohet vitit të saj të katërt, dhe fundi nuk i shihet. Përderisa të mos rishikojmë strategjnë tonë, përderisa të mos luftojmë për fitoren, dhe jo për humbjen dhe kompromisin, asgjë nuk ka për të ndryshuar për ne.
Domethënë, po e nënvizoj se megjithëse shumë gabime taktike në përgatitjen e ushtrisë, në industrinë ushtarake, madje edhe pjesërisht edhe gabimet kadrovike, megjithëse në një masë më të pakët, janë ndrequr, asnjë gabim strategjik nuk është korigjuar. Gabimi kryesor ende nuk është ndrequr: nuk luftojmë për fitoren, por për kompromis të paarritshëm. Në këtë situatë nuk do të jemi në gjendje të fitojmë përderisa të mos e ndryshojmë këtë atrategji”, konkludon Strellkovi.
Gjykim
Sipas mendimit tim (them mendimin dhe jo bindjen, sepse askush prej neve analistëve në botë nuk ka dhe nuk ka për të patur kurrë akses në sasinë e informacioneve të rëndësishme të të gjithë atyre burimeve të mundshme zyrtare dhe jozyrtare që ka kreu shtetëror rus, as nuk ka mundësinë e vështrimit të gjërë mbi raportin e përgjithshëm të forcave dhe mundësive të shteteve të karakterit global dhe rajonal sikurse i ka ai, e për këtë gabimet në gjykime në rastin e këtyre temave të ndjeshme janë të mundshme që ç’ke me të) Strellkovi nga shumë gjëra që ka thënë ka të drejtë sepse kjo thjesht konstatohet në rezultatet e luftës, si në fazën e saj fillestare ashtue dhe sot e kësaj dite.
Moska vazhdimisht opinionit publik, vendas dhe atij botëror i dërgon sinjale për luftën ruse deri në fitoren përfundimtare dhe realizimin e të gjithë qëllimeve të planifikuara në fillim të oiperacionit ushtarak para tre vitesh e gjysëm, ndërsa paralelisht kreu shtetëror pranon bisedime, kompromise, në mënyrë radikale e zvoglon pothuajse në minimum synimet e shpallura më parë (demilitarizimin, denazifikimin…) në mënyrë që lufta të ndalet.
Por, ajo që Strellkovi as që e përmend, ose reagon me shumë kujdes (nëse në përgjithësi mudn të thuhet se reagon) janë kapërcimet e Ukrainës dhe Perëndimit të “vijave të kuqe”, (megjithëse Kremlini formalisht kurrë nuk i ka emërtuar si të tilla dhe të gjithë e dimë mirë përse është fjala) gjë që kaherë po frustron opinionin publik rus. Ai gjithnjë e më shumë po e ndjen se këtu “diçka nuk shkon”: kreu shtetëror rus gëlltit krenarinë e tij dhe atë kombëtare, duron, pa bërë përpjekje për ndonjë përshkallëzim serioz nga ana e tij madje edhe goditjet e forcave ukrainase në Moskë gjë e cila në fillim të luftës ishte e paimagjinueshme, sulmet terroriste kundër zyrtarëve të tij ushtarakë dhe shkencëtarëve, përfshirë edhe sulmin e famshëm në sallën Crocus Hall afër Moskës për të cilin organet hetimore ruse dhe ato zyrtare akuzuan qeverinë ukrainse dhe shërbimin e saj të zbulimit, kërcënimet relativisht të buta të vetë Putinit për atë se çfarë do të ndodhë nëse Donald Trumpi e furnizon Ukrainën me raketa Tomahawk si edhe ndaj sistemit rus energjetik një sërë shembujsh të panumurt në lidhje me furnizimin e llojet e armëve perëndiomore, ose në fund të fundit edhe sulmin në Krime.
Unë e kam të qartë se strategjia e Putinit ishte t’i tregonte botës, në mënyrë të veçantë vendeve të Jugut Global me të cilin tani e lidh të ardhmen ekonomike ruse, se ai nuk është i dalë mendsh që nëpërmjet kërcënimeve dhe lëvizjeve radikale ndaj Ukrainës dhe Perëndimit t’a shtyjë gjithë planetin buzë kataklizmës (gjë që natyrisht në botë askush nuk e dëshiron), dhe se nëpërmjet kompromisit të butë të prirur nga politika këmbëngul të tërheqë në anën e tij një sërë vendesh të të ashtuquajturit perëndim të përbashkuar të cilët nëse jo përgjithmonë, sëpaku për një periudhë të gjatë kanë qënë në grindje me Rusinë.
