Vllado Vurushiç-Jutarnji List[i]
Megjithëse ende nuk dihet data e zgjedhjeve – sepse Aleksandër Vuçiçi taktizon dhe i paralajmëron ato deri në fund të vitit, gjoja në tetor ose nëntor – as dihet nëse do të mbahen njëkohësisht zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale apo nëse do të jenë të parat (cilat?) apo të dytat (cilat?), në Serbi kanë filluar ethet e zgjedhjeve, e ndoshta ajo po hyn në një fazë erupsioni dhune në fushatën e lidhur kjo me mosparashikimin dhe pasigurinë e rezultateve.
Me një fjalë, Serbia është në gjendje të jashtëzakonshme parazgjedhore. Edhe Vuçiçi edhe studentët këtyre ditëve janë jashtëzakonisht aktivë: ngjisin pllakata gjithandej, Vuçiçi hap gjithçka, që nga ashensorëet e deri te rrugët, edhe nëpër “toponimet” më të largëta serbe, ndërsa studentët dramatizojnë nëpërmjet listës zgjedhore, ngjisin gjithandej pllakata “studentët do të fitojnë” dhe bëjnë publike rregulla se kush mund të gjendet në listën e tyre.
Ndërsa Vuçiçi, megjithatë përllogarit, shkon drejt cfilitjes së rivalit dhe paralajmëron “rënien e qeverisë”, sadoqë ky term është qesharak kur bëhet fjalë për qeverinë serbe dhe regjimin e tij. Më pas paralajmëron edhe dorëheqjen e tij nga posti i presidentit (nuk mund të kandidojë më shumë pas konsumimit të dy mandateve) sepse përgatit terrenin që ai vetë, pas zgjedhjeve, të marrë postin e kryeministrit.
Përe hir të së vërtetës, ka patur hamendësime se ka mundësi që ai qysh para zgjedhjeve mund të kërcejë në kolltukun e kryeministrit, por këtë, me sa duket, nuk do t’a bëjë por, sikurse kemi lajmëruar më parë, do t’i drejtohet “manovrës bullgare” – do të largohet nga posti i presidentet në mënyrë që në zgjedhje të dalë si kandidat për kryeministër, njëlloj siç bëri në Sofje Rumen Radevi.
Që të jemi të qartë, qeveria në Serbi nuk do të “bjerë” për shkak të vështirësive ekonomike, politike apo ndonjë shkak apo problem tjetër siç është korrupsioni, vështirësi sociale apo të tjera, keqpërdorime fondesh, makinacione apo mosrespektim të ligjeve që ajo ka miratuar vetë, por ekskluzivisht si vendim i Aleksandër Vuçiçit për t’u përgatitur për zgjedhje, ose më mirë të themi për (mbi)jetesën e tij në pushtet. Nuk ka këtu asgjë tjetër. Qeveria “bie” vetëm që të përdorë terrenin që atë ta marrë Vuçiçi.
Aleksandër Vuçiçi, në një prej intervistave të tij fjalëmëdha dhe psikodelike, paralajmëroi dorëheqjen e qeverisë të drejtuar nga kryeministri që nuk bie në sy Gjuro Macut “pas së cilës do të shpallë zgjedhjet për parlamentin, dhe menjëherë më pas do të japë edhe vetë dorëheqjen nga posti i presidentit”. Kështu tha atëherë, por ne e dimë se ai i ndryshon “mendimet” njëlloj sikur ndërron çorapet. Dhe kjo mund të shihet nga “konstruktimi” i ardhshëm i qeverisë, sepse sikurse thotë “ekziston obsioni që në këtë moment qeveria dhe unë të japim njëkohësisht dorëheqjen dhe për dy ditë Parlamenti të më zgjedhë si kryeminsitër nëse kam shumicën (sigurisht që e ka shën. i autorit.)”
“Pra ekziston ky obsion, por për mua nuk është obsion. Sespe nuk do t’i jap vetes funksionin për të cilin nuk kam marrë votën e popullit. Megjithëse kjo është konfrom ligjit, megjithëse është plotësisht legjitime dhe legale, unë këtë nuk do t’a bëj. Kur ta kërkoj dhe nëse do ta kërkoj votën e popullit për këtë funksion, vetëm kur ta fitoj atë votë, mund të bëhem eventualisht” nënvizoi Vuçiçi megjithëse është krejtësisht e qartë se ai nuk ka ambicje të tjera vetëm se të qëndrojë në pushtet, dhe ky kombinim me kryeministrin është shansi i vetëm i tij.
