Bashkëpunimi hapësinor është bërë një nga shtyllat kryesore të partneritetit Kinë-Rusi. Nëpërmjet projekteve përfaqësuese, si Stacioni Ndërkombëtar i Kërkimeve Hënore (ILRS) dhe integrimi i sistemeve të lundrimit satelitor “BeiDou” dhe GLONASS, të dy vendet kanë nxitur një sërë nismash që promovojnë eksplorimin dhe përdorimin paqësor të hapësirës së jashtme.
Kina dhe Rusia kanë promovuar në mënyrë aktive ndërtimin e ILRS-së.
Në mars 2021, të dy qeveritë nënshkruan një memorandum mirëkuptimi për bashkëpunimin lidhur me ndërtimin e ILRS-it, duke nisur zyrtarisht bashkëpunimin dypalësh. Muajin e ardhshëm ato publikuan një deklaratë të përbashkët, duke u zotuar për të ndërtuar bashkërisht këtë stacion me partnerë të tjerë ndërkombëtarë.
foto nga CMG
Nën drejtimin e parimeve “konsultim, ndërtim dhe përfitime të përbashkëta”, Administrata Kombëtare e Hapësirës e Kinës (CNSA) dhe Korporata Shtetërore Ruse e Hapësirës (“Roscosmos”) synojnë nxitjen e bashkëpunimit të gjerë ndërkombëtar, duke promovuar përparimet në teknologjinë hapësinore të njerëzimit dhe zhvillimin shoqëror-ekonomik. Në qershor 2021, të dyja palët nxorën “Udhërrëfyesin ILRS (V1.0)”, duke përshkruar një qasje me faza nga planifikimi i projektit dhe zhvillimi i ngarkesës deri te verifikimi në orbitë dhe ndërtimi i bazës.
Të dy vendet kanë bashkëpunuar ngushtë në misionet hënore “Chang’e-7” dhe “Chang’e-8” të Kinës. Sonda “Chang’e-7”, e planifikuar për t’u nisur këtë vit, tashmë ka mbërritur në qendrën e lëshimeve hapësinore Wenchang. Ajo do të mbajë një instrument shkencor rus të krijuar për të studiuar mjedisin e pluhurit dhe plazmës së Hënës. “Chang’e-8”, që pritet të niset rreth vitit 2029, do të kryejë eksperimente pranë polit jugor të Hënës për të mbështetur përdorimin e burimeve në të ardhmen dhe ndërtimin e ILRS-it. Misioni do të mbajë sensorin e mjedisit të pluhurit dhe plazmës hënore të Rusisë dhe analizuesin e joneve hënore e të grimcave asnjanëse me energji të lartë.
foto nga CMG
Në maj 2025, CNSA dhe “Roscosmos” nënshkruan një memorandum për ndërtimin e një centrali elektrik për ILRS-në. I planifikuar për të përfunduar në vitin 2036, stacioni do të jetë “një kontribut i rëndësishëm” në projektin ILRS dhe “do të kryejë kërkime themelore hapësinore e prova teknologjie për operacione afatgjata pa ekuipazh të ILRS-it, me perspektivën e pranisë së një qenieje njerëzore në Hënë,” tha “Roscosmos”.
Bashkëpunimi Kinë-Rusi në lundrimin satelitor gjithashtu ka arritur përparim të madh.
Që nga viti 2015, kur të dyja vendet nënshkruan një marrëveshje për të koordinuar sistemet e tyre “BeiDou” dhe GLONASS, filluan përpjekjet për të arritur përputhshmërinë e ndërveprueshmërinë midis dy sistemeve globale të lundrimit.
foto nga VCG
Bashkëpunimi është thelluar me “Udhërrëfyesin për bashkëpunimin në lundrimin satelitor Kinë-Rusi” për periudhën e viteve 2021-2025, të nënshkruar në vitin 2021, i pasuar nga një udhërrëfyes i ri për bashkëpunimin në vitin 2025, duke përmirësuar monitorimin e përbashkët të funksionimit dhe promovimin e përdorimit të integruar. Janë zbatuar projektet e transportit ndërkufitar, zhvillimi i përbashkët i terminaleve të lundrimit dhe sistemet e shërbimit të pozicionimit, duke përmirësuar saktësinë e pozicionimit dhe aftësinë kundër ndërhyrjeve. Këto sisteme janë zbatuar në sektorë të tillë si logjistika, parandalimi e zbutja e fatkeqësive dhe menaxhimi i kufijve, duke i ofruar globit shërbime të besueshme hapësinore-kohore.
Krahas eksplorimit hënor dhe lundrimit satelitor, Kina dhe Rusia po thellojnë bashkëpunimin edhe në monitorimin e mbeturinave kozmike, fluturimet hapësinore me ekuipazh, kërkimin shkencor dhe kultivimin e talenteve./cgtn
