Ekskluzivisht për ARGUMENTUM
Nga Philip Acey*
Operacioni i SHBA-së “Vendosmëria Absolute” në Venezuelë më 3 janar nuk duhet të interpretohet ngushtësisht si një operacion për ndryshimin e regjimit, një operacion kundër narkotikëve, ose një kapje e industrisë së naftës të vendit. Ndërsa kapja e Nicolás Maduro dhe bashkëshortes së tij ishte rezultati më i dukshëm, rëndësia e vërtetë e operacionit qëndron në pasojat e tij për rendin rajonal dhe konkurrencën globale të fuqive.
Venezuela ishte pikë kyçe e një rrjeti më të gjerë ndikimi armiqësor në Hemisferën Perëndimore, i cili lidhte Kubën, Nikaraguan, Iranin, rrjetet kriminale të trafikut, dhe fuqitë konkuruese si Kina dhe Rusia. Largimi i Maduro dhe krijimi i një administrate kalimtare të udhëhequr nga SHBA-të përfaqësojnë një riorganizim të thellë të peizazhit gjeopolitik të Amerikave, me pasoja që shtrihen shumë përtej këtij rajoni.
Siç u shpreh Presidenti Trump në konferencën e tij për shtyp më 3 janar: “Po riafirmojmë fuqinë amerikane në një mënyrë të re dhe të ndryshme.” Ky riafirmim është më pak i lidhur me Venezuelën vetë, dhe më shumë me modelimin e një mjedisi strategjik në të cilin konkurrentët dhe kundërshtarët veprojnë në Hemisferën Perëndimore.
Kolapsi i Shpejtë i Ushtrisë Venezueliane: Propaganda kundrejt Realitetit
Kolapsi i shpejtë i rezistencës ushtarake venezueliane zbuloi një ndarje të gjatë mes propagandës dhe realitetit në regjimin e Maduro. Pavarësisht viteve të retorikës së ashpër mbi sovranitetin dhe rezistencën ndaj “imperializmit amerikan”, forcat venezueliane u mposhtën shpejt dhe u neutralizuan me rezistencë minimale dhe pa viktima amerikane.
Deklarata e Maduro për një “gjendje shqetësimi të jashtëm” dhe mobilizimi i ushtrisë së tij, përfshirë 4.5 milionë anëtarët e mundshëm të Milicisë Bolivariane të Venezuelës, nuk u materializuan në momentin kritik. Kjo tregon se si propaganda shpesh shkatërrohet kur përballet me forcë reale, të besueshme dhe të aftë.
Nga një këndvështrim analitik, megjithatë, rëndësia e këtij kolapsi qëndron më pak në shpejtësinë e disfatës ushtarake dhe më shumë në atë që mundësoi. Largimi i Venezuelës si një mjedis lehtësues për aktivitetet anti-amerikane ndryshon arkitekturën e sigurisë rajonale dhe kufizon lirinë operacionale të aktorëve kundërshtarë.
“Amerika e Para” si Konsolidim Strategjik
Operacioni në Venezuelë sqaron më tej kuptimin e “Amerika e Para”, një koncept që shpesh keqkarakterizohet si izolacionist. Në vend të një tërheqjeje nga çështjet globale, ai pasqyron një konsolidim të fuqisë së SHBA-së në rajonet prioritare – që përfshin Hemisferën Perëndimore.
Siç artikuloi Trump, “Ne duam që Amerika të jetë e rrethuar nga fqinjë të mirë”. Në këtë kontekst, Venezuela ishte bërë e kundërta: një aktor destabilizues që kërcënon sigurinë e brendshme të SHBA-së përmes drogës, migrimit të paligjshëm dhe pranisë së huaj kundërshtare. Kur shihet përmes këtij këndvështrimi, operacioni në Venezuelë përfaqëson një përpjekje realiste për të rivendosur Mohimin e Zonës dhe thellësinë strategjike, në vend të një ndërhyrjeje të motivuar ideologjikisht.
Nafta është një Faktor Mbështetës – jo Qendror – i Ndërhyrjes së SHBA-së
Konsideratat energjetike të SHBA-së forcojnë – por nuk drejtojnë – logjikën strategjike të operacionit. Rezervat e naftës në Venezuela, të menaxhuara keq për një kohë të gjatë pas nacionalizimit të saj dhe dëbimit të shumicës së kompanive amerikane të naftës, tani përfaqësojnë një mundësi që mund të stabilizojë furnizimin rajonal me energji dhe të dobësojë ekonomitë armiqësore – veçanërisht Iranin.
