Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, deklaroi të hënën se SHBA-ja po rivendos bllokadën ndaj transportit detar iranian në Gjirin Persik dhe se do të sigurojë që Ngushtica e Hormuzit të mbetet e hapur, pasi të dyja palët shkëmbyen sulme të reja me raketa dhe dronë.
Përshkallëzimi i fundit i luftimeve erdhi pas njoftimit të Iranit gjatë fundjavës se do të mbyllte Ngushticën e Hormuzit. Ky zhvillim shtoi pasigurinë mbi mundësinë e arritjes së një marrëveshjeje të përkohshme për ndalimin e luftës në Lindjen e Mesme dhe ndikoi në rritjen e çmimeve të naftës.
“Ngushtica e Hormuzit është E HAPUR dhe do të mbetet E HAPUR, me ose pa Iranin. Ne po rivendosim BLLLOKADËN NDAJ IRANIT,” shkroi Trump në platformën Truth Social.
“Që nga ky moment, Shtetet e Bashkuara do të njihen si ‘ROJTARI I NGUSHTICËS SË HORMUZIT’. Megjithatë, për hir të drejtësisë, SHBA-ja do të kompensohet me një tarifë prej 20 për qind mbi të gjithë ngarkesën që transportohet përmes saj,” shtoi ai.
Komanda e Përbashkët e Lartë Ushtarake e Iranit deklaroi të hënën se Shtetet e Bashkuara nuk kanë asnjë rol në përcaktimin e së ardhmes së kësaj rruge jetike detare dhe theksoi se Uashingtonit nuk do t’i lejohet të ndërhyjë në administrimin e Ngushticës së Hormuzit.
Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) pretenduan të hënën se kishin goditur objekte ushtarake amerikane në Bahrein dhe Kuvajt, kishin shkatërruar sisteme radarike në Oman dhe kishin sulmuar depo karburanti dhe municionesh në Bazën Ajrore Prince Hassan në Jordani, si kundërpërgjigje ndaj sulmeve amerikane.
Nga ana tjetër, ushtria amerikane njoftoi se të dielën kishte goditur sisteme iraniane të mbrojtjes ajrore, stacione radarike bregdetare, kapacitete raketore dhe të dronëve, si edhe mjete të vogla lundruese, duke përdorur avionë, anije luftarake dhe dronë.
Sipas agjencisë zyrtare iraniane të lajmeve IRNA, e cila citoi një zyrtar lokal, SHBA-ja kreu të hënën sulme ndaj objektivave ushtarake në jug të Iranit, përfshirë zonat e Qeshmit, Bandar Abbasit dhe Abadanit.
Bahreini njoftoi se sistemet e tij të mbrojtjes ajrore kishin interceptuar disa sulme iraniane me raketa dhe dronë në orët e para të së hënës.
Shkëmbimet më të fundit të sulmeve përbëjnë një përshkallëzim si në intensitet, ashtu edhe në shtrirjen gjeografike të konfliktit gjatë javës së fundit, duke vënë në pikëpyetje zbatueshmërinë e marrëveshjes së përkohshme SHBA–Iran, të nënshkruar muajin e kaluar për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe ndërprerjen e armiqësive, ndërkohë që palët synonin të vazhdonin edhe 60 ditë negociata.
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se e konsideron armëpushimin të përfunduar, megjithëse ka lënë të hapur mundësinë për zhvillimin e bisedimeve të mëtejshme.
“Kishim një marrëveshje. Ishte një marrëveshje e mbyllur, por më pas ata e shkelën. Ata gjithmonë i shkelin marrëveshjet. Kemi bërë 10 marrëveshje me këta njerëz, ndaj tani do t’i godasim shumë fort,” tha presidenti amerikan Donald Trump në një intervistë telefonike për emisionin “Fox & Friends” të rrjetit Fox News, të hënën.
Negociatori kryesor i Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, reagoi me një ton po aq sfidues. Në një postim në platformën X të dielën ai shkroi: “Epoka e marrëveshjeve të njëanshme ka MBARUAR. Ju thamë: mbani fjalën ose paguani çmimin. Realiteti po troket.”
Lufta e nisur nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kundër Iranit më 28 shkurt ka destabilizuar Gjirin Persik dhe është përhapur në të gjithë rajonin, ndërsa Irani ka sulmuar baza ushtarake amerikane në disa vende.
Kontrolli mbi Ngushticën e Hormuzit, një rrugë detare jetike për furnizimin global me naftë, është shndërruar në një nga frontet kryesore të konfliktit. Bllokada efektive e ngushticës nga Irani ka nxitur rritjen e çmimeve të energjisë dhe ka shtuar shqetësimet për inflacionin në nivel global.
Nafta e tipit Brent u rrit me më shumë se 4% të hënën, pas deklaratave të fundit të Trump dhe frikës për ndërprerjen e qarkullimit në një nga korridoret më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë. Megjithatë, çmimet mbetën nën nivelet maksimale të arritura në fazat e mëparshme të konfliktit.
Rritja e çmimeve të energjisë, veçanërisht e karburanteve, konsiderohet politikisht e ndjeshme për Trump përpara zgjedhjeve për Kongresin në muajin nëntor.
Pasi njoftoi të shtunën mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, pas asaj që e cilësoi si një kalim të paautorizuar, Teherani deklaroi të hënën se vazhdon të mbajë kontrollin mbi këtë rrugë detare.
Gjatë luftës janë vrarë mijëra njerëz, kryesisht në Iran dhe Liban. Të hënën, media shtetërore iraniane konfirmoi vdekjen e dy personave në Abadan, në jugperëndim të Iranit.
Në një deklaratë të publikuar të hënën, Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) thanë se mënyra e vetme për të rikthyer lundrimin normal në Ngushticën e Hormuzit është ndërprerja e ndërhyrjeve ushtarake amerikane në këtë zonë detare. IRGC paralajmëroi se “ndërhyrjet e vazhdueshme mund të çojnë në incidente edhe më të rënda në sektorin global të naftës dhe gazit.”
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baghaei, deklaroi se Teherani po përpiqet të krijojë një mekanizëm të përbashkët me Omanin për menaxhimin e trafikut në Ngushticën e Hormuzit, duke shtuar se presioni i ushtruar nga SHBA-ja ndaj Omanit ka penguar zhvillimin e këtyre bisedimeve.
Irani synon të vendosë një sistem të përhershëm tarifash dhe lejesh për anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, rrugë përmes së cilës, para shpërthimit të luftës, transportohej rreth një e pesta e eksporteve globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm (LNG).
Shtetet e Bashkuara, të cilat javën e kaluar revokuan një licencë që përjashtonte nga sanksionet shitjet e naftës iraniane, pas sulmeve të mëparshme ndaj transportit detar, deklaruan se forcat e tyre janë të pozicionuara për të garantuar lirinë e lundrimit.
“Irani nuk e kontrollon Ngushticën. Trafiku po vazhdon,” deklaruan autoritetet amerikane.
Zyrtarët amerikanë thanë se rreth 20 anije ishin shoqëruar përmes Ngushticës së Hormuzit gjatë 24 orëve të fundit, megjithëse të dhënat e monitorimit të anijeve tregojnë një nivel shumë të ulët të qarkullimit. Sipas kompanisë MarineTraffic, aktiviteti i anijeve në ngushticë ra me rreth 52% gjatë periudhës 10–12 korrik, krahasuar me javën paraardhëse.
/Argumentum.al
