EDITORIAL
Vizitat e Kryeministrit Edi Rama në vendet e shenjta të botës, nga Muri i Lotëve në Jerusalem te Bazilika e Shën Marisë në Vatikan, nuk mund të lexohen më thjesht si gjeste respekti ndaj traditave fetare. Të marra së bashku, ato po ndërtojnë një narrativë të re, ku feja shfaqet si gjuhë diplomatike dhe simbol politik.
Ndalesa e fundit e Kryeministrit në bazilikën “Zoja e Këshillit të Mirë” në Genazzano, në kuadër të vizitës zyrtare në Vatikan me ftesë të Selisë së Shenjtë, u paraqit si një ngjarje me peshë historike. I shoqëruar nga familja dhe delegacioni shtetëror, Rama u përkul para ikonës së Zojës së Shqipërisë – Regina di Albania, simbol shekullor i lidhjes mes Shqipërisë dhe Vatikanit, në një moment të ngarkuar me histori, spiritualitet dhe identitet kombëtar.
Por ky akt nuk qëndron i vetëm. Vetëm pak ditë më parë, Kryeministri ishte në Jerusalem, pranë Murit të Lotëve, ku la një mesazh paqeje “në emër të Zotit”. Në Knesset-in (parlamentin) izraelit, ai artikuloi publikisht përkatësinë fetare të familjes së tij: vetë katolik, bashkëshortja myslimane dhe mundësia që djali i tyre të jetë hebre. Një deklaratë e pazakontë për një kryeministër të një shteti laik, por shumë domethënëse për narrativën që po ndërtohet.
Këtu lind pyetja thelbësore, a kemi të bëjmë me shprehjen autentike të tolerancës shqiptare, apo me një adaptim të kujdesshëm të identitetit fetar sipas interesit diplomatik të momentit?
Shqipëria ka një lidhje reale dhe historike me Vatikanin, të mishëruar te figura e Gjergj Kastriotit Skënderbeut, i quajtur nga Papa Piu II “Atleti i Krishtit”. Po aq reale është edhe tradita e bashkëjetesës ndërfetare, ku komunitetet myslimane, katolike, ortodokse dhe bektashiane kanë jetuar për shekuj pa konflikte strukturore. Kjo trashëgimi përbën një kapital të rrallë në rajon.
Problemi nis kur kjo trashëgimi shndërrohet në instrument politik fleksibël, ku feja ndryshon gjuhë dhe simbolikë sipas skenës, pra një tonalitet në Jerusalem, një tjetër në Vatikan, dhe një tjetër në raport me botën islame.
Nuk duhet harruar gjithashtu fakti se vitet e fundit në Shqipëri është artikuluar publikisht ideja e krijimit të një shteti fetar bektashian, e promovuar si model unik i tolerancës dhe bashkëjetesës. Kryeministri Rama e artikuloi këtë koncept edhe në OKB, duke e paraqitur si dëshmi të një Islami tolerant, ndryshe nga modelet radikale që shihen në vende të Lindjes së Mesme, si Irani.
Ndërkohë, kanë qarkulluar edhe hamendësime se kjo ide mund të ketë buruar nga Izraeli, veçanërisht pas takimit që Presidenti izraelit zhvilloi gjatë vizitës së tij zyrtare në Shqipëri me kreun e komunitetit bektashian. Këto mbeten copëza të shpërndara dhe ende nuk formojnë një panoramë të plotë, por vetë fakti që feja futet në diskursin e inxhinierisë shtetërore është alarmues.
Duhet theksuar se importimi i ‘erërave fetare’ nga jashtë, nëse keqinterpretohet, rrezikon të krijojë tensione në shoqërinë shqiptare. Trashëgimia historike dhe tradita e tolerancës ndërkomunitare duhet të jenë themeli i unitetit, jo një mjet për ndikim politik.
Në një botë ku qendrat fetare janë njëkohësisht aktorë gjeopolitikë, diplomacia shpesh flet edhe gjuhën e besimit. Por për një shtet laik si Shqipëria, me një ekuilibër delikat ndërfetar, normalizimi i fesë si monedhë diplomatike mbart rreziqe reale. Historia e rajonit tregon se ky është një terren i rrëshqitshëm, ku ndikimet e jashtme kërkojnë shpejt hapësirë politike dhe simbolike.
Dilema mbetet e qartë: a po ndërton Kryeministri ura diplomatike për shtetin shqiptar, apo po luan me identitetet fetare për të forcuar profilin e tij ndërkombëtar? Dhe më e rëndësishmja: a i shërben kjo Shqipërisë si shtet laik dhe shoqërisë së saj pluraliste, apo vetëm figurës së një lideri në skenën globale?
Këto janë pyetje që nuk zgjidhen me foto ceremoniale dhe rituale simbolike. Ato kërkojnë qartësi politike, koherencë shtetërore dhe respekt të palëkundur për kufirin mes fesë dhe pushtetit. Sepse kur ky kufi mjegullohet, toleranca pushon së qeni vlerë dhe kthehet në mjet.
© 2026 Argumentum
