Zoran Meter-geopolitika.news[i]
- Në të dy anët e Atlantikut po përgatiten receta të cilat do të vendosin se cili “chef” është më i miri, ose më mirë të themi cili ështe ai që do të udhëheqë, pas gjithë kësaj çmendurie, gjithë të tjerët dhe të gjithë do të duhet t’a dëgjojnë nëse nuk duan të dalin nga loja globale
- Loja rreth Groenlandës do të reduktohet në lojë fuqie mes ShBA-ve dhe Europës. I pari përfundimisht është në pozitë më të fortë dhe kjo sipas dy përbërësve të kësaj fuqie- ekonomike dhe ushtarake
- Trampi gjithmonë ka në dorë “shpatën e Demokleut” e cila qëndron mbi kokën e Europës: manipulimin me kërcënimin ekzistencial të Rusisë, ose marrëveshja e tij me Putinin e cili Europën automatikisht e vendos në pozitën e palës së mundur
- Teorikisht Europa do të mundej t’a parandalonte Trumpin vetëm në një mënyrë: me nisjen e bisedimeve të saj serioze me Putinin, gjë për të cilën ditët dhe javët e fundit po bën thirrje Emanuel Macroni, por tashmë jo vetëm ai. Por kjo është tani për tani fantashkencë.
Vazhdon drama rreth kapjes së mundshme amerikane të ishullir më të madh të botës- Groenlandës, i cili është në sovranitetin e Mbretërisë së Danimarkës. Kjo çështje është bërë temë kryesore në Europë, e cila tani shqetëson seriozisht udhëheqësit e saj – pothujase më shumë se lufta ukrainase duke patur parasysh se ka potencialin e shkatërrimit të raporteve ndëratlantike, përfshirë edhe ato kryesoret, brenda Aleancës së NATO-s. Për më shumë që Bashkimi Europian dhe Britania e Madhe thurin planet e tyre të cilët Trumpit me siguri nuk do t’i pëlqejnë (mbi ata më shumë shihni më poshtë në këtë tekst), megjithëse këto – për hir të së vërtetës, më shumë ngjajnë me kërcënime të një koneje kundër dobermanit sesa me diçka serioze, kryesisht në konteksin e luftës ukrainase dhe fqinjit të madh të egërsuar lindor i cili demonstron përsëri këtyre ditëve forcën dhe vendosmërinë e tij me lëvizje të karkaterit luftarak, domethënë me përdorimin e raketës hipersonike balistike me largësihedhje të mesme Oreshnik afër kufirit të Ukrainës me Bashkimin Europian ose më mirë të themi me aleancën e NATO-s. Dhe, të mbeten me Rusinë një përballë një, pa ndihmën e ShBA-ve, është makthi më i madh i udhëheqësve europianë, e ky nuk është kurrfarë sekreti. Këtu e kanë burimin edhe përpjekjet më të çmendura diplomatike që ata ndërmarrin në kontekstin e arritjes së marrëveshjes paqesore për Ukrainën, para së gjithash ajo që, në garancitë e sigurisë për këtë vend të përfshijnë thellësisht edhe Shtetet e bashkuara. Sepse, dihet mirë se i ashtuquajturi koalicion i vullnetarëve nuk do të dërgojë (lexo nuk është në gjendje) ushtarët e tij në Ukrainë pas nënshkrimit të mnarrëveshjes paqesore pa garanci të forta amerikane për sigurinë e tyre, të cilat, ndërkohë, ende nuk ekzistojnë dhe vështirë se do të jepen, sepse ShBA-të, sëpaku nën administratën e Trumpit, e kundërshtojnë fort një gjë të tillë. Kjo sepse, Uashingtoni nuk dëshiron të vihet në pozitën e cila, për shkak të incidenteve eventuale (të cilët mund t’i shkaktojë secila palë në një shoqëri kaq laramane në truallin e Ukrainës) të jetë e detyruar të hyjë në konflikt me Rusinë ose të nisë Luftën e tretë botërore. Për ShBA-të, për nga asnjë element, Ukraina nuk ka rëndësi strategjike të sigurisë (ka vetëm si poligon për cfilitjen e Rusisë, dhe kjo me duart e të tjerëve, dhe për përqafimin e fortë me të të aleatëve europianë). Për më shumë që Moska këtyre ditëve përsëri kujton se prania e çfarëdolloj forcash të huaja ushtarake do të konsiderohet shenjestër legjitime e forcave të saj të armatosura.
