Diplomat *
Kjo tingëllon si thënia më e saktë që i shkon për shtat shkarkimit të Ministrit të Jashtëm Ditmir Bushati dhe propozimit për zëvendësimin e tij me zotin Genc Cakaj.
Sepse me fillimin e këtij viti, Shqipëria dhe politika jonë ndodhen si të thuash në mes të një rrjedhe/lumi të furishëm diplomatik, prej nga nuk dihet se si mund të dilet në breg « pa u lagur« për shkak të vërshimit të « rrymave » të ngrohta dhe të ftohta.
Pesë vitet e fundit patëm ministër të jashtëm zotin Ditmir Bushati. Në një shkrim në këtë gazetë pas krijimit të qeverisë « Rama » 2 konfirmimin në këtë post e cilësoja si « thyerje të një rekordi negativ diplomatik » Sepse në këto 20 vitet e fundit, ndryshe dhe nga vende në periudha krizash i bie të kemi patur mesatarisht një kryediplomat për 20 muaj, një anomali e pajustifikueshme e politikës sonë!
Lëvizja e tanishme po justifikohet aspak bindshëm me argumentin se Bushati u takon ministrave që kanë pesë vjet në detyrë! E çuditshme, sepse nuk kemi dëgjuar një kufi të tillë kohor askund, sidomos kur vjen fjala për kryediplomatin ! Lind pyetja: « Pse pesë dhe jo gjashtë apo më pak vite? » Ku dhe kush e ka nxjerrë këtë kriter të matjes së qeverisjes? Po ministrat e Jashtëm aktualë të Rusisë dhe Luksemburgut që kanë 14 vite, i Belgjikës 7 vjet, etj si shpjegohet jetëgjatësia/efektiviteti i tyre? Apo legjendari Gensher që drejtoi me aq sukses diplomacinë gjermane për plot 17 vjet?
Sepse në diplomaci sa më i vjetër të jesh me stazh pune e drejtimi aq më mirë është, pasi krijon emër, traditë, akses, besueshmëri dhe ke kohën e nevojshme të realizuar vizionet përkatëse.
Kryeministri bëhet dhe më i pabesueshëm kur e vlerëson Bushatin si ministrin e jashtëm më të sukseshëm! Atëhere pse e heq? Veç kësaj, ai gabon sërish, sepse vlerësimin e performancës të Ministrit Bushati nuk mund ta bëjë dhe ca më pak ta japë Kryeministri, por të tjerët dhe mbi të gjithë koha dhe arritjet konkrete. Për të qenë të sinqertë nuk është se Bushati ka shkëlqyer në këtë fushë, jo për gjë, por sepse siç dihet, shumica e nismave diplomatike që ai nisi ende janë « unfinished business » pra punë të papërfunduara. Ndaj nuk mund të thuhet se është më i suksesshmi, por kishte krijuar përvojë, staturë e besueshmëri, duke premtuar kësisoj më shumë se kushdo tjetër për t’i çuar ato deri në fund.
Po aq të pavend e ta gabuara janë referimet dhe krahasimet që bëhen për nga mosha me rastet e politikanëve tanë të mirënjohur, Meta dhe Majko. Vërtet ata u bënë kryeministra pa mbushur të tridhjetat, por nuk kanë të krahasuar aspak me rastin e Zotit Caka. Sepse ata jo vetëm ishin protagonistë të Dhjetorit historik 1990, por përpara se të ngjitnin majat e pushtetit 20 vjet më parë, ata shkëlqyen për gati 10 vjet në politikën aktive, jetën parlamentare dhe në drejtimin e PS-së.
Ndërsa Zoti Bumçaj që u caktua në maj 2013 si kryediplomat, ishte kalimtar për disa muaj pas largimit të LSI-së nga kabineti qeveritar në prag të zgjedhjeve të reja të atij viti; gjithsesi, dhe ai ishte deputet dy legjislatura, ministër i Drejtësisë dhe i Kulturës! E njëjta gjë dhe për Lulzim Bashën që kur u caktua Ministër i Jashtëm në Maj 2007 pas dorëheqjes së papritur të Besnik Mustafaj ishte deputet, ministër dhe kishte qenë zëdhënësi i PD-së në zgjedhjet e fituara më 2005, përveçse antar i KOP-it të famshëm!
Shkoni po deshët dhe në Vjenë ku 32 vjeçari Kurz është Kancelari më i ri në botë ndërsa në moshën 27 vjeçare ishte kryediplomat. Por dhe ai si Meta/Majko ka vite në politikën aktive dhe lidershipin e partisë konservatore austriake, madje me lëvizje energjike, vitin e kaluar ai largoi liderin e vet dhe pastaj social-demokratët nga pushteti, provokoi zgjedhjet e reja dhe u bë Kancelar!
