Dr. Marsela Musabelliu
Që prej datës 24 shkurt 2022 Evropa nuk është më e njëjta. Shpërthimi i konfliktit Rusi-Ukrainë nuk është një ngjarje e mbetur vetëm brenda kufijve të tyre përkatës; degëzimet e saj janë të paprecedentë për të gjithë kontinentin e Evropës dhe më gjerë. Përveç çmimit tragjik njerëzor të përfshirë, kjo krizë kërcënon të shkundë në themele ekonominë globale, zinxhirët botërorë të furnizimit dhe të ripërcaktojë pabarazitë dhe ndarjet gjeopolitike. Për mëse një muaj është përfolur dhe pyetur se ku qëndron Kina në këtë konflikt? Ose më saktë, në anën e cilës palë qëndron Pekini zyrtar? – Më shumë se përgjigje, janë vënë re spekulime, aludime dhe hamendësime.
Në mënyrë që situata të jetë më e qartë, është e udhës të merren për referencë burimet zyrtare kineze, dhe jo analiza gjeopolitike të bëra mijëra kilometra larg epiqendrës së vendimarrjes së Kinës. Po të bëjmë një panoramikë të më shumë se një muaji në retrospektivë, reagimi i Kinës mbi këtë konflikt ka qenë i qartë dhe nuk ka vend për ambiguitete.
Fjalë kyçe 1: Kina promovon përherë paqen
Më datë 24 shkurt, Ambasadori i Kinës në OKB, Zhang Jun në takimin e Këshillit të Sigurimit, shprehu se Kina i ka kushtuar shumë vëmendje të veçante situatës në Ukrainë. Pozicioni i Kinës për ruajtjen e sovranitetit dhe integritetit territorial të të gjitha shteteve ka qenë konsistent. Qëllimet dhe parimet e Kartës së OKB-së duhet të mbështeten bashkërisht. Kina do të vazhdojë të promovojë bisedimet e paqes në mënyrat e saj dhe mirëpret dhe inkurajon të gjitha përpjekjet që synojnë një zgjidhje diplomatike.
Fjalë kyçe 2: Shmangni përshkallëzimin e konfliktit
Në kontekstin aktual, të gjitha palët e interesuara duhet të ushtrojnë përmbajtje dhe të shmangin përshkallëzimin e mëtejshëm të tensioneve, shprehet më tej ambasadori Zhang. Ne besojmë se dera për një zgjidhje paqësore të çështjes së Ukrainës nuk është plotësisht e mbyllur dhe as nuk duhet të mbyllet. Kina ka theksuar në shumë raste se ka një kontekst kompleks historik për çështjen e Ukrainës dhe se situata aktuale është rezultat i ndërveprimit të shumë faktorëve.
Fjalë kyçe 3: Platforma e duhur për dialog është OKB-ja
Simbolika e zgjedhjes së podiumit te OKB-së për të dhënë mesazhin e parë zyrtar të Kinës në lidhje me çështjen tregon se në cilat kolona të marrëdhënieve ndërshtetërorë Pekini vendosi të mbështetet. Një organizatë ku multilateralizmi duhet të mbizotërojë dhe ku të gjitha vendet, qofshin të fuqishme ose jo, janë të përfaqësuara.
Fjalë kyçe 4: Pozicion i hapur, transparent dhe konsistent
Më 1 mars Këshilltari i Shtetit dhe Ministri i Jashtëm Wang Yi zhvillon një bisedë telefonike me ministrin e Jashtëm të Ukrainës Dimytro Kuleba. Ministri ukrainas tha se Kina ka luajtur një rol konstruktiv dhe se Ukraina është e gatshme të rrisë komunikimin me palën kineze. Wang nga ana e tij tha se Kina është thellësisht e shqetësuar për dëmet e shkaktuara ndaj civilëve në konfliktin midis Ukrainës dhe Rusisë. Qëndrimi themelor i Kinës është i hapur, transparent dhe konsistent. Ne gjithmonë kemi mbrojtur respektin për sovranitetin dhe integritetin territorial të të gjitha vendeve – tha Wang Yi. Për krizën aktuale, Kina i bën thirrje Ukrainës dhe Rusisë që të gjejnë një zgjidhje përmes negociatave dhe mbështet të gjitha përpjekjet konstruktive ndërkombëtare që janë të favorshme për një zgjidhje politike.