Por le t’i kthehemi Groenlandës dhe vorbullimeve mediatike të cilat këtyre ditëve kanë lënë në hije madje edhe luftënm ukrainase.
Trumpi udhëroi përpunimin e planit për invazionin e Groenlandës
Në konferencën e parmbrëmëshme për mediat presidenti amerikan Donald Trump informoi se do t’a zgjidhë çështjen e Groenlandës me mjetet e tij, nëse nevojitet – edhe me ato ushtarake, gjë për të cilën kemi informuar më parë. Paraprakisht lajmëroi se as që e çan kokën për të drejtën ndërkombëtare, por do të udhëhiqet ekskluzivisht nga parimet e tij morale, si dhe ata “do të duhet të zgjedhin mes Aleancës së NATO-a dhe Groenlandës”. Për lexuesit që duan të dinë më shumë ofrojmë edhe tekstin e medias britanike Daily Mail, i cili i referohet burimeve të tij.
Sipas kësaj medie, Donald Trumpi Urdhëroi Komandën për Operacione speciale të përgatisë planin për invazionin e Groenlandës. Ndërkohë, ky propozim ka ndeshur në rezistencën e udhëheqjes më të lartë ushtarake të këtij vendi. Trumpi dhe pasuesit e tij të vijës së ashpër, mendojnë se ShBA-të duhet të veprojnë me shpejtësi në mënyrë që të parandalojnë Rusinë dhe Kinën që të arrijnë të kenë ndikim në rajon. Diplomatët britanikë mendojnë se ky skenar mund të konsiderohet së mënyrë për të larguar vemendjen e zgjedhësve amerikanë nga gjendja e vështirë ekonomike në prag të zgjedhjeve për Kongresin të ciat mbahen në fillim të nëntorit të këtij viti. Burimet pohojnë se Komanda e bashkuar ushtarake kundërsston, duke e quajtur operacionin në fjalë ilegal dhe i cili nuk ka mbështetjen e Kongresit. Sikurse shprehen ata, ushtria po përpiqet ta orientojë vëmendjen e presidentit në obsione më pak kontraverse, përfshirë edhe aksionin kundër flotës së fshehtë ruse apo sulmin kundër Iranit.
Në qarqet diplomatike diskutohet për disa skenarë, përfshirë edhe presionin e fortë politik për shkëputjen e lidhjeve të Groenlandës me Danimarkën. Në rastin më të keq, sikurse nënvizojnë dërgesat diplomatike, kjo mund të shpjerë në asgjësimin e NATO-s nga brenda. Në skenarin më të butë, Kopenhageni mund të pranojë një akses më të gjërë të ushtrisë amerikane në ishull. Diplomatët europianë vlerësojnë se afati për hapa të këtillë është i kufizuar dhe duhet të mbyllet deri në këtë verë. Një burim e përmblodhi qndrimin e ushtrisë ndaj këtyre ideve në këtë mënyrë: “Gjeneralët konsiderojnë planin për Groenlandën si çmenduri dhe të paligjshëm dhe përpiqen t’a ndalojnë”.
Europa thur planet e saj
Njëkohësisht, Europa shqyrton dërgimin e forcave të saj ushtarake në Groenlandë nën mbulesën e misionit të NATO-s. Nëse presidenti amerikan Donbald Trump e refuzon një gjë të tillë, atëherë mund të pasojnë sanksione kundër kompanive amerikane, madje edhe dëbimi i bazave ishtarake amerikane. Për këtë temë shkruan The Telegraph-i britanik, duke i’u referuar burimeve të saj.