Gjithashtu e kam të qartë dhe, në kontekstin radikal dhe për botën të rrëzikshëm dëshiron t’i tregojë të njëjte gjë edhe anës së kundërt- qoftë të ShBA-ve, qoftë BE-së dhe NATO-s, qoftë të gjithëve sëbashku. Megjithatë, me këtë Putini e di me siguri se nëpërmjet politikës së mësipërme shkakton edhe efekte tërësisht të kundërta. Shtetet e tjera jashtë taboreve që i janë kundërvënë njëri tjetrit një sjellje të tillë të rusëve më shpesh e përjetojnë si shprehje të pafuqisë sesa përgjegjësi për fatin e botës dhe se, “sipas ligjeve të natyrës”, heret apo vonë do të rreshtohet ose do t’i nënshtrohet më të fortit. Nga ana tjetër, fuqitë perëndimore ka kohë që tolerancën e mësipërme të Putinit, e cila shumë prej tyre i ka befasuar, nuk e konsiderojnë ftesë të sinqertë për dialog dhe gjetje të një zgjiedhjeje, por si dobësi të Moskës – ekonomike, ushtarke dhe politike – e cila është zhytur në baltën urkainase dhe nuk di më si të dalë nga ajo dhe njëkohësisht të mos duket se palë humbëse në sytë e opinionit publik vendor dhe atij botëror.
Moment vendimtar
Dhe këtu kemi të bëjmë tani me një problem të madh, sepse Moska në realitet mendon se ka më shumë se mjaftueshëm forca për të shkatërrur Ukrianën ndërsa Perëndimi e vë para faktit të kryer – ose do të bisedoni ose do të përballeni me pasojat me të cilat përballet edhe Rusia (pra ato ushtarake), ose thjesht do të hiqni dorë nga Ukraina. Moska mund të vazhdojë edhe me strategjinë e deritanishme të cfilitjes, megjithëse nuk kam bindjen se një gjë e tillë është në favorin e saj pa marrë parasytsh burimet e stërmëdha që zotëron. Nga pikëpamja ekonomike dhe financire është pakrahasimisht më e dobët se Perëndimi i bashkuar, sadoqë ky i fundit tani për tani ka probleme ekonomike madje edhe politike. Militarizimi i Europës ka filluar, sadoqë po ecën ngadalë, heret a vonë ka për t’i realizuar qëllimet e projektuara nëse më përpara nuk e pengon përshkallëzimi i luftës ukrainase.
Pra, dhe me këtë po e përfundoj, nëse dështon samiti Trump -Putin në Budapest, ose edhe heqja dorë nga ai (sipas lajmeve që po marrim vesh këto ditë) – dhe vazhdohet me furnizmin me armë të Ukrainës krahas goditjes me raketa perëndimore dhe dronëve territorin e Rusisë (jashtë atyre të aneksuara nga Rusia në vjeshtë të vitit 2022), e konsideroj shumë reale se Putni, noshta jo përnjëherësh, për shkak të pakënaqësisë së justifukuar të qytetarëve të tij (përse sot në media ka “qarkulluar” deklarata e ekstremistit të dënuar nga qelia e tij e burgut??!) gjithsesi do të fillojë radikalizimin, domethënë përshkallëzimin e luftës. Nëse nuk e bën, a do të jetë në gjendje ta mbajë nën kontrollin relativ të aparatit shtetëror pakënaqësinë e qytetarëve rusë? Sepse në fushëbetejat ukrainase pr vriten masivisht edhe ushtarë rus dhe jo vetëm ukrainas, ndërkohë që në magazinat e ushrisë ka armë të cilat, jo përdorimi i tyre, por thjesht kërcënimi për përdorim, mund të ndalë vajin e nënave ruse dhe ukrainase. Natyrisht, mundet shumë shpejt të ndalë vajin dhe jetët e të gjithë neve (nëse vjen puna deri te përdorimi i tyre në të gjitha anët), por kërkesa të tilla po u bëhen rusëve nga të gjitha anët – jo vetëm nga njerëzit e zakonshëm. Kujtojmë këtu se çfarë mendonte dhe thoshte, ndoshta edhe në Perëndim, në lidhje me këtë çështje eksperti gjeopolitik dhe strategu bërthamor më radikal rus Sergej Karaganov – të cilin madje edhe Putini e respekton në kuptimin e vërtetë të kësaj fjale dhe e pret në zyrën e tij në Kremlin (por akoma nuk e dëgjon).
Karaganovi është autori i strategjisë së famshme të kthimit të plotë të Rusisë drejt Lindjes- drejt Kinës, të cilën e ka formuluar që para revolucionit ukraians në vitin 2014 – është ai i cili ka folur për atë që Uashingtoni po i gatuan Mosokës me dinakëri në guzhinën e tij që nga fundi i viteve 90-të të shekullit të kaluar. Para dy vitesh thoshte se kreu shtetëror rus është vonuar për të bërë kthimin e mësipërm sepse besonte se Perëndimi nuk do të shkonte aq larg në prishjen e raporteve të tij me Rusinë, por shtoi menjëherë, se “më mirë dikur se kurrë”.
Pra para nesh gjenden kohë të nxehta dhe për këtë nuk, ka kuptim të flasim të pavërteta ose “të zhysim kokën në rërë”.
Samiti në Budapest do të jetë “letër lakmuesi” i cili do të tregojë se në çfarë drejtimi do të ecë bota. Unë jam i sigurtë se ai do të mbahet!
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