Fjalë kyçe 5: Kjo situatë nuk është në interes të Azisë dhe Evropës
Më 8 mars 2022 Presidenti Xi Jinping mban një samit virtual me presidentin francez Emmanuel Macron dhe kancelarin gjerman Olaf Scholz. Në këtë samit Presidenti Xi theksoi se situata në Ukrainë është shqetësuese dhe pala kineze është thellësisht e pikëlluar nga shpërthimi i luftës sërish në kontinentin evropian. Kina do të qëndrojë në komunikim dhe koordinim me Francën, Gjermaninë dhe BE-në dhe, në dritën e nevojave të palëve të përfshira, do të punojë në mënyrë aktive së bashku me komunitetin ndërkombëtar. Presidenti Xi theksoi se kjo situatë nuk është në interes të askujt. Më tej ai bën thirrje për të mbështetur bashkërisht bisedimet e paqes midis Rusisë dhe Ukrainës dhe të inkurajojmë të dyja palët që të negociojnë, të kapërcejnë vështirësitë, të vazhdojnë bisedimet dhe të sjellin rezultate paqësore.
Fjalë kyçe 6: pozicion objektiv dhe i paanshëm
Më 15 mars Qin Gang ambasadori i Kinës në Shtetet e Bashkuara shprehet se Kina është e përkushtuar ndaj një politike të jashtme të pavarur paqeje. Si një kampione e vendosur e drejtësisë, Kina vendos pozicionin e saj në bazë të meritave të çështjes. Për Ukrainën, pozicioni i Kinës është objektiv dhe i paanshëm: qëllimet dhe parimet e Kartës së OKB-së duhet të respektohen plotësisht; sovraniteti dhe integriteti territorial i të gjitha vendeve, duke përfshirë Ukrainën, duhet të respektohen; shqetësimet legjitime të sigurisë të të gjitha vendeve duhet të merren seriozisht; dhe të gjitha përpjekjet që janë të favorshme për zgjidhjen paqësore të krizës duhet të mbështeten.
Fjalë kyçe 7: Inciativa konkrete humanitare
Kina ka aplikuar gjithashtu një iniciativë prej gjashtë pikash që kërkon të sigurohet që operacionet humanitare do të respektojnë parimet e neutralitetit dhe paanshmërisë. Duhet t’i kushtohet vëmendje të plotë personave të zhvendosur nga Ukraina, mbrojtjes së civilëve dhe duhet mbështetur roli koordinues i Kombeve të Bashkuara në kanalizimin e ndihmës humanitare, si dhe punën e koordinatorit të OKB-së për krizën për Ukrainën. Raundi i parë i furnizimeve humanitare emergjente të ofruara nga Kryqi i Kuq të Kinës për homologët ukrainas është dërguar nga Pekini më 9 mars.
Fjalë kyçe 8: Kina është në anën e duhur të historisë
Më 20 Mars Ministri i Jashtëm kinez Wang Yi deklaron se Kina gjithmonë ka mbrojtur paqen dhe ka kundërshtuar luftën, e cila nuk është vetëm një traditë e rrënjosur në historinë dhe kulturën e vendit, por ka qenë edhe politika e saj e jashtme. Kina do të vazhdojë të bëjë gjykimin e saj në mënyrë të pavarur dhe në një mënyrë objektive dhe të drejtë bazuar në meritat e çështjes, tha Wang, duke shtuar se Kina nuk do të pranojë kurrë asnjë shtrëngim dhe presion të jashtëm dhe kundërshton të gjitha akuzat dhe dyshimet e pabaza kundër Kinës.