Thuhet se Londra po negocion me aleatët europianë mbi dislokimin e forcave ushtarake në Groenlandë – formalisht, për mbrojtjen nga Kina dhe Rusia, sipas “recepturës” së Trumpit kur ai flet për arësyet e përvetësimit të këtij ishulli shumë të madh dhe të rëndësishëm arktik. Krerët ushtarakë europianë zhvillojnë plane për mision të mundshëm të NATO-s në ishull. Zyrtarët britanikë gjoja ditët e fundit janë takuar me kolegët europianë, përfshirë Gjermaninë dhe Francën, në mënyrë që të fillojnë përgatitjet për operacionin në fjalë.
“Planet mund të përfshijnë dislokimin e forcave britanike, anijeve luftarake dhe avionëve për mbrojtjen e Groenaldnës nga Rusia dhe Kina. Vendet europiane shpresojnë se kjo do të rritë ndjeshëm praninë e tyre në Arktik për të bindur zotin Trump të heqë dorë nga ambicjet e tij për aneksimin e ishullit strategjik”, nënvizon media në fjalë. Nënvizon se “operacioni potencial është në fazën e planifikimit”. Në të njëjtin tekst nënvizohet se Bashkimi Europian momentalisht zhvillon plane për sanksione kundër kompanive amerikane nëse Trumpi refuzon propozimin për dislokimin e NATO-s.
“Divëve teknologjikë si puna e METE, Google, Microsoft, dhe X mund t’u kufizohet veprimtaria në kontinent, po ashtu edhe bankave amerikane dhe kompanive financiare. Obsioni më radikal mund të jetë dëbimi i ushtrisë amerikane dhe të bazave të saj në Europë, gjë me të cilën do të fshiheshin bazat kryesore për operacionet në Lindjen e Afërt dhe në vendet e tjera”, konkludon media britanike.
Gjykim
Në kuzhinat politike të të dy anëve e Atlantikut po përgatiten receta të cilat do të vendosin se cili “chef” është më i miri, ose më mirë të themi cili është ai që do të udhëheqë pas gjithë kësaj çmendurie gjithë të tjerët dhe të gjithë do të duhet t’a dëgjojnë nëse nuk duan të dalin nga loja globale. Meqënëse në këtë lojë rolet janë të stërmëdha (e ardhmja gjeopolitike e botës ose më mirë të themi ri-pozicionimi i forcave kryesore të cilët do të thonë fjalën kryesore), vështirë që dikush të dëshirojë të mbetet “kalorës i vetmuar” sidomos kur “nuk ka kuaj për një garë të tillë”. Kush ka, ShBA-të apo Europa (BE+antarët e BE-së në NATO) po ua lëmë ju vetë ta gjykoni. Por ajo që është e padyshimtë është ajo se të gjithë e dinë se Trumpi mban në dorë “shpatën e Demokleut” e cila qëndron mbi kokën e Europës: duke manipuluar ndërkohë me kërcënimin ekzistencial nga Rusia, ose më mirë të themi nga marrëveshja e tij me Vladimir Putinin i cili e vendos Europën në pozitën e palës humbëse.
Nuk besoj se Trumpi dëshiron në mënyrë primare këtë obsionin e fundit. Atij më shumë i shkon për shtat Euuropa e dëgjueshme, e cila do të bëjë gjithçka që kërkojnë ShBA-të nga ajo në fushën e politikës së jashtme (Europa është për Trumpin edhe aleatja e tij e afërt e luftës së tij globale me Kinën) – gjë për të cilën edhe nëpërmjet marrëveshjes tregtare e cila ekziston që kësaj vere, ka forcuar ekonominë amerikane, ndërsa BE-në e ka hedhur jashtë konkrentëve globalë tregtarë. Megjithatë, nuk mund të përjashtohet skenari sipas të cilit Trumpi, nëse Europa vazhdon lojën e bashkëbiseduesit të barabartë me ShBA-të, të ecë sipas obsionit të dytë, “marrëveshje” me Rusinë, pa marrë parasysh faktin se për një gjë të tillë ekziston rezistencë e fortë edhe brenda vetë Shteteve të Bashkuara – mbi të gjitha nga ana e partisë Demokrate dhe nga radhët e të ashtuquajturev neocons nga të dyja partitë politike.
