Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka thënë se është “e papranueshme” që Groenlanda të mbetet një territor gjysmë-autonom i Danimarkës dhe i bëri thirrje NATO-s të mbështesë kërkesat e tij që ajo të transferohet në pronësi të SHBA-së.
“NATO duhet të jetë udhëheqëse që ne ta marrim atë. Nëse nuk e bëjmë ne, Rusia ose Kina do ta bëjnë, dhe kjo nuk do të ndodhë”, postoi ai në rrjetin e tij social, Truth Social.
“Ushtarakisht, pa fuqinë e madhe të Shteteve të Bashkuara, pjesën më të madhe të së cilës e ndërtova gjatë mandatit tim të parë, dhe tani po e çoj në një nivel të ri dhe edhe më të lartë, NATO nuk do të ishte një forcë efektive ose pengesë – as afër! Ata e dinë këtë, dhe unë gjithashtu”, shkroi Trump.
Kërcënimi i ripërtërirë i presidentit amerikan për të blerë Groenlandën me mjete shtrënguese erdhi disa orë para se ministrat e jashtëm nga Danimarka dhe Groenlanda të takoheshin me Zëvendëspresidentin e SHBA-së, J.D. Vance, dhe Sekretarin e Shtetit, Marco Rubio, në Shtëpinë e Bardhë, shkruan Euronews.
Takimi po zhvillohet me kërkesë të evropianëve, por breshëri e fundit e Trump që sinjalizon një takim mendjesh nuk ka gjasa të materializohet.
“Mendoj se axhenda e Danimarkës dhe Groenlandës me bisedimet në Uashington sot është të përpiqemi të fillojmë një dialog thelbësor mbi sigurinë”, shkroi ish-kryeministri suedez Carl Bildt në X, “por JD Vance i është dhënë detyra e sigurimit të dorëzimit. Kjo, sigurisht, nuk do të ndodhë, dhe pastaj fillon faza e vërtetë e kësaj krize. Vendosni rripat e sigurimit.”
Qeveritë si në Kopenhagen ashtu edhe në Nuuk kanë thënë vazhdimisht se Groenlanda, ishulli më i madh në botë, “nuk është në shitje”.
Të martën, kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, këmbënguli të martën se nëse detyrohet të zgjedhë midis të qenit një protektorat i Danimarkës dhe Evropës ose një zotërim i SHBA-së, Groenlanda do të zgjedhë Evropën.
“Një gjë duhet të jetë e qartë për të gjithë, Groenlanda nuk dëshiron të jetë në pronësi të Shteteve të Bashkuara”, tha Nielsen.
“Groenlanda nuk dëshiron të qeveriset nga Shtetet e Bashkuara. Groenlanda nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara. Ne zgjedhim Groenlandën siç e njohim tani dhe kjo është si pjesë e bashkësisë së Mbretërisë së Danimarkës.”
Trump iu përgjigj refuzimit të Nielsen për marrjen e kontrollit të propozuar nga ai duke thënë: “Ky do të jetë një problem i madh për të”.
Ndërkohë, Evropa po përpiqet t’i përgjigjet kërkesave në zhvillim të Shtëpisë së Bardhë.
Nëse Trump do të vazhdojë me retorikën e tij luftarake për të “marrë” Groenlandën qoftë nëpërmjet mjeteve monetare apo ndryshe, kjo do të ishte një kambanë vdekjeprurëse si për aleancën e gjerë transatlantike ashtu edhe për NATO-n në veçanti.
Burime të NATO-s i kanë thënë Euronews se “janë të dëshpëruara” nga spektri i aleatëve që po kthehen kundër njëri-tjetrit në mes të paqëndrueshmërisë globale – jo vetëm me luftën në Ukrainë që ende vazhdon.
Ndërsa administrata Trump pretendon se Groenlanda është një lidhje e dobët në arkitekturën e sigurisë së SHBA-së, SHBA-të e kanë ulur ndjeshëm praninë e tyre ushtarake atje që nga fundi i Luftës së Ftohtë dhe tani operojnë vetëm një vend në ishull, Bazën Hapësinore Pituffik që ende funksionon.
Aleatët e NATO-s thonë se pajtohen me pretendimet e SHBA-së se Arktiku kërkon siguri më të fortë për ta mbrojtur atë nga interesat ruse dhe kineze, ndërsa ngrohja globale dhe shkrirja e akullnajave paraqesin mundësi të reja tregtare dhe transporti në rajonin e Veriut të Lartë.
“Me hapjen e rrugëve detare, ekziston rreziku që rusët dhe kinezët të jenë më aktivë”, tha Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte të martën në Zagreb.
Në një përpjekje për të zbutur shqetësimet e SHBA-së, qeveritë e Danimarkës, Gjermanisë, Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës kanë thënë të gjitha se janë të përgatitura të marrin pjesë në mbikëqyrje të zgjeruar në rajon në det, tokë dhe ajër, me ushtrime ushtarake të përfshira potencialisht.
Ndërkohë, Ministri danez i Mbrojtjes Troels Lund Poulsen konfirmoi të mërkurën se Kopenhageni po lëviz për të zgjeruar praninë e tij të përhershme ushtarake në Groenlandë me pjesëmarrjen e vendeve të tjera.
“Tensionet gjeopolitike janë përhapur në Arktik”, tha ministria në një deklaratë të mërkurën. “Nga sot, do të ketë një prani ushtarake të zgjeruar në dhe përreth Groenlandës – në bashkëpunim të ngushtë me aleatët e NATO-s.”
“Qëllimi është të trajnohet aftësia për të vepruar në kushtet unike të Arktikut dhe të forcohet gjurma e aleancës në Arktik, duke përfituar si sigurinë evropiane ashtu edhe atë transatlantike.”
Më herët gjatë javës, Ministri i Jashtëm i Gjermanisë, Johann Wadephul, tha se aleatët po “diskutonin se çfarë nevojitet” në Arktik.
“Nuk është vetëm në interesin amerikan që Groenlanda dhe Arktiku të mbeten të sigurta, por është në interesin e NATO-s dhe Evropës në tërësi”, tha ai.
“Rruga e Atlantikut të Veriut është absolutisht thelbësore për transferimin e mallrave midis SHBA-së dhe BE-së dhe për marrëdhëniet tona. Gjermania është e përfshirë në këto diskutime dhe ne po koordinohemi ngushtë me Danimarkën.”
“Tani për tani, do të ishte shumë herët për të thënë se çfarë do të ndodhë saktësisht”, shtoi ai.
Ndërkohë, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dha mendimin e saj duke shprehur mbështetjen e BE-së për sovranitetin e Danimarkës dhe Groenlandës.
“Për mua është e rëndësishme që groenlandezët ta dinë – dhe e dinë këtë me vepra, jo vetëm me fjalë – se ne i respektojmë dëshirat e groenlandezëve dhe interesat e tyre dhe se ata mund të mbështeten tek ne”, u tha ajo gazetarëve në një konferencë në Bruksel të mërkurën.
/Argumentum.al
