Presidenti Donald Trump do të presë udhëheqësit e Armenisë dhe Azerbajxhanit të premten, ndërsa synon të sigurojë një marrëveshje tjetër paqeje pas luftimeve që u rihapën në vitin 2020.
“Pres me padurim të pres Presidentin e Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, dhe Kryeministrin e Armenisë, Nikol Pashinyan, në Shtëpinë e Bardhë nesër për një Samit Historik Paqeje”, tha Trump në një postim në rrjetet sociale të enjten në mbrëmje.
“Presidenti Aliyev DHE Kryeministri Pashinyan do të bashkohen me mua në Shtëpinë e Bardhë për një Ceremoni Zyrtare të Nënshkrimit të Paqes”, shtoi ai. “Shtetet e Bashkuara gjithashtu do të nënshkruajnë Marrëveshje Dypalëshe me të dy vendet për të ndjekur së bashku mundësitë ekonomike, në mënyrë që të mund ta zhbllokojmë plotësisht potencialin e Rajonit të Kaukazit Jugor.”
Pavarësisht komenteve të presidentit, ekspertët e njohur me negociatat në vazhdim i kanë thënë Fox News Digital se udhëheqësit nuk pritet të nënshkruajnë një marrëveshje të formalizuar paqeje, por më tepër një letër qëllimi pas më shumë se një viti negociatash.
Megjithatë, edhe pse nuk pritet të nënshkruhet një marrëveshje zyrtare paqeje, takimi shihet ende si një fitore e madhe jo vetëm për stabilitetin rajonal, por edhe për Trumpin.
“Unë besoj se ata kanë pasur një pozicion të rëndësishëm në të gjithë këtë proces,” tha për Fox News Digital Matias Perttula, drejtor i Save Armenia. “Ne sapo u kthyem nga Armenia gjatë javës së kaluar [ku] patëm disa takime qeveritare, duke përfshirë edhe me këshilltarin e sigurisë kombëtare, presidentin e Armenisë dhe disa ministri të tjera, dhe nga ajo që mund të kuptojmë, angazhimi nga administrata Trump ka qenë shumë më i fuqishëm se ai i administratës Biden.”
Presidenti i Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, dhe kryeministri armen, Nikol Pashinyan, pritet të takohen me Trumpin përpara se të nënshkruajnë një premtim për paqe midis dy kombeve, të cilat janë përfshirë, herë pas here, në një konflikt brutal që nga fundi i viteve 1980.
Konflikti u përqendrua kryesisht rreth statusit të rajonit të Nagorno-Karabakut, një zonë malore në Azerbajxhan me një popullsi shumicë armene, por që shpalli pavarësinë në vitin 1991.
Ndërsa Armenia, së bashku me bashkësinë ndërkombëtare, nuk e njohu kurrë zyrtarisht Republikën e Nagorno-Karabakut si një shtet të pavarur, ajo u bë mbështetësi i saj kryesor financiar dhe ushtarak.
Territori mori një rol de facto në Armeni derisa forcat azerbajxhanase e pushtuan republikën në një fushatë të shpejtë në shtator 2023, duke shkaktuar evakuime masive të armenëve etnikë përpara se të shpërbëhej më 1 janar 2024.
Ky rajon pritet të mbetet një çështje e rëndësishme në negociatat në vazhdim.
Edhe pse të dy kombet njoftuan në mars se kishin arritur një konsensus për finalizimin e një marrëveshjeje paqeje, disa faktorë që lidhen me zonën malore kanë penguar arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare, siç u pa në takimin e korrikut midis udhëheqësve kur ata u takuan në Emiratet e Bashkuara Arabe, por nuk arritën të gjenin një zgjidhje.
Kërkesa kryesore e Azerbajxhanit është që Armenia të ndryshojë kushtetutën e saj dhe të heqë të gjitha referencat për territorin e Nagorno-Karabakut. Megjithëse kjo kërkesë nuk është një kërkesë e thjeshtë me të cilën vetëm Pashinyan mund të bjerë dakord, pasi do të kërkonte një referendum kombëtar.
“Nuk ka asnjë pasojë ligjore,” tha Perttula për Fox News Digital, duke shpjeguar se ekspertët ligjorë armenë dhe amerikanë e kanë hedhur poshtë kërkesën si të parëndësishme dhe për këtë arsye nuk duhet të shërbejë si pararendës për arritjen e një marrëveshjeje të formalizuar paqeje.
“Duhet të ketë një konsideratë të vërtetë për të drejtën e kthimit për 120,000 të krishterët armenë që u detyruan të largoheshin nga tokat e Nagorno-Karabakut, që ka qenë atdheu i tyre stërgjyshor për shekuj me radhë,” shtoi Perttula. “Mendoj se kjo duhet të jetë një pikë kyçe në aspektin e formalizimit të kësaj marrëveshjeje paqeje.”
“Ne duam paqe në fund të ditës,” shtoi ai. “Ne duam paqe dhe normalizim.”/FoxNews-Argumentum.al