Pra, loja rreth Groenlandës do të reduktohet në lojë klasike psikologjike fuqie mes ShBA-ve dhe Europës. ShBA-të për momentin janë definitivisht në një pozitë më të fortë dhe kjo për të dy përbërësit e fuqisë së përgjithshme – ekonomike dhe ushtarake. Teorikisht Europa mund ta parandalojë Trumpin nëpërmjet vetëm një mënyre të efektshme: nisjen e bisedimeve serioze me Putinin, gjë për të cilën ditët e fundit bën thirrje Emanuel Macroni, dhe para dy ditësh edhe kryeministrja italiane Georgia Meloni (deri vonë simpatizuese e afërt e Trumpit), ndërsa edhe Friedrich Merz kohët e fundit po përcjell tone pajtuese ndaj Moskës në kuptimin e heqjes dorë nga dërgimi i ushtarave gjermanë në Ukrainë në përbërje të të ashtuquajturit koalicion i vullnetarëve (ushtarët propozon t’i dislokojë vetëm në Poloni por ajo gjithsesi është antare e NATO-s dhe këtu nuk ka asgjë të diskutueshme dhe as kurrfarë rreziku dhe i tërë problmi është leja e Varshavës), si dhe nëpërmjet deklatarës se nuk do të dërgohen ushtarë në Ukrainë nëse me këtë nuk do të jetë dakord Moska. Megjithatë, raportet mes Rusisë dhe Europës janë tejet të përshtjelluar dhe të helmuara, dhe për një gjë të këtillë nuk ekziston mundësi – sëpaku në një perspektivë afatshkurtër. Por, pragmatizmi i Putinit dhe ballancimi i shkathët i tij në lojërat me lojtarët e tjerë globalë është i njohur për të gjithë. Nëse ai e ndjen sinqritetin në synimet e këtij tipi te udhëheqësit kryesorë europiane, dhe jo dëshprimin e tyre- gjë e cila i detyron në këtë nevojë pas së cilës përsëri, mbasi sipas tyre të kalojë rreziku, do të nisin të bëjnë muzikë sipas të njëjtave nota, duke dashur që edhe Rusia të vallzojë sipas tyre – as një skenar i këtillë, në dukje fantashkencë, nuk përjashtohet. Sespe, gjeopolitika dhe bota rreth nesh janë organizma të gjallë: rriten, ndryshojnë, adoptohen, vdesin, lindin përsëri. Ajo që sot duket e pamundur, nesër mund të jetë normale.
Le të kujtojmë vetëm sesi dukej bota dhjetë, pesëmbësdhjetë vite më parë dhe si duket sot. Sëpaku kontinenti jonë europian të cilin e njohim më mirë: turizëm me secilin dhe me të gjithë – dhe natyrisht – shtëpi të ngrohura në dimër, dhe të gjitha këto pa frikën se çfarë na sjell e nesërmja. Ma merr mendja se në këtë çmendurinë e tanishme më shumë begatohen vetëm mediat. Por edhe ato ka kohë që janë në shërbim të krijimti të së njëjtës çmenduri kolektikve për interesat e mjegullta të dikujt. Interesa, të cilat për shkak të çmendurisë së përmendur tani janë edhe vetë të kërcënuara, sepse të fuqishmit të deritanishëm nuk është se janë në gjendje t’i drejtojnë proceset në masën që kanë bërë deri tani.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/zoran-meter-prijeti-kaos-trump-nalozio-plan-za-invaziju-eu-i-v-britanija-kuju-svoj-plan-za-grenland/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
