Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka thënë se do të takohet me homologun e tij amerikan Donald Trump në Florida të dielën, ndërsa bisedimet vazhdojnë për t’i dhënë fund luftës në shkallë të plotë të Rusisë.
Zelensky tha se donte të përqendrohej në një plan paqeje të ndërmjetësuar nga SHBA-ja dhe propozime të veçanta për garancitë e sigurisë së SHBA-së. Por një zyrtar i lartë rus tha se plani ishte “rrënjësisht i ndryshëm” nga ai që Rusia po negocionte me SHBA-në.
Kremlini nuk ka komentuar ofertën e Zelensky-t për të tërhequr trupat nga rajoni lindor i Donbasit të Ukrainës, nëse edhe Rusia tërhiqet.
Gjatë natës, të paktën pesë persona u plagosën në kryeqytet, Kiev, në një valë të re sulmesh ajrore ruse, tha kryebashkiaku. Një person tjetër u plagos në rajonin e Kievit.
Kryebashkiaku i Kievit, Vitaliy Klitschko, tha se forcat e mbrojtjes ajrore të Ukrainës po e zmbrapsnin sulmin, me dëshmitarë okularë që raportuan shpërthime në qytet.
Sulmi rus vazhdoi të shtunën në mëngjes, me forcat ajrore të Ukrainës që paralajmëruan se një kërcënim me dronë dhe raketa është në fuqi për të gjithë vendin.
Rusia nisi një pushtim në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt 2022.
Moska aktualisht kontrollon rreth 75% të rajonit të Donetskut dhe rreth 99% të Luhanskut fqinj. Rajonet njihen kolektivisht si Donbas.
Ukraina është përpjekur të sigurojë garanci nga SHBA-të si pjesë e një marrëveshjeje paqeje, dhe Zelensky ka sugjeruar që një “zonë e lirë ekonomike” e demilitarizuar është një mundësi e mundshme për zonat e Donbasit që Rusia nuk ka arritur t’i marrë me forcë.
Të premten, Zelensky u tha gazetarëve se plani me 20 pika ishte 90% i përfunduar: “Detyra jonë është të sigurohemi që gjithçka është 100% gati.”
Ai shkroi në mediat sociale: “Nuk po humbasim asnjë ditë. Kemi rënë dakord për një takim në nivelin më të lartë – me Presidentin Trump në të ardhmen e afërt. Shumë gjëra mund të vendosen para vitit të ri.”
Por në një intervistë me Politico të botuar të premten, Trump tha se homologu i tij ukrainas “nuk ka asgjë derisa ta miratoj unë”.
“Mendoj se do të shkojë mirë me të. Mendoj se do të shkojë mirë me [Vladimir] Putinin”, tha Trump.
Ai tha gjithashtu se pret të flasë me presidentin rus “së shpejti”.
Trump i tha gjithashtu Politico-s se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu do ta vizitojë atë në ditët në vijim.
Ndihmësit e lartë të Putinit kanë zhvilluar bisedime të mëtejshme me zyrtarë amerikanë në telefon, pasi i dërguari i Kremlinit, Kirill Dmitriev, u kthye nga një takim në Florida fundjavën e kaluar.
Zëvendësministri i Jashtëm rus, Sergey Ryabkov, ishte pozitiv në lidhje me zhvillimet e fundit, por akuzoi Ukrainën se po përpiqet të “shkatërrojë” bisedimet mbi planin e SHBA-së.
“Mendoj se 25 dhjetori 2025 do të mbetet në të gjitha kujtimet tona si një moment historik kur ne vërtet iu afruam një zgjidhjeje. Por nëse mund të bëjmë shtytjen përfundimtare dhe të arrijmë një marrëveshje varet nga puna jonë dhe vullneti politik i palës tjetër”, tha ai në komentet për televizionin shtetëror rus të premten.
