Zoran Meter-gepolitika.news[i]
Rusët ndëprenë me sukses pothuajse të gjithë raketat Flamingo; Kievi kërcënon; Trumpi optimist, Europa në prag të luftës
Ukrainën po e trondisnin skandalet korruptive, në majë të hierarkisë së pushtetit (nga ana e Zyrës Kombëtare Antikorrupsion- NABU, sot është dyshuar shefja e zyrës së presidentit Zelenski Irina Mudra, ndërsa Zelenski – e çfarë mund të bënte tjetër- menjëherë e largoi nga detyra); njëkohësisht ish ministri, i zëvendësuar para pak kohësh Mihail Fedorov, bën thirrje për zgjedhje presidenciale në kohë lufte; në Kroaci, sot, sipas urdhër arrestit të prokurosisë gjermane është arrestuar i dyshuari i dytë për hedhjen në erë të gazsjellësit rus nëpër Balltik “Rryma e Veriut”.
E gjitha kjo po ndodh në kohën e gjoja thyerjes së Rusisë me “sanksionet ukrainase me rreze të gjatë” (sikurse e quajti Zelenski nisjen e sulmeve me dronë në thellësi të Rusisë e cila, sikurse tha, do t’a detyrojë Putinin për t’u ulur në tryezën e bisedimeve) në të cilën, ndërkohë, edhe krahas dëmeve padyshim shumë të mëdha që i jepen sektorit rus të naftës dhe atij tregtar rezultati i dëshiruar është pikërisht i kundërti.
Vendosmëria ruse për ta përfunduar luftën sipas kushteve të saj është forcuar, ndërsa ushtria ruse që prej një muaji e gjysëm kryen sulme sistematike dhe masive me të gjitha llojet e raketave dhe dronëve nëpër tërë Ukrainën, duke shkatërruar soje infrastrukturën e saj strategjike (portet e Detit të Zi dhe të Deltës së Danubit, por edhe para pak kohësh edhe objekte strategjike industriale, si puna e atyre metalurgjike – për Ukrainën më të rëndësishmit). Njëkohësisht – raportet mes Europës dhe Rusisë gjenden në fazën e përndezjes, para shpërthimit me pasoja të paparashikuara! Në mënyrë paradoksale, Europa, luftëm me Rusinë, nuk e dëshiron për kurrfarë çmimi, por lëvizjet e saj praktike nuk janë në përputhje me këtë dëshirë, gjë të cilën në Moskë e lexojnë plotësisht si të kundërt me të dhe e quajnë hyrje direkte e Europës në luftë kundër Rusisë (për këtë do të themi më shumë një herë tjetër, megjithëse kemi shkruar mjaft edhe në analizat e mëparshme).
Kur merren parasysh të gjitha këto është e vështirë të mos konkludohet se në Ukrainë nuk është fjala më për njëfarë krize politike të zakonshme të lidhur me luftën për pushtet – por është fjala për një krizë të thellë të të gjithë aparatit politik të këtij vendi. Ky aparat, parë nga pozitat e Perëndimit është bazuar (dhe vazhdon të bazohet) ekskluzivisht në domosdoshmërinë e rezistencës sa më të gjatë ndaj pushimit rus me synim që Rusisë t’i shkaktohen sa më shumë dëme të cilët më pas do të shpien te dështimi i saj strategjik dhe hedhejn jashtë nga qarku i peshave të rënda gjeopolitike në ndërtimin e ardhshëm të botës. Për vetë Ukrainën dhe popullin e saj, më besoni- pakkush e çan kokën në radhët e elitave në të dy anët e barrikadës – edhe Perëndimit edhe Rusisë.
Megfjithatë, në njëfarë mënyre gjithçka nisi për keq në lidhje me çështjen e vazhdimit të politikës së “luftës deri në ukrainasin e fundit” në të cilën Europa kishte mundësinë të vepronte me komoditet (në mënyrë relative, sepse edhe asaj kjo politikë i sjell dëme ekonomike dhe i’a zbraz magazinat) duke e ndihmuar Kievin me para dhe me armë, duke mos u frikësuar nga pasojat në vetvete. Por ky komoditet, me sa duket- po shterron me shpejtësi si puna e lumenjve europianë nën diellin përvëlues të verës, ndërsa këmbëngulja për vazhdimin e saj mund të ketë pasoja katastrofike për vetë Europën.
