Emanuel Pietrobon
Ukraina është një fushë beteje dhe gjithashtu një tryezë bisedimesh. Një zonë mosmarrëveshjeje e “Përplasjes së Qytetërimeve” e parashikuar nga Samuel Huntington në vitin e afërt, por të largët 1996. Ukraina është vendi ku gjithçka përfundon dhe fillon. Këtu përfundon Euroazianizmi (ëndrra e një Evrope nga Lisbona në Vladivostok) dhe është vendi ku fillon kapitulli i ri i perpetuum bellum midis ekstremeve të Perëndimit: Amerikës së Veriut dhe Rusisë. Dhe është, mbi të gjitha, një teatër kyç i operacioneve të “Luftës së Tretë Botërore në copa”.
Në Ukrainë po luftohet një kapitull i ri i asaj që Papa Françesku e kishte quajtur tashmë “Lufta e Tretë Botërore në copa” në vitin 2014. Historia vërtetoi se Summum Pontifex aktual kishte të drejtë: ato konflikte që shpërthyen si zjarri në të gjithë planetin ishin pjesë e një hegjemonie më të gjerë. përballje mes blloqeve. Blloqet gjeopolitike që në vitin 2022, pas tetë vitesh mbirje të alternuara me faza latente, filluan goditjet e tyre tektonike.
Analistët i frikësohen “ndërkombëtarizimit të konfliktit”, por e vërteta është se ai tashmë është global. Në një farë mënyre, ka qenë gjithmonë. Por zyrtarisht u bë globale kur Ukraina krijoi një Legjion të Huaj, filloi të merrte armatim nga NATO dhe kur Rusia mblodhi togat e veta të besnikëve, me borxhet e veta me Kievin.
Nga periferitë tek thelbi: disa skenarë
Lufta e Tretë Botërore në copa, ose “Konkurrenca e Fuqive të Mëdha”, hyri në një fazë të re në të cilën vihet re një rritje e pranisë së konfliktit “nga periferitë në bërthama”.
Periferitë, pra të margjinalizuarit, ngecjet e globalizimit, satelitët, skajet e diskutueshme të tokës, shtetet në margjinat e perandorive të mëdha, mbetjet e kohërave koloniale. Shtetet periferike kanë qenë ato të pushtuara vitet e fundit nga luftërat civile, grushtet e shtetit dhe operacionet hibride në periudhën e paraluftës në Ukrainë. Kazakistani ishte shembulli i fundit kohët e fundit. Dhe janë shtetet periferike që do të përjetojnë një kreshendo paqëndrueshmërie në një periudhë hipotetike të pasluftës (ose armëpushim të përkohshëm).
Për shembull, Atlantiku është një “periferi” me shumë fuçi baruti për të shpërthyer, është skenari ku aksi Moskë-Pekin do të përpiqej të lëvizte pjesët e tij me reagime të guximshme, por të parashikueshme ndaj përparimit perëndimor (AUKUS në Indo- Paqësor dhe NATO në Evropën Lindore) në “lagjet” përkatëse të Rusisë dhe Kinës. Logjika e këtyre “Fuqive Revizioniste” do të jetë shumë e qartë: nëse nuk kanë të drejtë të kenë Zonat e tyre të Ndikimit, as Shtetet e Bashkuara nuk duhet të kenë “të drejtën”. “Doktrina Monroe” në shekullin XXI mund të vihet në provë.
Shkurtimisht, Atlantiku mund të bëhet po aq gjeo-relevant sa është Indo-Paqësori sot. Kjo sugjerohet nga disa ngjarje që ndodhën në vitin 2021: mbështetja e përtërirë ruse për forcat politike të Amerikës Latine me qëndrime kritike ndaj Uashingtonit; mbërritja zyrtare e Kinës në Nikaragua; vala e destabilitetit që preku dominimet franceze në Amerikën Latine; dhe e fundit, por jo më pak e rëndësishme, miratimi i mrekullueshëm kinez i pretendimit të Argjentinës për sovranitet mbi Ishujt Malvinas-Folklands.
Një botë ndryshe
“Lufta totale ekonomike” kundër Rusisë është simboli i globalizimit të ri që po shfaqet: një “Globalizim në ndarje” të disa binarëve dhe me disa shpejtësi, me ndarje të natyrës mikro dhe makro-rajonale. Një proces i udhëhequr nga administrata Trump, i cili është përshpejtuar nga pandemia COVID-19 dhe lufta e fundit në Ukrainë.
Në modelin e ri të globalizimit që po shfaqet, proceset integruese rajonale si Bashkimi Evropian (BE) dhe Bashkimi Ekonomik Euroaziatik (EEU) artikulohen, por në të njëjtën kohë ato po shkëputen (në një lloj konkurrence mes projekteve kontinentale).
Një globalizim dhe rajonalizim me një dedollarizim më progresiv do të ishte një shembull tjetër… kjo nënkupton që Europa dhe Azia mund të jenë dy blloqe gjithnjë e më të ndara…
Në këtë hipotetik “Globalizimi në ndarje”, pas ngjarjeve të fundit në Ukrainë, ekziston mundësia që Rusia -de facto- të bëhet pjesë e bllokut aziatik (ndoshta ëndrra e euroazianizmit, ëndrra e një Evrope të shtrirë nga Lisbona në Vladivostok, vdiq më 24 shkurt 2022, ose të paktën nuk do të jetë e mundur të restaurohet për një kohë të gjatë).
Ndryshimi i riorganizimeve gjeopolitike
Ndërsa globalizimi po ndryshon, po kështu po ndryshon edhe formimi i blloqeve, poleve dhe aleancave në skenën ndërkombëtare. Ekziston rreziku që kohët e moderimit dhe neutralitetit pasiv mund të jenë më afër fundit. Edhe Zvicra, e munguar në dy luftërat botërore, ka thyer një traditë shekullore të neutralitetit duke dënuar veprimin rus në Ukrainë.
Jetojmë në kohë të trazuara, riorganizimesh gjeopolitike përmes zgjedhjes së palëve, sigurisht që Fuqitë e Mëdha do të kërkojnë teste besnikërie ndaj vendeve periferike. Disa do të përgjigjen me vendosmëri, ndërsa të tjerët “do të ndryshojnë fanellën e ekipit të tyre” papritur. Vetëm pak ditë më parë, administrata e Biden-it nisi një përpjekje për t’iu afruar Venezuelës së Maduros, e cila u fyen vite më parë nga amerikanët veriorë. Nesër mund të ketë disa raste të “rivalëve” të tjerë për të joshur. Nesër gjithçka është e mundur: Fuqitë e Mëdha, zonat Bërthamë janë të pakta, periferitë janë të shumta.
Një gjë është e sigurt: lufta në Ukrainë ka ndryshuar shumë gjëra; letrat në tavolinë janë të përziera.
Duke i bërë thirrje udhëheqjes ruse për ndërhyrje të drejtpërdrejtë ushtarake në mosmarrëveshje, ata kanë kaluar Rubikonin dhe e kanë tërhequr botën, të vetëdijshëm apo jo, në skenarë të pashkelur, natyra e të cilëve, si Bufi i Minervës, do të kuptohet më mirë vetëm me këtë fragment të kohës.
/Përshtati në shqip: Argumentum.al
