Zoran Meter-geopolitika.news[i]
Është shokuese si për nga koha kur është publikuar (tajmingu), si për nga çështja e personit dhe hapësirës mediatike që i është ofruar për të thënë atë që dëshiron, por edhe për nga çështja e medias që e ka mundësuar gjithë këtë.
Është fjala për tekstin tejet interesante të një prej biznesmenëve më të pasur rusë Andrej Milçenko, i afërt me presidenti rus Vladimir Putin – të publikuar pardje, as më pak as më shumë, por një median e famshme britanike The Economist, të njohur për qëndrimet e saj të ashpra antiruse, gjë e cila gjithsesi, është edhe politika e të gjithë mediave të rëndësishme britanike. Dhe jo vetëm britanike kur është fjala për Perëndimin marrë në tërësi.
Vetë fakti, si edhe koha e publikimit të këtij teksti, vetëm një ditë mbas përfundimit të samitit dyditor të aleancës së NATO-s në Ankara në të cilin Rusia është definuar, më mirë të themi ripohuar, si kërcënimi kryesor për perëndimin, ka ngjallur interes dhe turbullirë.
Asgjë e pazakontë! Sepse Melniçenko, i njohur ndryshe edhe si “mbreti i plehrave kimike”, që në fillimin e invazionit rus në Ukrainë e mbështeti atë haptazi gjë për të cilën është vënë nën goditjen e sanksioneve perëndimore, ndërsa ai sanksionet, në një intervistë për Financial Times i ka krahasuar me hedhjen e bombës atomike në Japoni. Njëkohësisht në këta katër vite e gjysëm luftë ai e ka rritur akoma më shumë pasurinë e tij në Rusi. Kështu është bashkëpronar divave të atjeshëm të industrisë EuroChem dhe SUEK-a, të specializuar për prodhimin e plehrave kimike, ndërsa pasuria e tij e përgjithshme vlerësohet me dhjetra miliardë dollarë.
Shpjegim i çuditshëm
Megjithëse redaksia e The Economist-it lëvizjen e saj të pazakontë, tërësisht e sigurtë për hyrjen e saj në “ujëera të rrezikshme” të gjeopolitikës, e justifikon me frazën “oligarku kryesor flet duke paralajmëruar për katastrofën kërcënuese që e pret vendin e tij”, si dhe me frazën “megjithëse biznesmeni nuk flet për largimin e Vladimir Putinit nga pushteti, ndryshimet që përshkruan në mënyrë të paevitueshme do të shpien në fundin e sundimit të një njeriu, presidentit rus”, e gjitha kjo ndoshta është në përputhje me tezën dominuese të kohëve të fundit në politikën perëndimore dhe qarqet mediatike se Ukraina po e fiton luftën dhe se në Rusi po krijohet kaosi si dhe prediespozicioni antiqeveritar – kjo vështirë se mund të jetë arësyeja kryesore dhe argumenti për publikimin e tekstit. Sepse në të, në gjithë këtë që është cilësuar si shpjegim i redaksisë, nuk ka asnjë fjalë, madje as me nënkuptim mbi këtë. për më shumë!
Njëkohësisht do të përjashtoja edhe nevojën e medias britanike për sencazionalizëm, që nëpërmjet një gjesti provokues dhe po ashtu edhe me fjalët e saj të rritë lexueshmërinë dhe kësisoj fitimin. Më besoni, The Economist-it një gjë e tillë nuk i nevojitet.
Përmend këtu sesi para dy vitesh se një intervistë me Melniçenkon është publikuar edhe në elitat europiane liberale (The Economist-i me siguri ka mbajtur parasysh dhe mendimin e tyre) të zhvilluar nga gazetari konservator tejet jopopullor Tucker Carlson, i cili ndërkohë ka humbur mbështetjen e Donald Trumpit për shkak të kritikave të tij për përfshirjen e Amerikës në luftëra, në kundërshtim me premtimet parazgjedhore.
Sido që të kenë qënë punët, teksti është publikuar dhe shoqëruar me fotograrinë impozante të këtij TOP menaxheri rus.
Ja çfarë thuhet për të.
Kritikë e stratregjisë perëndimore ndaj Rusisë
Melniçenko kritikon stratregjinë perëndimore ndaj Rusisë, e cila, sikurse thotë, “në fund të fundit reduktohet në një qëllim të vetëm: asgjësimin e sovranitetit rus ose kufizimin e tij në mënyrë radikale”.
Për këtë paraqet katër skenarë mbi të cilët diskuton Perëndimi në lidhje me Rusinë.