Trumpi është optimist
Pavarësisht nga të gjithë këto, kreu i vendit i cili tërë këtë e sheh anash dhe nga lart, megjithëse është i zhytur deri në grykë në këtë tragjedi – Donald Trumpi, është optimist në lidhje me marrëveshjen paqesore për Ukrainën. Kështu sëpaku shkruan Financial Times-i, duke u bazuar në deklarata anonime nga Shtëpia e Bardhë. Sipas burimit të mediave, Uashingtoni ruan një qëndrim konstruktiv në kontaktet me palët në konflikt, duke këmbëngulur në ndërprerjen e armiqësive. Njëkohësisht, vetë kreu amerikan shpreson te suksesi i përpjekjeve diplomatike.
Optimizmi i burimit të kësja medie bazohet në pjesëmarrjen në Forumin ndërkombëtar ekonomik në Shën Peterburg (STP) në muajin qershor të këtij viti të kryetarit të Komisionit amerikan për artet figurative Rodney Mims Cook Jr, i cili është – nuk po e lë pa e theksuar – mik i Trumpit, për publikun e gjërë i njohur si arkitekti i zgjerimit të krahut lindor të Shtëpisë së Bardhë në sallë për ballo luksoze.
Por shtoj edhe si më poshtë: megjithëse Rodney Mims Cook Jr gjatë Forumit të STP u takua me përfaqësuesit e Kremlinit për të biseduar në lidhje me përfundimin e luftës ukrainase, kam parasysh zgjidhjen e pakuptimtë të problemeve të kësaj natyre dhe rëndësie nëpërmjet një niveli të lartpërmendur komunikimi “diplomatik” (ky i fundit nuk është as diplomat dhe as negociator). Një nivel i tillë takimi mund të ketë lidhje vetëm me mesazhe të caktuara respekti, ekzistencës së vlerave të përbashkëta, nevojën për zhvillimin e marrëdhënieve dypalëshe për të mirën e përgjithshme etj. Por asgjë më shumë se kaq.
Përveç kësaj, në ndryshim nga Trumpit (nëse i besojmë FT-së) Moska nuk ndan të njëjtin optimizëm pasi ShBA-të hoqën dorë nga marrëveshja kuadër për përfundimin e kësaj lufte, të arritur mes Donald Trumpit dhe Vladimir Putinit një vit më parë (me 15 gusht 2025) në Anchorage, në Alaskë. Zyrtarët rusë prej javësh përsëritin se Trumpi nuk e ka mbajtur premtimin e tij për të bërë presion mbi Volodimir Zelenskin për të pranuar atë për të cilën janë marrë vesh, gjë për të cilën Kremlini përsërit se e përjashton çfarëdo mundësie për ndaljen e luftës në Ukrainë përgjatë vijës së luftimeve, sikurse para dy ditësh në mënyrë implicite deklaroi ndihmësi i presidentit rus Jurij Ushakov, duke iu përgjigjur pyetjes mbi këtë mundësi. “E dini qëndrimin tonë, ai e përjashton një gjë të tillë”, tha këshilltari i Putinit për politkën e jashtme dhe personi kyç në procesin e negocimeve.
Për më shumë! Para dy ditësh u bë e qartë se shkuarja kësaj janë në Kiev dhe më pas në Moskë, e dy besnikëve “të konsumuar” të Trumpit për zgjidhjen e kësaj lufte Steve Witkoff dhe Jared Kushner nuk do të bëhet. Është e qartë përse. Para pak kohësh sekretari i shtetit Marco Rubio, pas takimit me shefin rus të diplomacisë Sergej Lavrov në Manila, tha se ShBA-të kanë hequr dorë përfundimisht nga “fryma e Anchorage”, sepse nuk e ka pranuar Zelenski dhe më pas edhe BE-ja dhe se për këtë duhet hapur “një faqe e re” në bisedime. Meqënëse Moska prej një kohe të gjatë jep mesazhe se asaj nuk i shkon mendja për “rishikimin” e marrëveshjes së Alaskës në përfitim të Ukrainës dhe Perëndimit, dhe për këtë është e qartë se, përsa i përket “faqes se re” të Rubios, në takimin me Putinin të emisarëve të Trumpit, pyetja e parë që do t’u bëhej do të ishte nëse kanë sjellë ndonjë propozim?