Me konsideratë dhe respekt për Zotin Cakaj, për punën, përkushtimin dhe arritjet e tij në një mosshë të re, fakt është se atij i mungon dukshëm identiteti, profili dhe besueshëria e nevojshme politike, parlamentare dhe publike për një post të tillë!
Mirëpo mandati dhe besueshëria e fortë politike/parlamentare, sidomos për një Ministër të Jashtëm është e domosdoshme veçanërisht tani që po synojmë të çelim negociatat me BE me një lobim të fuqishëm jo vetem në Komisionin Evropian ku atë e njohin, por dhe te vende antare skeptike dhe ku emri ka të bëjë shumë. Mirëpo, me caktimin e një kryediplomati të ri le ta quajmë teknik por me funksione politike, partner i panjohur në këtë format në qarqet diplomatike dypalëshe dhe evropiane, shqiptare dhe kosovare, pengesave dhe vështirësive ekzistuese do t’u shtohet natyrshëm dhe prezantimi me shpjegime dhe sqarimet e nevojshme që kërkon kohë dhe energji shtesë mbi « psetë » dhe « si-të » e këtij ndryshimi. Por dhe « what », pra çfarë dhe kë përfaqëson ministri i ri, si shpjegohet që është i pari ministër i jashtëm në historinë e Shqipërisë të 100 viteve të fundit jo deputet dhe jo antarë i një force politike?
Megjithë respektin e madh për shqiptarët e Kosovës ku ka talente dhe me përvojë në Prishtinë, Bruksel dhe gjetkë lind pashmangërisht pyetja : « A nuk ka vendi ynë por dhe Kosova politikanë dhe diplomatë më të njohur, me besueshmëri dhe mandat të qartë politik? Sigurisht që ka dhe shumë më cilësore, me mastera/doktoratura jashtë vendit, me artikulim publik të shkëlqyer dhe që janë po zëvendësministra dhe në PS, me firmën e vetë Kryeministtit Rama!
Pyetje dhe hezitime të kësaj natyre do të ketë dhe në ato vende që nuk e kanë njohur Kosovën, sidomos në Greqi, Qipro, Spanjë, Rumani, etj. Sepse duam s’duam ne, caktimi i një kryediplomati të Shqipërisë nga Kosova mund të shihet si tentativë tjetër për bashkimin e të dy vendeve, aq më tepër që Kryeministri Rama në shkurt sugjeroi me të lartë dhe një President të përbashkët.
Sfidë tjetër serioze dypalëshe për kryediplomatin e ri është veçanërisht Marrëveshja e Detit në proces me Greqinë. Ashtu si dhe dialogu me Serbinë që nga « muaji i mjaltit » i trumpetuar me të madhe para tre vitesh është « helmuar » deri aty sa veç vendeve të tjera afrikane /aziatike, Serbia pati guximin t’i kërkojë dhe Shqipërisë tërheqjen e njohjes së Kosovës! Deri te Kryesimi i OSBE-së në vitin 2020 që fillon qysh tani si pjesë e Trojkës me shumë sfida politike, organizative dhe teknike, sepse është hera e parë që marrim këtë kryesimin të 57 vendeve antare për një vit.
Këto fakte/argumenta mjaftojnë për të treguar se ndërrimi i kuajve pa kriter sidomos në diplomacinë tonë, në mes të lumit me plot të papritura dhe të panjohura nuk ka se si ta çojë karvanin përpara! E çrëndësi ka, nëse lehin apo nuk lehin qentë?
Autori i këtij shkrimi posaçërisht dhe vetëm për « Argumentum » Dr. Jorgji Kote ka përvojë të gjatë në fushën e politikës së jashtme dhe diplomacisë profesioniste.
Në 20 vitet e fundit iu përkushtua diplomacisë, si Përgjegjës Sektori në Ministrinë e Punëve të Jashtme, Nr. 2 i Ambasadës dhe Misionit tonë pranë BE-së në Bruksel dhe në Berlin derisa doli në pension në vitin 2017. Ka qenë aktiv dhe me aspektet e integrimit Europian, bashkëpunimin rajonal çështjen e Kosovës, multilaterizmin, etj.
Është specializuar për marrëdhënie ndërkombëtare në Vjenë dhe ka kryer kurse të shkurtra trainimi dhe për media në SHBA, Greqi, Egjipt dhe gjetkë.
Njihet si përkthyes/interpret i spikatur i niveleve të larta shtetërore i gjuhës angleze. .
Publicist i njohur, autor i 6 librave në këto fusha, ku spikatin « Berlini pa Mure » « Në Vetrrethim » dhe « Diplomacia për të gjithë » botime të TONA.
Eshtë anëtar dhe Përfaqësues i Këshillit të Ambasadorëve Shqiptarë në Bruksel ku është në kontakte të rregulta dhe me institucionet evrropiane.