Theksimi i Trump-it për rinovimin e infrastrukturës energjetike të vendit dhe për sigurimin e “rrjedhjes së naftës” nxjerr në pah dimensionin ekonomik të kontrollit për të ulur çmimet e naftës. Rritja eventuale e prodhimit të naftës në Venezuela nën mbikëqyrjen e SHBA-së mund të ushtrojë presion mbi Iranin, të riformatojë çmimet globale dhe të dobësojë përpjekjet për de-dollarizim duke tregtuar naftën venezueliane në USD. Megjithatë, nafta funksionon si një forcë shtesë, jo si shkaku kryesor për ndërhyrjen në Venezuelë. Objektivi strategjik mbetet rikonfigurimi i dinamikës së fuqisë rajonale, në vend të nxjerrjes së burimeve.
Valë tronditëse rajonale dhe riorganizim i hemisferës perëndimore
Ndikimi i menjëhershëm i operacionit në Venezuelë është rajonal. Për vite me radhë, Venezuela shërbeu si një qendër politike, ekonomike dhe logjistike për qeveritë rivale dhe lëvizjet kundërshtare në të gjithë hemisferën perëndimore. Administrimi i saj i përkohshëm nga SHBA-të, që çon drejt një qeverie pro-amerikane, përshpejton një riorganizim më të gjerë hemisferik që tashmë është duke u zhvilluar.
Kuba është më e ekspozuar. Venezuela shërbeu si furnizuesi kryesor i Kubës me naftë të subvencionuar, duke mbështetur regjimin Díaz-Canel pavarësisht dështimit kronik ekonomik. Me kompanitë amerikane të gatshme për të kontrolluar prodhimin e naftës venezueliane, kjo linjë shpëtimi ka të ngjarë të ndërpritet, duke përkeqësuar një krizë ekonomike tashmë të tensionuar dhe duke ushtruar presion të mëtejshëm mbi regjimin revolucionar për të reformuar ose kapitulluar. Sekretari i Shtetit Marco Rubio nënvizoi këtë pikë duke e përshkruar Kubën si “në kolaps të plotë”, një “komb në dështim” dhe se ata në qeverinë kubane duhet të jenë “të shqetësuar”.
Përgjigja e presidentit kubanez ndaj operacionit në Venezuelë – “Atdhe ose Vdekje, Do ta Kapërcejmë!” – i bëri jehonë sloganeve revolucionare. Këto slogane janë përsëritur për dekada, ndërsa populli kubanez vazhdon të vuajë nga pasiguria ushqimore, ndërprerjet e shpeshta të energjisë elektrike dhe një shpërthim i kohëve të fundit i Chikungunya-s, i cili po i ka ngarkuar spitalet e vendit. Këto slogane gjithashtu i bëjnë jehonë retorikës së Maduros të përdorur para kapjes së tij – “Ne duhet të jemi të gatshëm të mbrojmë çdo pëllëmbë të kësaj toke të bekuar nga kërcënimi ose agresioni imperialist, pavarësisht nga origjina e tij. Atdheu është i shenjtë, atdheu duhet të respektohet”. Sloganet nuk përkthehen në mbrojtje të vërtetë të një regjimi – siç dëshmohet në rastin e 3 janarit 2026 – dhe regjimi Díaz-Canel është plotësisht i vetëdijshëm se është gjithnjë e më i izoluar dhe i prekshëm.
Në mënyrë të ngjashme, Nikaragua humbet një aleat kritik. Qeveria venezueliane kishte furnizuar me armë, mbështetje politike dhe strehë të sigurt sandinistët kundër interesave të SHBA-së. Me një administratë të re, ky rrjet furnizimi ka shumë të ngjarë të marrë fund. Ortega madje kishte ofruar të dërgonte luftëtarë sandinistë në Venezuelë për të parandaluar çdo kundërrevolucion pas zgjedhjeve të korrikut 2024. Ndërprerja e mundshme e kësaj marrëdhënieje rrit izolimin e Nikaraguasë dhe rrit koston e aktiviteteve të saj të vazhdueshme anti-amerikane.
Kolumbia zë një pozicion më kompleks. Venezuela kishte shërbyer prej kohësh si një mjedis tolerant për trafikantët e drogës dhe grupet e armatosura armiqësore ndaj objektivave të SHBA-së kundër narkotikëve. Largimi i saj rrit presionin mbi qeverinë kolumbiane për të ndërmarrë veprime vendimtare kundër trafikimit të drogës, veçanërisht ndërsa vendi i afrohet zgjedhjeve vendimtare në maj 2026. Presidenti Gustavo Petro – një tjetër figurë e zjarrtë anti-Trump – është i ndaluar kushtetutërisht të kandidojë përsëri, gjë që i hap vendin mundësinë e një ndryshimi ideologjik në qeveri në muajt e ardhshëm. Vlen të përmendet se presioni i SHBA-së në vitin 2025 për të ndërprerë ndihmën ndihmoi tashmë të bindte elektoratët në Argjentinë dhe Honduras për të zgjedhur kandidatë pro-amerikanë.