Meqënëse ata e njohin mirë qëndrimin e lartpërmendur të Moskës është e qartë se nuk kishin përse të shkonin në Moskë, domethënë ky udhëtim do të ishte i kotë. Bukuritë e Moskës i kanë parë qysh vitin e kaluar, kur atëbotë ekzistonte shansi për marrëveshje, gjë që edhe rezultoi me samitin në Alaskë. Por, Trumpi tani është ku e ku president më i dobët sesa ishte një vit më parë, dhe përveç kësaj është edhe i tejngarkuar me luftën kundër Iranit që të ketë dëshirë dhe forcë për të bërë presione të forta te aleatët europianë dhe te Zelenski. Për këtë, këta të dytët, janë të lumtur, duke menduar se përfundimisht e kanë sjellë Trumpin në shinat e tyre. Megjithatë, për mendimin tim, arësye për lumturi ka gjithnjë e më pak. Për më shumë! Mendoj se shumë veta mund të ankohen për dështimin e “frymës së Anchorage” (nëse kjo marrëveshje është e vdekur për Trumpin, sepse ai gjithsesi nuk e ka sqaruar kurrë një gjë të tillë- gjë për të cilën kemi shkruar edhe më parë).
Këtu po ju sjell në kujtesë se një prej obsioneve që shqyrtojnë Ukraina dhe partnerët e saj perëndimorë është ndërprerja e luftimeve në vijën e luftës si lëvizja e parë drejt bisedimeve të mëtejshme, ndërsa Moska kërkon tërheqjen nga 15-20% të Donbasit sikurse është rënë dakord në Alaskë. Para pak kohësh në këtë portal kemi shkruar se zëvendësi rus i ministrit të punëve të jashtme Mihail Galuzhin ka deklaruar se pushteti rus nuk është dakord me idenë e ngrirjes së luftës në Ukrainë dhe këmbëngul në nevojën e zgjidhjes së shkaqeve themelore të nisjes së kësaj lufte.
Focus: Rusia rrëzoi pothuajse të gjitha raketat ukrainase Flamingo
Ndërsa kreu shtetëror ukrainas dhe mediat perëndimore (e fundit e bëri pardje CNN-ja, duke treguar në tekstin dhe shtesën e saj fotot e sistemeve të zbrazëta Patriot në magazinat e shpërndara përreth Kievit) – prej javësh qaraviten se Ukraina nuk është në gjendje të ndalojë asnjë raketë balistike ruse ose ndonjë raketë tjetër (ndërprerëse, hipersonike) për shkak të mungesës së antiraketave amerikane PAC për sistemet e raketave antiajrore Patriot, ndërsa media gjermane Focus, para dy ditësh informoi për diçka tjetër. Thotë se ushtria ruse rrëzoi pothuajse të gjitha rakatat kryqëzuese Flamingo, të cilat Kievi i konsideron armën më të fortë për goditje në territorin rus. Media në fjalë përcjell lajmin nga Euromaidan Press. Sipas lajmit, avionët rusë me rreze të madhe për paralajmërim të hershëm A-50U të shpërndarë përgjatë flurudhave të mundshme në mënyrë që të zbulojnë që më përpara raketat sulmuese armike dhe të orientojnë armët tokësore drejt tyre. Kjo ngadalsoi sulmet ukrainase kundër shënjestrave kryesore industriale në Federatën Ruse.
Avionët patrullojnë në lartësi të mëdha mbi territorin rus dhe transmetojnë të dhënat për drejtimin e sistemeve goditëse tokësore. Rreshtimi i A-50U që në muajin korrik e ka ndryshuar situatën për Flamingot. Radarët ajrorë janë më të aftë për të zbuluar shenjestrat që fluturojnë në lërtësi të vogla në krahasim me radarët topkësorë, të cilët i pengon terreni, pyjet dhe ndërtesat. Radari ajror i jep përparësi forcave ruse për zbulimin e projektilëve të hedhur shumë më përpara se mund t’a bëjnë këtë sistemet tokësore të kontrollit. Kjo u jep mundësi dhe kohë njësive të mbrojtjes për përgatitjen e kryqëzimit.
Sipas vlerësimeve të OSINT projekt AMK Mapping, sikurse njofton Focus-i, forcat ruse kanë rrëzuar 10 nga 11 projektilë raketa Flamingo, të lëshuara me 1 korrik. Por gjithsesi bën me dije se është e pamundur të vërtetohet ky numur.
Media franceze “Indipendent” informon se për këtë shkak sulmet ukrainase kundër sistemeve industriale kryesore ruse e kanë ulur vrullin. Në muajin qershor disa raketa vazhduan të depërtojnë mbrojtjen antiajrore: me 9 dhe 10 qershor raketat “Flamingo” goditën uzinën WNIIR-Progres në Çekosabirj, duke shkaktuar eksplozione dhe zjarre të mëdha.
