André Ivanji-Vreme[i]
Vetëm kush i beson Aleksandër Vuçiçit, ai mund të besojë se në vitin e ardhshëm 2026, vërtetë do të shpallen zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare, sepse ai paskka thënë kështu. Për ata të tjerët, të cilët nuk besojnë në gjithçka thotë ai, ose madje e konsiderojnë gënjeshtar të famshëm, e gjitha që ai ka thënë se gjoja do të ketë diçka, nuk do të duhet të thotë ama bash asgjë, edhe ngushëllimin më të vogël të gënjeshtërt se kësaj krize politike po i shihet fundit dhe ky madje fatlumë për kundërshtarët e rregjimit.
As lëvizja studentore dhe lëre më pastaj partitë politike opozitare, nuk kanë arritur deri tani të bëjnë mjaftueshëm presion ndaj presidentit të Serbisë që ai të përmbushë kërkesën e tyre, kërkesë bazë kjo: shpalljen e zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare, sepse me Partinë përparimtare të Sërbisë (PPS) në pushtet nuk ka asgjë nga shteti i së drejtës.
Nëse në Serbi nuk vjen puna deri te ndonjë grevë e përgjithshme (gjë që mbi bazën e eksperiencave të deritanishme nuk është e besueshme), nëse një pjesë e policisë nuk i bashkohet një pjese të gjykatësve dhe prokurorëve të cilët e kanë vënë ligjin mbi qejfet e Aleksandër Vuçiçit (gjë që, akoma më pak, nuk duhet të pritet), nëse në Beograd nuk grumbullohen me qindra mijëra njerëz të gatshëm për të mos u tërhequr derisa të shpallen zgjedhjet (gjë që nuk është tërësisht e përjashtuar), por edhe të vendosur në një numur vendimtar që të mos stepen para lotsjellësve, shkopinjve, topave zanorë, arrestimeve dhe kushedi çfarë tjetër (gjë që përsëri nuk është fort e besueshme), atëherë presidenti Aleksandër Vuçiç do të shpallë zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare vetëm nëse e vlerëson se do t’i fitojë.
Dhe jo vetëm kjo: nuk do t’i shpallë as nëse vleresimi është i tillë që në rast fitoreje të PPS kalkulon se aktivtetet mashtruese në zgjedhje mund të shkaktojnë zemërim dhe inicojnë demonstrata të dhunshme me pasoja të paparashikueshme. Diçka e ngjashme me Pesë Tetorin, makthin e natës për Vuçiçin dhe Daçiçin.
Dy vite të gjata
Nëse asgjë nga sa më sipër, ose diçka jashtë fushës së përllogaritjeve, nuk ngjet, nëse protestat e rrugës, të cilat momentalisht kanë heshtur, nuk marrin flakë deri në përmasa të papara më parë, nëse nuk hyhet përsëri në ciklin e bllokadave, vetëm se më të ashpra se deri tani, dhe nëse, pra, anketimet e opinionit publik nuk i thonë Vuçiçiot se fiton me siguri, do të duhet të priten zgjedhjet parlamentare të zakonshme.
Sado që kjo të tingëllojë deprimuese – edhe 840 ditë nën këtë pushtet i cili po bën gjithçka që të mbjellë edhe njëherë frikë, të shkatërrojë shenjat e mbetura të jetës demokratie dhe të shesë e të blejë gjithçka ka mbetur – kjo, pikërisht opozitës, do të duhet t’i japë shpresë, sepse do të tregonte se PPS-ja me ngjitëset kurrsesi nuk, po arrin t’a bëjë për vete opinionin publik.
Meqënëse madantet e deputetëve të kësaj legjislature të Parlamentit janë vërtetuar me 2 shkurt 2024, ata mbarojnë me 2 hkurt 2028. Zgjedhjet e radhës presidenti i Republikës i shpall 90 ditë para skadimit të afatit të legjislaturës ekzistuese të Parlamentit. Nga disa e shpalljes deri në ditën e mbajtje ssë zgjedhjeve duhet të kalojnë më sëpaku 45 ditë dhe jo më shumë se 60 ditë.
Pra, pushteti, zgjedhjet parlamentare mund t’i shtyjë për më shumë se dy vite.
Faktori i zgjedhjeve presidenciale
Aleksandër Vuçiçi për herë të parë mori detyrën e presidentit të Republikës me 31 maj 2017. Vendosi përsëri dorën mbi kushtetutë dhe mbi Ungjillin e Mirosllavit dhe bëri betimin e rastit me 31 maj 2022. Mandati presidencial zgjat pesë vite, ndërsa Kushtetuta ekzistuese parashikon më së shumti dy mandate.
Aleksandër Vuçiçi është tejet më popullor se PPS-ja. Ai nuk ka një zëvendës. Politika e tij personale dhe ajo partiake ka qënë që të gjithë duhet të qëndronin nën hijen e tij, të sillen si ai, të durojnë sharjet dhe talljet e tij dhe të betohen deri në qiell për atë. Për këtë listat e partisë edhe në zgjedhjet lokale mbajnë emrin e tij.
Aleksandër Vuçiçi nuk dëshiron t’a ndajë pushtetin me askënd, e kësisoj mund të supozohet se edhe për një kohë të gjatë nuk ka për tu marrë vesh se cili do të kandidojë pas tij për president të Republikës.
Nuk tingëllon aspak bindës edhe koketimi i tij me pensionin politik, e nga kjo mund të nxirret konkluzioni se do të përpiqet të gjejë një marionetë për këtë funksion, bash sikurse ishin Ana Brnabiçi dhe Millosh Vuçeviçi dhe ashtu si është tani aktualisht Gjuro Macuti në postin e kryeministrit ndërkohë që ai është president i Republikës. Përmendet edhe emri i shtatëdhjetë e tre vjeçarit Tomisllav Nikoliç të cilin Vuçiçi e ka pas dëbuar të pension politik të detyruar.
Aleksandër Vuçiçi i’a ka ngulur kthetrat pushtetit dhe vështirë se do t’a lëshojë vullnetarisht. Nëse i vjen për ndoresh që revoltën në shoqëri ta futë në ujëra të qeta, nëpërmjet forcimit të represionit dhe frikësimeve, atëherë lehtë mund të përfytyrohet se më pas vjen shembulli i Millo Gjukanoviçit dhe Vladimir Putinit dhe të kthehet në postin e kryeministrit. Në këtë kontekst janë të mundshme edhe zgjedhjet parlamentare para mbarimit të afatit, gjë që Vuçiçi e ka paralajmëruar si mundësi. Arësyeja është që nëpërmjet bashkimit të zgjedhjeve parlamentare dhe presidenciale të zvoglojë rrezikun që një kandidat i dobët i PPS-së të humbasë direkt para zgjedhjeve parlamentare dhe të mos krijojë kësisoj një humnera nën këmbët e përfaqësuesve të këtij pushteti, sikurse pati ndodhur me Partinë demokrate, kur Boris Tadiçi me 20 maj 2012, humbi përballë Tomisllav Nikoliçit.
Vuçiçi në një moment mund të japë dorëheqjen nga funksioni i presidentit të Republikës, që më pas Parlamenti t’a zgjedhë kryeministër dhe në këtë pozicion t’a shtyjë deri në vitin 2028 dhe të zhvillojë fushatë për zgjedhje parlamentare…
Gjithsesi, oborri presidencial ka ende hapësirë manovrimi. Sa do të jetë ajo, kjo varet para së gjithash nga lëvizje studentore, por edhe nga partitë politike opozitare.