Së bashku, këto ndryshime bien ndesh ashpër me dinamikën e epokës së Luftës së Ftohtë. Ndërsa pjesa më e madhe e Amerikës Latine dikur binte brenda blloqeve ideologjike konkurruese, deri në vitin 2025 shumica dërrmuese e qeverive në rajon janë të përafruara me interesat e SHBA-së. Për shembull, gjatë periudhave të Luftës së Ftohtë, Kuba, Grenada, Guatemala, Nikaragua, Guajana, Surinami dhe Kili – u qeverisën nga regjime të përafruara me Bashkimin Sovjetik. Që nga viti 2025, të gjitha vendet e mësipërme, përveç Kubës dhe Nikaraguasë, kanë qeveri pro-amerikane.
Në vitin 2025, qeveritë pro-amerikane erdhën në pushtet ose u rizgjodhën në Kili, Honduras dhe Ekuador; zgjedhjet e mesit të mandatit favorizuan shumë partinë pro-amerikane të Presidentit Milei në Argjentinë, dhe një parti pro-amerikane. Një qeveri e re mund të zgjidhet potencialisht në Peru në prill të vitit 2026. Fundi i regjimit të Maduros përshpejton këtë transformim të fqinjësisë së mirë dhe kufizon më tej lirinë e veprimit kundërshtar në Hemisferën Perëndimore për konkurrentë ose kundërshtarë të tillë si Irani, Kina dhe Rusia.
Mesazhe për Kinën dhe Rusinë
Përtej rajonit, operacioni në Venezuelë dërgon mesazhe të qarta për Kinën dhe Rusinë në lidhje me kufizimet e ndikimit të tyre në Amerikën Latine. Ndërsa Trump theksoi se vendet e huaja mund të vazhdojnë të blejnë naftë venezueliane, Kina do të duhet ta bëjë këtë nën mbikëqyrjen amerikane, duke ia hequr mundësinë e ndikimit që kishte dikur përmes marrëveshjeve huamarrës për naftë.
Në përgjigje të kësaj pasigurie të shtuar të furnizimit dhe përpjekjes për të zbutur ndikimin e SHBA-së, Kina ka gjasa të thellojë varësinë e saj nga furnizuesit alternativë – përfshirë Rusinë, Kazakistanin dhe vendet e Gjirit – ndërsa kontrolli i SHBA-së mbi flukset e energjisë në Hemisferën Perëndimore forcohet. Në këtë kontekst, rëndësia strategjike e Kanalit të Panamasë për Kinën gjithashtu ka të ngjarë të zvogëlohet, një tjetër objektiv i administratës Trump. Pohimi i Trump-it se “Ne kemi dominim shumë më të madh (në Hemisferën Perëndimore) tani,” pasqyron këtë objektiv dhe realitet strategjik.
Për Rusinë, pasojat janë gjithashtu të menjëhershme. Venezuela nuk ishte vetëm një blerës i madh i armëve ruse, por edhe një aleat simbolik në sfidën e Moskës ndaj ndikimit të SHBA-së në Amerikën Latine, si dhe një mbështetës i zëshëm i multipolaritetit dhe de-dollarizimit. Humbja e saj zvogëlon tregun e armëve të Rusisë dhe e lë atë me pak mundësi përveç dënimit retorik. Ankesa e Ministrisë së Jashtme ruse që “armiqësia ideologjike e [SHBA-së] ka triumfuar mbi pragmatizmin” e kupton gabimisht situatën. Operacioni në Venezuelë u udhëhoq nga llogaritje pragmatike të fuqisë, sigurisë dhe ndikimit – jo nga ideologjia.
Implikimi më i gjerë është i qartë: projekti i pushtetit politik dhe ushtarak – veçanërisht në Hemisferën Perëndimore – mbetet kryesisht amerikan, me më pak hapësirë për Kinën dhe Rusinë për të manovruar.
Irani Humbet Pikat e Mbështetjes në Amerikën Latine
Me sa duket, pasoja më strategjike e operacionit në Venezuelë është ndikimi i tij në Iran. Për më shumë se dy dekada, Venezuela ka shërbyer si porta kryesore e Iranit në Amerikën Latine. Nën Presidentin e atëhershëm Hugo Chávez, Irani u ftua në rajon, duke krijuar një aleancë të ngushtë me Presidentin e atëhershëm Mahmoud Ahmadinejad.
