Veteranët dhe liderët botërorë janë mbledhur në Normandi, Francë, për të shënuar 80-vjetorin e zbarkimit të 6 qershorit 1944 të Ditës D, kur më shumë se 150,000 ushtarë aleatë mbërritën në vend nga deti dhe ajri për të dëbuar forcat e Gjermanisë naziste.
Me luftën e ndezur në Ukrainë, përkujtimi i këtij viti i kësaj pike kthese kyçe në Luftën e Dytë Botërore mbart një rezonancë të veçantë. Rusia, e cila nisi një pushtim të plotë të Ukrainës në vitin 2022, nuk u ftua.
“Kjo ngjarje dhe ditë shërbejnë si një kujtesë për guximin dhe vendosmërinë e demonstruar në ndjekjen e lirisë dhe demokracisë”, tha Presidenti i Ukrainës Volodymyr Zelenskyy në një postim në X, duke njoftuar mbërritjen e tij në ceremonitë e së enjtes në Francë.
“Aleatët mbrojtën lirinë e Evropës atëherë, dhe ukrainasit e bëjnë këtë tani. Uniteti mbizotëroi atëherë dhe uniteti i vërtetë mund të mbizotërojë sot”, shtoi ai.
Presidenti i SHBA Joe Biden, presidenti francez Emmanuel Macron, kancelari gjerman Olaf Scholz, mbreti i Britanisë Charles dhe kryeministri Rishi Sunak, dhe shumë figura të tjera politike po marrin pjesë në ditën e homazhe, e cila filloi me një ceremoni britanike në Ver-sur-Mer.
Me numrin e veteranëve, shumë të moshës 100 ose më shumë, që po pakësohet shpejt, kjo ka të ngjarë të jetë ceremonia e fundit e rëndësishme në Normandi që i nderon ata në praninë e tyre.
Rreth 200 veteranë, shumica prej tyre amerikanë ose britanikë, do të marrin pjesë në ceremoni gjatë gjithë ditës në plazhet e rrëmbyera nga era që ende mbajnë plagët e luftimeve që shpërthyen në Ditën D, pushtimi më i madh amfib në histori, në të cilin mijëra ushtarë aleatë vdiq.
Në përkujtimet kryesore në Ver-sur-Mer, Mbreti Charles tha se ndërsa numri i veteranëve të gjallë po zvogëlohej, “obligimi ynë për të kujtuar atë që ata përfaqësonin dhe atë që ata arritën për të gjithë ne nuk mund të zvogëlohet kurrë”.
Duke folur në anglisht dhe në frëngjisht, ai nderoi “numrin e paimagjinueshëm” të civilëve francezë të vrarë në betejën për Normandinë dhe trimërinë dhe sakrificën e Rezistencës Franceze.
“Le të lutemi që një sakrificë e tillë të mos bëhet më kurrë,” tha ai. “Mirënjohja jonë është e pandërprerë dhe admirimi ynë i përjetshëm.”
Duke marrë një pushim nga fushata për zgjedhjet e 4 korrikut në Britani, Sunak bëri homazhe për veteranët, duke thënë se “veprimet e tyre çliruan një kontinent dhe ndërtuan një botë më të mirë”.
“Ju rrezikuat gjithçka dhe ne ju kemi borxh gjithçka,” tha ai. “Ne nuk mund të shpresojmë që ta shlyejmë atë borxh, por ne mundemi dhe duhet të zotojmë se nuk do ta harrojmë kurrë.”
Në ceremoninë britanike, veteranët u duartrokitën ndërsa u futën në ngjarje për të zënë vendet e tyre, të cilat ishin zbukuruar me lulekuqe të kuqe të ndezura.
Në një ceremoni kanadeze në Juno Beach në Courseulles-Sur-Mer aty pranë, kryeministri kanadez Justin Trudeau tha se bota duhet të vazhdojë të ngrihet për demokracinë.
“Demokracia është ende nën kërcënim sot. Ajo është e kërcënuar nga agresorët që duan të rivizatojnë kufijtë”, tha ai. “Mënyra jonë e jetës nuk ndodhi rastësisht dhe nuk do të vazhdojë pa përpjekje.”
Me luftën gjithashtu të ndezur në Lindjen e Mesme dhe gjetkë, disa nga vizitorët uruan për paqe, ndërsa u bënë homazhe ushtarëve të rënë në varrezat amerikane të Colleville-sur-Mer.
“Është shumë prekëse të shohësh që kaq shumë të rinj janë varrosur këtu,” tha 66-vjeçarja Brigitte Perdrix, nga qyteti i afërt i Trouville.
“Një nderim për ta do të ishte që mizoritë dhe luftërat që po vazhdojnë tani të ndalen. Do të ishte si një trëndafil i vendosur në çdo varr.”
D-Day është ndër ditët e Luftës II Botërore dita, në të cilën amerikanët dhe kanadezët pësuan humbjet më të mëdha, thotë historiani Peter Lieb. Në orët para të sulmit gjetën vdekjen më shumë se 50% e ushtarëve, për shkak se shumë u mbytën, i zuri deti dhe nuk ishin në gjendje të mbroheshin, pra u vranë, apo sepse tanket ngecën në rërë.”
Nga dreka gjermanëve iu mbaruan municionet dhe për këtë shumica e fortifikatave të murit mbrojtës të Atlantikut ranë brenda disa orësh në duart e trupave aleate. Megjithatë përparimi i trupave aleate në brendësi të Francës nuk qe i lehtë. Dhe Charle De Gaulle arriti të marshonte me një divizion tankesh në Parisin e çliruar vetëm më 25 gusht.
Beteja e Normandisë u kurorëzua në fund me fitore, por edhe me humbje të mëdha jetësh njerëzore. Ajo mbetet një moment kyç në historinë e luftës kundër Gjermanisë naziste në dy fronte, e cila u vendos edhe në frontin lindor.
/Argumentum.al