Fjalë kyçe 9: Një fuqi e madhe e përgjegjshme duhet të punojë për të ulur tensionet
Më 18 mars, pas një kërkese të SHBA, Presidenti kinez Xi Jinping zhvilloi një video-telefonatë me Presidentin Joe Biden. “Kina nuk dëshiron të shohë situatën në Ukrainë për të arritur deri këtu dhe qëndron për paqen dhe kundërshton luftën. Kjo është e ngulitur në historinë dhe kulturën e Kinës,” tha Presidenit Xi. Kina nxjerr një përfundim në mënyrë të pavarur bazuar në meritat e secilës çështje, mbron të drejtën ndërkombëtare dhe normat e njohura botërisht që rregullojnë marrëdhëniet ndërkombëtare, i përmbahet Kartës së OKB-së dhe promovon vizionin e sigurisë së përbashkët, gjithëpërfshirëse, bashkëpunuese dhe të qëndrueshme. Këto janë parimet kryesore që mbështesin qasjen e Kinës ndaj krizës në Ukrainë. Si anëtarë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe dy ekonomitë kryesore të botës, Kina dhe SHBA-ja jo vetëm që duhet t’i udhëheqin marrëdhëniet e tyre përpara në rrugën e duhur, por edhe të mbajnë pjesën e tyre të përgjegjësive ndërkombëtare dhe të punojnë për paqen dhe qetësinë botërore, tha Xi.
Fjalë kyçe 10: Ai që i lidhi zilen tigrit duhet t’a heqë atë
Në të njëjtin takim, Presidenti Xi tha se sa më komplekse të jetë situata, aq më e madhe është nevoja për të qëndruar gjakftohtë dhe racionalë, duke shtuar se pavarësisht nga rrethanat, ka gjithmonë nevojë për guxim politik për të krijuar hapësirë për paqe dhe për të lënë hapësirë për zgjidhje politike.
Siç thotë një thënie kineze: “Ai që i lidhi zilen tigrit duhet t’a heqë atë.” Është e domosdoshme që palët e përfshira të demonstrojnë vullnet politik dhe të gjejnë një zgjidhje të duhur në funksion të nevojave të menjëhershme dhe afatgjata”, tha Xi.
Duhet pranuar se situata në Ukrainë, ka autorë, fajtorë dhe bashkëfajtorë. Ata që krijuan problemin duhet të jenë ata që do ta zhbëjnë atë.
Së fundmi, ashtu si vetë situata, fjalëtkyçe evoluojnë por nuk deformohen me kohën, përshtaten por nuk iu largohen asnjëhërë parimeve bazë të politikës së jashtme kineze, themelet e së cilës njihen ndryshe si “Pesë Parimet e Bashkëjetesës Paqësore”. Ato mund të përmblidhen përkatësisht si: respekti i ndërsjellë i sovranitetit dhe integritetit territorial të shteteve; mossulmimi i ndërsjellë i vendeve ose kundërshtia ndaj agresioneve; mosndërhyrja në punët e brendshme të një vendi; barazia dhe përfitimi i ndërsjellë, dhe bashkëjetesa paqësore.
Në një fjalim të vitit 2014, Presidenti Xi Jinping do të vinte në dukje se këto pesë parime janë “të integruara, të ndërlidhura dhe të pandashme” – që do të thotë se ato duhet të merren si një e tërë me bashkëjetesën paqësore si qëllimin përfundimtar. Këto koncepte janë përfshirë në deklaratën e OKB-së dhe konsiderohen gjerësisht si norma bazë të marrëdhënieve ndërkombëtare. Ato kanë lindur në Azi, ku filozofia tradicionale nxjerr në pah tolerancën dhe harmoninë, por nuk janë vlera ekskluzivisht aziatike, pjesa tjetër e botës i ka përqafuar në parim dhe në letër, tani është koha të aplikohen në realitet.
/Argumentum.al