Ky partneritet i dha Iranit akses në territorin e Venezuelës. Nga Venezuela, rrjetet iraniane dhe të Hezbollahut u zgjeruan në të gjithë Amerikën Qendrore dhe Jugore, duke lehtësuar trafikimin e drogës, pastrimin e parave dhe operacionet e fshehta që synonin minimin e interesave të SHBA-së. Prania e Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe Hezbollahut në Venezuelë ishte themelore për strategjinë rajonale të Iranit për të mbledhur fonde, për të anashkaluar sanksionet ndërkombëtare dhe për të planifikuar operacione në pjesë të ndryshme të globit.
Largimi i Maduros e çmonton këtë arkitekturë. Venezuela ka të ngjarë të mos funksionojë më si një strehë e sigurt për operativët iranianë ose organizatat e saj përfaqësuese si Hezbollahu. Kjo kufizon ndjeshëm aftësinë e Iranit për të trafikuar drogë, për të lëvizur personel dhe për të projektuar ndikim në rajon. Tani përballet me sfidën e zhvendosjes në një kohë kur qeveritë miqësore me SHBA-në dominojnë pjesën më të madhe të rajonit, duke e bërë më të lehtë për Shtetet e Bashkuara të monitorojnë dhe pengojnë aktivitetet iraniane.
Vëzhgoni se si rajoni është zhvendosur në favor të interesave të SHBA-së në kurriz të interesave iraniane që nga fillimi i viteve 2000. Në vitin 2007, Presidenti i atëhershëm Ahmadinejad vizitoi Venezuelën, Nikaraguanë, Ekuadorin dhe Bolivinë – të gjitha atëherë të qeverisura nga udhëheqës që kundërshtonin Shtetet e Bashkuara. Sot, dhe kryesisht vetëm që nga viti 2025, të gjitha përveç Nikaraguasë udhëhiqen nga qeveri miqësore me SHBA-në. Largimi i Maduros e privon Iranin nga aleati i tij më i rëndësishëm rajonal dhe ka të ngjarë të gërryejë gjurmën e tij në Amerikën Latine.
Implikimet shtrihen edhe në financat globale. Si Chavez ashtu edhe Maduro ishin avokatë të zëshëm të de-dollarizimit, duke u rreshtuar ngushtë me përpjekjet e Iranit për të dobësuar dominimin e dollarit amerikan në tregtinë globale. Me një tranzicion miqësor me SHBA-në që është duke u zhvilluar në Venezuelë, kjo e izolon më tej Iranin dhe dobëson mekanizmat financiarë alternativë.
Strategjikisht, operacioni në Venezuelë përforcon strategjinë e saj të Mohimit të Zonës në përputhje me Doktrinën Monroe. Irani, përfaqësuesit e tij dhe rrjetet e tij të paligjshme po përjashtohen gjithnjë e më shumë sistematikisht nga Hemisfera Perëndimore, duke kufizuar manovrimin global të Iranit në një moment kritik, i cili përballet me presione në rritje ekonomike dhe politike në vend.
Venezuela si një pikë reflektimi për aleatët dhe kundërshtarët
Operacioni i SHBA-së në Venezuelë nuk kishte të bënte vetëm me Maduron, trafikimin e drogës apo naftën. Ishte një strategji shumëplanëshe e hartuar për të riformësuar mjedisin strategjik rajonal dhe global: duke kufizuar kundërshtarët, duke konsoliduar ndikimin dhe sigurinë e SHBA-së në Hemisferën Perëndimore dhe duke sinjalizuar dominimin e vazhdueshëm amerikan.
Siç vuri në dukje Sekretari i Shtetit Rubio, ky ishte arrestimi i “dy të arratisurve të akuzuar”, por pasojat e tij shtrihen shumë më tej. Rënia e Maduros përshpejton riorganizimin hemisferik, kufizon Kinën dhe Rusinë dhe sjell një pengesë për strategjinë globale të Iranit.
Në këtë drejtim, operacioni i Venezuelës përfaqëson pikën e fundit qendrore për reflektim midis aleatëve dhe kundërshtarëve. “Amerika e Para” nuk është një tërheqje nga angazhimi ndërkombëtar – ai po rikonfiguron mënyrën se si bëhet në përputhje me interesat e SHBA-së në një kohë ndryshimesh në rritje dhe sfidash sistemike. Jehonat e tij do të vazhdojnë të ndihen përtej Venezuelës dhe për vitet që vijnë.
Philip Acey është kandidat për doktoraturë nga Kanadaja dhe një studiues dhe analist politik i pavarur që ka punuar për më shumë se një dekadë në të gjithë Evropën, Azinë, Afrikën dhe Amerikën e Jugut, duke vizituar më shumë se 50 vende. Hulumtimi i tij është përdorur në të gjithë botën për të këshilluar Këshillin e Sigurimit të OKB-së, agjencitë e OKB-së, diplomatët dhe organizatat humanitare. Lidhuni me të në X: @Philipfficial
© 2026 Argumentum