- Skenari i parë është Rusia e poshtëruar, e ndryrë në periferinë e Perëndimit. Sipas Melniçenkos, kjo në një periudhë të gjatë do të shpjerë në revanshizëm agresiv. “Rusia nuk është Gjermania e Vajmarit, dhe bota moderne nuk është replikë fjalë për fjalë e viteve 1920-të, por logjika strukturore mbetet e njëjtë: nëse sovraniteti i një kombi të madh historik asgjësohet, rrallëherë mbetet pa gjurmë. Rikthehet në formë më të rrezikshme”;
- Hyrja e Rusisë në sferën e ndikimit të Kinës. Megjithatë, Rusia e varur ka vlera të dyshimta për Kinën e cila do të mbante përgjegjësi për problemet ruse dhe në fund të fundit do të përballej me përpjekjet e Moskës për t’u çliruar nga pozita e vartësisë. Në këtë rast, Melniçenko e sheh Rusinë si një vend që është bërë furnizues me lëndë të para dhe zonë tampon në strategjinë ushtarake, gjë e konsideron rol të njëjtë të cilin ka Ukraina për Perëndimin. Prandaj edhe mendon se Kina është kundër këtij skenari.
- Fragmentizimi ose kollapsi i mbarë vendit. Kjo do të shpinte në humbjen e kontrollit, paralajmëron Melniçenko dhe nënvizon se do të pasonte luftëra për arsenalin bërthamor, burimet natyrore dhe kufinjtë, gjë e cila do të asgjësonte themelet e një kundërpërjgigje efektive bërthamore. “Çmimi i paguar për konfliktet postsovjetike, përfshirë edhe tragjedinë në Ukrainë, e bën një ecuri të tillë, për mendimin tim, të pamundur”- nënvizon top menaxheri rus.
- Dhe në fund, një shtet i mbyllur, i izoluar dhe i mobilizuar sipas modelit koreanoverior, i cili jeton vazhdimisht në kushtet e një kështjelle të rrethuar dhe gjendjes së jashtëzakonshme. Në këtë rast, zhvillimi i teknologjisë, shkencës dhe kapitaleve do të ishte i pamundur.
Melniçenko mendon se cilido prej këtyre katër skenarëve të lartpërmendur të cilët po i shqyrton aktualisht Perëndimi është i pamundur. Secili prej tyre është i orientuar drejt asgjësimit dhe kufizimit radikal të sovranitetit rus, gjë që është rrugë qorre e cila Rusinë do t’a vinte në një pozitë të nënshtuar në të cilën në fakt nuk do të mbante përgjegjësi për vendimet e saj. Paralajmëron se çfarëdolloj marrëveshje e nënshkruar në rrethana të këtilla, nuk do të shpjerë në një paqe të qëndrueshme, por vetëm në heshtje të përkohëshme ndërmjet fazave të konfliktit.
Sovraniteti është themelor
Melniçenko si skenar të vetëm alternativ sheh transformimin e Rusisë në atë që ai e quan shtet “sovran”- shtet i cili i jep prioritet mirëqënies së popullit të tij dhe sjellja e të cilit është e parashikueshme për botën e jashtme. Në këtë skenar sovraniteti krijon unitetin mes popullit he institucioneve. “Për qytetarët, madhësia e vendit nuk matet me numurin e slloganeve të tij, por me atë se sa mirë i mbron interesat e popullit të tij. …Nëse vendit i mohohet sovraniteti, heret a vonë humbet ata që janë të aftë të bëhen burimi i tij”, shkruan Melniçenko dhe shton se shteti kapitalin e madh e konsideron pjesë të potencialit strategjik.
“Për aktorët e jashtëm, përzgjedhja nuk është mes Rusisë miqësore dhe armiqësore, por ndërmjet Rusisë sjellja e së cilës është e parashikueshme dhe njihet drejtimi i saj”. Beson se momentalisht ka shumë mundësi që konflikti ruso-ukrianas mund të zgjerohet edhe ndër shtetet e tjera dhe nuk p[ërjashtin përdorimin e armës bërthamore.
Përzgjedhja
“Formati momental (ku Perëndimi ndihmon me të gjitha format dhe mjetet Ukrainën, por nuk përfshihet direkt në luftën e atjeshme, shën. i autorit të këtij teksti) nuk mund të ruhet përgjithmonë. Koalicioni me superioritetin ekonomik dhe teknologjik, i cili mbështet ushtrinë e cila i kundërvihet Rusisë, ndërsa njëkohësisht kufizon përfshirjen direkte të tij, heret a vonë do t’ia lëshojë vendin diçkaje tjetër: ose ndonjë forme tjetër, direkte të konfliktit, ose zgjidhjes politike. Çështja nuk qëndron nëse do të ndodhë ky shndërrim, por kur dhe me çfarë kushtesh. Prania e armëve bërthamore e bën këtë çështje ekzistenciale” shkruan Melniçenko.