“Në atë moment, kur të marr njoftimin nga qeveria apo Parlamenti se qeveria ka dhënë dorëheqjen, atëherë do të shpall zgjedhjet”, tha Vuçiçi dhe vazhdoi se pas kësaj, pas disa ditësh maksimalisht dy javë, edhe ai “do të japë dorëheqjen” dhe do t’i bashkohet Listës (së tij) “Serbia e Bashkuar” dhe do të shkojë gjithandej nëpër Serbi, vend pas vendi, që “të kërkoj mbështetjen për mandatin e kryeministrit nëse do të ketë një vendim të tillë”.
Vuçiçi u deklarua për obsionin që qeveria “të japë dorëheqjen” dhe jo që të votohet mosbesimi i saj, ose më mrë të themi se “ka rënë”. Jo, ai këtë do ta vendosë vetë. Qeveria do të bjerë ose do të japë dorëheqjen ose do të zëvendësohet vetëm kur atij t’i shkojë për shtat. Nuk duhen ushqyer iluzione – nga dëshëtimi i Orbanit Vuçiçi ka mësuar shumë gjëra dhe ai gjithsesi nuk mendon të dalë nga skena. Është i gatshëm për gjithçka – fushata sipas të gjitha gjasave ka për të qënë shumë e ashpër në kuptimin e vërtetë të fjalës.
Kërcënimin e jetës së tij (atentatet, vrasjen etj.) do ta ngrejë në përmasa të stërmëdha dhe të habitshme, ndërsa fyerja dhe sulmi i oponentëve, nga ato verbalet deri te ato “juridiket”, do të vazhdojë edhe gjatë fushatës dhe madje do të forcohen, gjë të cilën e mendojnë shumë veta në Beograd. Ushtria, policia, mediat, grupimet paramilitare dhe skuadronet e shkopaxhinjve të ndryshëm “partiakë” janë tashmë të gatshëm të përfshihen në fushatën për Vuçiçin. Ai nuk do të tërhiqet nëse i humbet zgjedhjet, do të shkojë drejt tyre vetëm nëse do të jetë i sigurtë se i fiton dhe do të bëjë gjithçka që Serbia të mos ndryshojë.
Është i gatshëm edhe për dhunë të hapur për të qëndruar në pushtet, por këtu është përherë terren i rrëshqitshëm – sa mund të ketë mbështetje për një gjë të tillë. Tani dihet se ka mbështetjen e madhe të “simpatizantëve” të tij dhe të të gjithë atyre të cilët i ka bërë për vetë në një mënyrë apo në një tjetër, por të mos harrojmë “eksperiencën” e Sllobodan Millosheviçit apo të Nicolae Çausheskut.
Pra, Vuçiçi studion dhe mat mirë forcat për të vrapuar sa më mirë edhe këtë maratonë zgjedhore cfilitëse të cilën tashmë e ka nisur, por askush nuk di sesa do të vazhdojë. Ka gjithsesi mjaft kohë për lojëra, tre katër muaj, por analizat e tanishme tregojnë se studentët dhe Vuçiçi janë pothuajse barabar, ose më mirë të themi për njërën palë përparësi kanë stdunetët dhe për tjetrën Vuçiçi.
Sipas anketimit të “Mendimit të ri politik serb”, sikurse thotë sociologu Gjorgje Vukadinoviç për redaksinë serbe të TV N1, lista studentore është afër 40 përind të mbështetjes në radhët e zgjedhëve të përcaktuar, ndërsa partia në pushtet ka një të tretën e trupit zgjedhor, pra PPS ka mbështetjen e 30-33 përqind të zgjedhësve, por sipas mendimit të Vukadinoviçit, me partnerët e saj – socialistët e Ivica Daçiçit dhe Radikalët e Vojisllav Sheshelit dhe disa parti të tjera pro regjimit – mund të arrijë deri në 42-44 përqind.