Menjëherë pasi dolën detajet e vizitës së afërt të Zelensky-t në Florida, kryetari i bashkisë së Kharkiv, qyteti i dytë më i madh i Ukrainës në verilindje, tha se dy persona ishin vrarë dhe disa të tjerë ishin plagosur në një sulm ajror rus.
Zelensky është takuar disa herë me Trumpin këtë vit, që kur një takim fillestar në Shtëpinë e Bardhë në shkurt u shndërrua në një përballje armiqësore me britma. Takimi i tyre më i fundit në Shtëpinë e Bardhë në tetor ishte shumë më miqësor.
Konfirmimi i bisedimeve të planifikuara të nivelit të lartë erdhi pasi udhëheqësi ukrainas tha se kishte folur me negociatorët kryesorë të Trumpit, të dërguarin special Steve Witkoff dhe dhëndrin Jared Kushner, për një orë në telefon ditën e Krishtlindjeve.
Ai tha se raundi i fundit i negociatave kishte gjeneruar “ide të reja” se si të përfundonte lufta dhe e përshkroi atë si një “bisedë vërtet të mirë”.
Shtëpia e Bardhë ka propozuar krijimin e asaj që në fakt do të ishte një zonë e demilitarizuar në Ukrainën lindore ku të dyja palët bien dakord të mos vendosin trupa – një kompromis që do të shmangte zgjidhjen e çështjes së vështirë të pronësisë ligjore mbi territorin e kontestuar.
Zelensky sinjalizoi të mërkurën se nëse Ukraina do të tërhiqej deri në 40 km (25 milje) nga vija e frontit në lindje për të krijuar një zonë ekonomike, atëherë Rusia do të duhej të bënte të njëjtën gjë nga pjesët e pushtuara nga Rusia të zemrës industriale të Ukrainës në Donbas.
Ukraina ka siguruar një numër ndryshimesh në një plan të mëparshëm prej 28 pikash, i cili u formulua nga Witkoff, por që shihet gjerësisht si i favorshëm për Rusinë.
Zelensky u tha gazetarëve të premten se bisedimet e fundjavës në Florida do të përqendroheshin në disa dokumente, duke përfshirë garancitë e sigurisë së SHBA-së dhe një marrëveshje të veçantë ekonomike.
Megjithatë, Zelensky ka thënë vazhdimisht se çështja e territorit ka rezultuar të jetë çështja më e vështirë për t’u zgjidhur, së bashku me të ardhmen e termocentralit bërthamor Zaporizhzhia.
Shtëpia e Bardhë ka propozuar që Ukraina dhe Rusia të ndajnë energjinë e gjeneruar nga termocentrali, më i madhi në Evropë. Trupat ruse aktualisht e kontrollojnë atë.
Rusia nuk ka gjasa të bjerë dakord me një numër pikash në planin e përditësuar të SHBA-së, veçanërisht propozimet e saj territoriale. Zëdhënësja e ministrisë së jashtme Maria Zakharova akuzoi “grupe shtetesh, kryesisht të Evropës Perëndimore” se po përpiqen të prishin progresin diplomatik që ishte bërë.
Putin ka paralajmëruar vazhdimisht se trupat ukrainase duhet të tërhiqen nga i gjithë Donbasi ose Rusia do ta pushtojë atë, duke hedhur poshtë çdo kompromis se si t’i jepet fund luftës.
Zelensky përshkroi versionin e fundit të planit këtë javë, hera e parë që kur drafti origjinal me 28 pika u publikua në nëntor.
Propozimet e fundit angazhojnë SHBA-në dhe Evropën të ofrojnë garanci sigurie të modeluara sipas Nenit 5 të NATO-s, duke angazhuar aleatët të ofrojnë mbështetje ushtarake në rast se Rusia nis një pushtim të ri.
Marrëveshja gjithashtu do të shihte ushtrinë e Ukrainës të ruhej në 800,000 personel, një nivel që Kremlini ka kërkuar të shkurtohet.
/BBC-Argumentum.al