“Bota po përballet me përzgjedhjen jo mes dashurisë dhe urrejtjes ndaj Rusisë, as mes ndëshkimit dhe faljes, as mes sigurisë morale dhe cinizmit politik. Përzgjedhja bëhet mes dy të ardhmeve: ose fuqitë e mëdha do të mësojnë përsëri të respektojnë sovranitetin reciprok ose secila do të synojë shndërrimin e tjetrës në objekte të kontrollit të jashtëm. Rruga e dytë na ka sjellë këtu ku gjendemi sot”.
Përsa i përket Ukrainës, ai mendon se “siguria e Ukrainës do të jetë e paqëndrushme nëse do të ndërtohet mbi mohimin e vazhdueshëm të së drejtës sovrane të Rusisë për të vepruar në mënyrë të pavarur”.
“Fqinji interesat e të cilit janë të njohura, ndërsa çmimi i përmbushjes së detyrimeve të tyre ofron nivel plotësisht tjetër sigurie nga fqinji të cilin e nxit revanshizmi ose ndjesia e rrethimit. Paqa e qëndrueshme kërkon sovranitet nga të dyja anët e kufirit – jo sepse palët janë të detyruara ta duan njëra tjetrën – por vetëm se janë subjekte me të drejta të plota të aftë për të lidhur marrëveshje të cilat do t’i respektojnë sinqerisht”, nënvizohet në artikull.
Melniçenko thotë se diskutimi i brendshëm mbi fatin e Rusisë “duhet të mbahet pas luftës dhe brenda vetë vendit” dhe se presioni i jashtëm është i papranueshëm dhe kontraproduktiv.
Flet edhe për ndryshimin e vetëdijes për ata që ndërtojnë “Rusinë e re” që nga viti 1990, ndër të cilët përfshin edhe veteveten dhe biznesmenë të tjerë kryesorë. Më parë konsideroheshin globalistë, por pasi u goditën nga sanksionet perëndimore, e kuptuan se gabuan, ndërsa pushteti rus, i cili këmbëngulte te sovraniteti, doli se kishte të drejtë.
“Ata të cilët janë të aftë të krijojnë diçka tani nuk përzgjedhin mes Rusisë dhe hapësirës globale, por mes Rusisë dhe botës së fragmentuar, ku çdo bllok përcakton rregullat e veta. Në këto kushte logjika e krijimit kthehet përbrenda vetes”, shkruan Melniçenko.
Konkluzion
Pra, janë të paqarta motivet e publikimit të këtij teksti në median perëndimore me shumë ndikim në kohën më kritike për raportet mes Rusisë dhe Perëndimit.
Lufta ukrainase, si edhe vetë Ukraina, nuk përfaqëson thelbin e problemit të raporteve të tyre të përgjithshme, por përbën fushën (dhe kjo fushë lufte) në të cilën këto qëndrime tejet të kundërta të kareakterit global gjeopolitik përballen në mënyrë direkte dhe përplasen rrezikshëm si kurrë më parë deri tani, po guxoj të them, as edhe në kohën e së famshmes Luftë e Ftohtë.
Qëllimi i publikimit mund të jetë njëfarë paralajmërimi i biznesmenëve për skenarin e mundshëm që ç’ke me të i cili po përgatitet në Europë dhe se “uji ka ardhur deri në grykë”- sepse mbartësit e kapitalit të madh të cilët lexojnë The Economist-in drejtojnë politikanëst dhe jo e kundërta.
Ka mundësi që këtë tekst ta kenë inicuar po ata të fuqishmit nga bota e kapitalit të madh, në mënyrë që të japin mesazhe dhe paralajmërime – edhe politikanëve edhe opnionit të gjërë publik ndjenjat dhe qëndrimet e të cilëve manipulojnë mediat nën ndikimin e oplitikës – se puna ka shkuar tejet larg.
Sepse, pavarësisht kësaj, The Economist-i nënvizon se Melniçenkoja nuk është disident, as hero i lëvizjes kundër luftës në Ukrainë: përkundrazi, amoniaku i prodhuar në fabrikat e tij përdoret për prodhimin e municioneve, por edhe sepse para luftës jetonte në Zvicër, (foto e cila shoqëron tekstin paraqet atë me jaht), gjithsesi teksti është publikuar.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/blic-analiza-zorana-metera-putinov-top-menadzer-za-the-economist-iznio-cetiri-scenarija-za-rusiju/
Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
