Ministri i Jashtëm rus Sergey Lavrov vlerëson se marrëdhëniet Moskë–Pekin përfaqësojnë një model të ri bashkëpunimi ndërkombëtar të bazuar në barazi, respekt të sovranitetit dhe interes të ndërsjellë. Në një artikull të botuar në gazetën ruse Kommersant me rastin e 25-vjetorit të Traktatit të Fqinjësisë së Mirë, Miqësisë dhe Bashkëpunimit Rusi–Kinë, Lavrov argumenton se ky dokument ka shërbyer si themeli juridik dhe politik i një partneriteti strategjik që, sipas tij, kontribuon në krijimin e një rendi botëror multipolar.
Sipas Lavrovit, marrëdhëniet midis Rusisë dhe Kinës kanë hyrë në një fazë të re historike në fillim të shekullit XXI. Ai kujton se Traktati i Fqinjësisë së Mirë, Miqësisë dhe Bashkëpunimit u nënshkrua më 16 korrik 2001 në Moskë nga presidentët Vladimir Putin dhe Jiang Zemin, duke shënuar kalimin nga normalizimi i marrëdhënieve në fund të viteve ’80 drejt një partneriteti strategjik afatgjatë.
Sipas tij, ky dokument ka krijuar bazën për të gjithë arkitekturën e bashkëpunimit dypalësh dhe është rinovuar dy herë nga liderët e të dy vendeve – në vitin 2021 dhe përsëri gjatë vizitës së presidentit rus Vladimir Putin në Kinë në maj të këtij viti.
“Traktati i Madh” dhe parimet e bashkëpunimit
Lavrov e cilëson traktatin si një instrument të rëndësishëm diplomatik, i cili në praktikën ndërkombëtare është bërë i njohur si “Traktati i Madh”. Ai thekson se gjatë 25 viteve të fundit marrëdhëniet ruso-kineze janë zhvilluar mbi bazën e parimeve të respektit reciprok, mosndërhyrjes në punët e brendshme dhe zgjidhjes paqësore të mosmarrëveshjeve.
Sipas ministrit të Jashtëm rus, dokumenti përcakton angazhime të ndërsjella për mbrojtjen e integritetit territorial dhe sovranitetit të të dy vendeve, për të mos përdorur forcën apo kërcënimin me forcë dhe për të mos lejuar që territoret e tyre të përdoren kundër interesave të palës tjetër.
Një element i veçantë i theksuar nga Lavrov është mungesa e pretendimeve territoriale mes dy vendeve dhe transformimi i kufirit ruso-kinez në, siç shprehet ai, “një brez paqeje dhe miqësie të përhershme”.
Marrëdhëniet ekonomike dhe energjia
Lavrov nënvizon se traktati krijoi kushtet për zhvillimin e marrëdhënieve ekonomike mes dy vendeve. Ai argumenton se ekonomitë ruse dhe kineze janë plotësuese dhe se tregtia dypalëshe është rritur më shumë se tridhjetë herë gjatë 25 viteve të fundit.
Sipas tij, për tre vite radhazi qarkullimi tregtar ka kaluar nivelin prej 200 miliardë dollarësh, ndërsa Kina mbetet partneri kryesor tregtar i Rusisë. Në të njëjtën kohë, Rusia renditet ndër partnerët kryesorë ekonomikë të Kinës.
Ministri rus thekson se pagesat në monedhat kombëtare kanë zëvendësuar pothuajse plotësisht përdorimin e dollarit amerikan dhe euros në tregtinë dypalëshe.
Energjia, sipas Lavrovit, mbetet një shtyllë strategjike e marrëdhënieve mes dy vendeve. Ai nënvizon rolin e Rusisë si furnizues kryesor i naftës dhe gazit për Kinën dhe përmend zgjerimin e infrastrukturës energjetike që lidh dy ekonomitë.
Ai përmend gjithashtu projektet e përbashkëta në energjinë bërthamore civile, hapësirë, navigim satelitor, bujqësi, teknologji dhe inteligjencë artificiale.