Fedorovi kërcënon me sulme kundër Rusisë me raketat e para balistike ukrainase
Megjithatë, kur nuk shkon gjithçka si duhet me raketat Flamingo, ish ministri i zëvendësuar i mbrojtjes Mihail fedorov mendon se ekzistojnë mënyra të tjera për arritjen e qëllimeve të planifikuara politike të Keivit. Në një intervistë për CBS-në ai tha se Ukraina do të ketë raketet e saj balistike deri në fund të vitit.
Vlerësoi se që Ukraina do të mund të jetë e aftë të sulmojë Rusinë me raketa balsitike të prodhimit vendor për tre deri në gjashtë muaj dhe nënvizoi se Kievi deri tani është mbështetur në dronët me rreze të gjatë veprimi dhe raketat sulmuese për goditje të thella në territorin e Rusisë. Por sulmet me raketa balistike forcat ruse do ta kenë shumë më të vështirë t’i rërzojnë- mendon Fedorovi.
“Duhet ta mundim Rusinë në çdo cikël teknologjik” – tha ish ministri ukrianas i cili tashmë aludon edhe për realizimin e zgjedhjeve presidenciale, duke e konsideruar natyrshëm veten si një prej kandidatëve.
Konkluzion
Sesi do të përfundfojë e gjithë kjo do t’a shohim së shpejti. Sepse ka ardhur koha për marrjen e vendimeve vitale – të cilët do të përcaktojnë pamjen gjeopolitike të botës së ardhshme nëse do të jemi gjallë deri atëherë.
Në përfundim një ilustrim!
Shumë uzina të mëdha ukrainase, përfshirë Novyu Poshtu, Silpo, ATB, Rozetku dhe Epicenter, janë në prag të mbylljes për shkak të sulmeve ruse deklaroi të mërkurën me 19 gusht, Danilo Getmantsev, kryetar i Komisionit për financat, taksat dhe politikën doganore në parlamentin ukrainas, në një intervistë për RBC-Ukrajina. Rozetka ka humbur 70 milionë dollarë, ndërsa Epicenter është fabrika më moderne në Europë. Humbjet e tyre direkte janë një miliardë grivni secila, ndërsa sëbashku janë pak a shumë sa PBB-ja vjetore e Ukrainës. Ndërkohë, shteti nuk do të ketë mundësi të dëmshpërblejë humbjet e këtyre uzinave, sepse në buxhetin shtetëror mungojnë mjetet financiare të nevojshme – tha politikani ukrainas.
Paralelisht, Putini, sot, në takimin e Këshillit rus për zhvillim strategjik dhe projekte kombëtare, komentoi sulmet ukrainase kundër magazinave dhe qendrave logjistike në Wildberries, rafinerinë e naftës dhe objekte të tjera në mbarë vendin dhe tha se nuk ka patur pasoja kritike nga këto sulme dhe se shteti do t’i mbështesë uzinat e goditura.
“Sikurse e tregojnë statistikat, rritja ekonomike është në përgjithësi modeste, por gjithsesi pozitive… Është e qartë se ndikojnë një sërë faktorësh në rritjen ekonomike, përfshirë edhe presionin e jashtëm dhe sulmet terroriste në objektet industriale dhe infrastrukturë. Natyrisht, nuk ka pasoja kritike të këtyre sulmeve, dhe kurrë më parë nuk ka pasur, as do të ketë. Por ato gjithsesi sjellin dëme; kjo është e qartë; ne këtë e kuptojmë, e shohim, e dimë”- tha Putini.
Nga fjalët e tij shihet se Rusia është në probleme të mëdha duke patur parasysh rritjen e dobët ekonomike gjë në të cilën nuk ka dyshim se kontroibuojnë edhe sulmet ukrainase.
Megjithatë, nuk mendoj se kjo duhet të jetë shtysë ose nxitje për vazhdimin e lojës me rrezik të lartë të Europës me Rusinë – në kufirin e luftës së hapur. Sepse rritja ekonomike është e dobët ose kurrfarë edhe në mbarë BE-në, në një kohë që konflikte të këtij tipi, me investime të stërmëdha, në fund të fundit reduktohen në armë vrastare dhe vendosmëri për përdorimin e tyre, dhe jo në ekonomi – sado të rëndësishme të jenë.
Diçka rreth kësaj ka niksur ta kuptojë edhe presidenti finlandez Alexandër Stuub kur flet për domosdohmërinë e nisjes së dialogut me Rusinë, por me këtë do të merremi më shumë në një rast tjetër.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/blic-analiza-zorana-metera-gube-se-konci-iz-ruku-europa-na-eu-rubu-rata-sudbonosne-odluke/
Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