Pra, gara zgjedhore sëpaku tani për tani, njëqind ditë para zgjedhjeve, është e panjohur dhe shtrohet pyetja çfarë do të bëhet me zgjedhesëit e pavendosur momentalisht. Vuçiçi do ta zgjidhë “qesen”, sidomos nëse merr mjetet financiare nga BE-ja për të cilat shpreson. Serbisë i janë bllokuar përkohësisht 1,5 miliardë euro nga fondet europiane për shkak të ligjeve të diskutueshme të drejtësisë dhe prapambetje në reformat demokratike, ndërsa edhe hapja e të ashtuquajturit Klasteri 3 për Serbinë në bisedimet për antarsim në BE është bllokuar gjithashtu, por kjo në asnjë mënyrë nuk ndikon në predispozicionin e shumicës së zgjedhësve serbë, as të Vuçiçit as të atyre kundër tij. Në përgjithësi BE-ja nuk është temë e fushatës as te njëra palë as te tjera. Kujtojmë sesi para zgjedhjeve hungareze Brukseli i’a shkurtoi fondet Viktor Orbanit.
Për hir të së vërtetës nëse sëbashku me votat e studentëve numurohen edhe votat e disa partive opozitare të cilat do të dalin si të pavarura në zgjedhje (këto janë shumica parti të djathta, madje edhe parti radikale të djatha, politika e të cilave ndaj rajonit, në mënyrë të veçantë Kosovës, Bosnjë e Hercegovinës ose më mirë të themi Republikës Srpska dhe Malit të Zi, praktikisht nuk ndryshojnë nga ato të Vuçicit, madje janë edhe më të ashpër se Vuçiçi në lidhje me to), dhe do të bëjnë koalicion paszgjedhor, atëherë Vuçiçi do të jetë në probleme. Sikurse thotë Vukadinoviçi, ky bllok është më i madh, por gjithsesi shumë fluid, i pasigurtë dhe jo fort i formësuar.
Ata mund të “bashkohen” për të rrëzuar Vuçiçin, por dallimet mes tyre janë problem i madh për funksionimin e mëtejshëm. Por, nuk duhet harruar sesa parti, krahas studentëve, do të kenë listat e tyre të pavarura në zgjedhje dhe sa “vezë qyqeje” do të ketë Vuçiçi brenda partive opozitare të cilat në momentin vendimtar do të fluturojnë në anën e tij.
Studentët dalngdalë po e formojnë listën e tyre. Nganjëherë del ndonjë emër, por duket se kjo do të jetë një listë shumë heterogjene dhe e pazakontë e përbërë nga njerëz me këndvështrime të ndryshme ideologjike. Por, ata i kanë shpjeguar revistës “Vreme” se cilat kritere do të kenë për ata të cilët do të gjennde në listën e tyre. E para, sikurse shkruan “Vreme”, 250 vendet e listës studentët do t’i ndajnë ndërmjet gjashtë qyteteve universitare serbe: Beograd, Novi Sad, Nish, Kragujevac, Novi Pazar dhe Mitrovicë (e Kosovës). Vendet janë të ndara sipas numurit të studnetëve, gjë që do të thotë se Beogradi do të ketë numurin më të madh të kandidatëve. Pas kësaj pason filtrimi politik.
Revista “Vreme” nënvizon se kandidati nuk duhet kurrsesi të jetë antar i ndonjë prej partive të koalicionit në pushtet, që nga partia Përparimtare serbe (PPS), Partia Socialiste e Serbisë (PSS) dhe partia Radikale serbe (PRS) deri te Partia e bashkuar Fshatare dhe Lista serbe, nënvizohet në tekstin e revistës në fjalë. Studentët kanë vendosur kushtin “eliminator” që kandidati nuk mund të jetë dikush i cili ka qënë në pushtetin legjislativ apo ekzekutiv në kohën e Vuçiçit madje edhe nëse nuk është antar i partisë në pushtet. Po ashtu funksionon ky kusht edhe për partitë opozitare – që kurrë të mos kenë qënë funksionarë të ndonjë prej partive opozitare parlamentare.
Serbia po hyn në një verë të nxehtë dhe vjeshtë përvëluese me ecuri të panjohur. Pyetja është nëse “bie” Vuçiçi sepse i ka kaluar afati i përdorimit dhe nëse kjo do të ndryshojë ndonjë gjë në politikën serbe nëse ai vërtetë largohet.
Por dihet se nuk do të dorëzohet lehtë.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/srbija-je-u-izvanrednom-stanju-slijedi-erupcija-nasilja-vucic-je-spreman-na-sve-15731858?cx_linkref=jl_home_g1
Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