Bashkëpunimi shkencor dhe humanitar
Në artikullin e tij, Lavrov vlerëson se marrëdhëniet Rusi–Kinë kanë kaluar në një nivel të ri edhe në fushën humanitare.
Ai përmend rritjen e shkëmbimeve kulturore, arsimore dhe turistike, si dhe iniciativat e përbashkëta ndërqeveritare në kulturë, sport, shkencë dhe media.
Vitet 2026–2027, sipas tij, janë shpallur “Vitet e Bashkëpunimit Rusi–Kinë në Arsim”, me synimin për të rritur mobilitetin akademik dhe bashkëpunimin mes universiteteve të të dy vendeve.
Lavrov thekson gjithashtu rëndësinë e shkëmbimeve kulturore si një mënyrë për të forcuar mirëkuptimin mes popujve dhe për të ruajtur trashëgiminë historike.
Koordinimi në politikën ndërkombëtare
Një pjesë e rëndësishme e artikullit i kushtohet koordinimit diplomatik mes Moskës dhe Pekinit në organizatat ndërkombëtare.
Lavrov argumenton se Rusia dhe Kina ndajnë qëndrime të afërta mbi shumë çështje globale, përfshirë stabilitetin strategjik, kontrollin e armëve, luftën kundër terrorizmit dhe ndërtimin e një rendi të ri ndërkombëtar.
Ai përmend Deklaratën e Përbashkët mbi Formimin e një Bote Multipolare dhe një Tipi të Ri të Marrëdhënieve Ndërkombëtare, të miratuar gjatë vizitës së Putinit në Kinë në maj.
Sipas Lavrovit, ky vizion bazohet në barazinë sovrane të shteteve, sigurinë e pandashme dhe respektimin e plotë të Kartës së Kombeve të Bashkuara.
BRICS, Organizata e Shangait dhe rendi multipolar
Lavrov thekson rolin e përbashkët të Rusisë dhe Kinës në organizata si Organizata e Bashkëpunimit të Shangait (SCO), BRICS, G20 dhe APEC.
Ai e paraqet SCO-në si një nga shtyllat e ardhshme të arkitekturës së sigurisë euroaziatike, ndërsa BRICS-in si një model të diplomacisë shumëpalëshe në një botë multipolare.
Sipas tij, Moska dhe Pekini mbështesin ruajtjen e arkitekturës së sigurisë në rajonin Azi-Paqësor të bazuar në rolin qendror të ASEAN-it dhe kundërshtojnë atë që Rusia e cilëson si përpjekje të Perëndimit për kufizimin e Kinës dhe izolimin e Rusisë.
Ukraina dhe vizioni për sigurinë euroaziatike
Në artikull, Lavrov vlerëson qëndrimin e Kinës ndaj konfliktit në Ukrainë, duke e përshkruar atë si një qasje të balancuar dhe të bazuar në kuptimin e shkaqeve të krizës.
Ai thekson se Moska dhe Pekini mbështesin zgjidhjet politike dhe diplomatike të konflikteve përmes trajtimit të shkaqeve themelore.
Sipas Lavrovit, iniciativa kineze për Sigurinë Globale përputhet me propozimin rus për krijimin e një arkitekture të re sigurie në Euroazi, e bazuar në siguri të barabartë dhe të pandashme.
Në përfundim të artikullit të tij, Sergey Lavrov deklaron se Traktati Rusi–Kinë i vitit 2001 ka kaluar “provën e kohës” dhe mbetet baza e palëkundur e marrëdhënieve dypalëshe.
Sipas tij, nën drejtimin e presidentëve Vladimir Putin dhe Xi Jinping, Rusia dhe Kina do të vazhdojnë të zhvillojnë potencialin e këtij traktati dhe të forcojnë partneritetin strategjik në një periudhë të transformimeve të mëdha globale.
Burimi: Artikulli i Ministrit të Jashtëm rus Sergey Lavrov, “A constant in an era of radical change: On the 25th anniversary of the Russian-Chinese Treaty of Good-Neighbourliness, Friendship, and Cooperation”, Kommersant, 16 korrik 2026.
© 2026 Argumentum
