Maqedonia e Veriut do të duhet të angazhohet për ndryshimin e Kushtetutës sa më shpejt që të jetë e mundur për të përfshirë bullgarët në preambulë dhe më pas të miratojë një plan veprimi për mbrojtjen e të drejtave të tyre, në mënyrë që të fillojë negociatat e anëtarësimit me BE-në, francezët. propozimi thuhet. është dorëzuar në Sofje, thuhet në dy dokumentet e ofruara nga Franca si zgjidhje për zgjidhjen e mosmarrëveshjes midis Sofjes dhe Shkupit, e cila erdhi në “Deutsche Welle“.
Shkupi zyrtar, të paktën tani për tani, pretendon se ky dokument nuk u ka mbërritur. Pjesa më e madhe e planit “4 + 1” mbi bazën e të cilit dy vendet po negociojnë për tejkalimin e mosmarrëveshjes dypalëshe, kalon në Kuadrin Negociator. Kështu, në Planin e veprimit që do të zbatojë Shkupi, përveç mbrojtjes së minoriteteve dhe mosdiskriminimit, përmendet edhe arsimi. Për më tepër, që bisedimet e pranimit të fillojnë fare, Bullgaria do të duhet të jetë e kënaqur që nuk ka më diskriminim në vend dhe se nuk ka gjuhë urrejtjeje. Këto çështje do të rregullohen me Planin e Veprimit për të cilin Shkupi do të duhet të angazhohet.
Propozimi, për të cilin Sofja duhet të deklarohet këto ditë, mbetet aktiv dhe mosmarrëveshja për gjuhën maqedonase e hapi Bullgaria, sepse parasheh që të dy vendet me deklarata të njëanshme t’i drejtohen BE-së me shpjegimin e gjuhës.
Përveç kësaj, Franca propozon një zgjidhje unike për organizimin e dy Konferencave Ndërqeveritare. E para më 23 qershor në Bruksel, të cilën e prezanton si “politike”, dhe e dyta në të ardhmen, kur Maqedonia e Veriut do të përfundojë ndryshimet kushtetuese.
Deutsche Welle ka ardhur nga burime diplomatike në dy dokumentet nga të cilat në vazhdim po përcjellim pikat kyçe. E para është Korniza negociuese në të cilën janë shtuar disa kërkesa bullgare dhe e dyta është projekt-konkludimi që Presidenca Francë ia paraqet Këshillit të BE-së.
Komisioni do të monitorojë progresin
Në vetë Kornizën Negociatore, në pikën 4 ku shprehen detyrimet e S. Me qëllim që Maqedonia të respektojë vlerat e BE-së, përveç kërkesave “tradicionale” për përparim në sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe të drejtat themelore, presidenca franceze shton “anti-diskriminimin dhe luftën kundër gjuhës së urrejtjes”.
Pika 10 thekson edhe një herë nevojën për mbrojtje dhe trajtim jodiskriminues të personave që u përkasin pakicave apo komuniteteve. “Për të siguruar pakthyeshmërinë e progresit në këto segmente dhe zbatimin e plotë të tij, progresi do të monitorohet nga afër nga Komisioni, i cili do t’i raportojë Këshillit.
Sa i përket dilemës nëse Bullgaria ka hequr dorë nga mosmarrëveshja për ekzistimin e gjuhës maqedonase, pika 11 i zgjidh në masë të madhe ato dilema. Edhe pse Brukseli e quan gjuhën “maqedonase”, Bullgaria dëshiron të shpjegojë qëndrimin e saj me një deklaratë.
“Lidhur me përkthimin e ligjeve të BE-së në maqedonisht, BE-ja vëren synimin e Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut për të paraqitur deklarata të njëanshme për gjuhën maqedonase.
Plan veprimi për kërkesat bullgare
Pika 35 e kapitullit të Procedurave të Negocimit përmban një seksion tjetër që i përgjigjet kërkesave të Bullgarisë. Përkatësisht, kjo pikë përshkruan Udhërrëfyesin për sundimin e ligjit në vend, të cilin qeveria në Shkup duhet ta miratojë në bazë të shqyrtimit që do ta bëjë Komisioni Evropian në vend. Ajo që është e re në këtë seksion është si më poshtë:
“Maqedonia e Veriut do të miratojë, përmes një procesi gjithëpërfshirës, një Plan Veprimi që synon mbrojtjen e të drejtave të personave që u përkasin pakicave ose komuniteteve, duke përfshirë në fushën e mosdiskriminimit, luftën kundër gjuhës së urrejtjes, edukimin, sigurimin e masave efektive, mekanizmat e raportimit dhe identifikimin e institucioneve përgjegjëse për këtë.”
Miratimi dhe zbatimi i këtij Plani Veprimi shtohet më tej si kusht për hapjen e klasterit të parë me BE-në të quajtur “Themelet”.
Më tej, në pikën 47, e cila shpjegon monitorimin e progresit të Maqedonisë së Veriut nga Komisioni, është shtuar një fjali tjetër:
“Komisioni do t’i kushtojë vëmendje të veçantë përpjekjeve të Maqedonisë së Veriut për marrëdhënie të mira fqinjësore dhe bashkëpunim rajonal siç përshkruhet në pikën 5 dhe do të informojë Konferencën Ndërqeveritare për zbatimin e tyre.”
Detaje të tjera se çfarë mund të pritet nga marrëveshja dypalëshe ndërmjet qeverive të Shkupit dhe Sofjes mund të gjenden në draft-konkluzionet që Franca ia propozon Këshillit të BE-së. Parisi thekson këtu se “Maqedonia e Veriut planifikon si prioritet” të bëjë “ndryshime kushtetuese për të përfshirë në Preambulën e Kushtetutës qytetarët që jetojnë brenda kufijve të vendit dhe që janë pjesë e kombeve të tjera, siç janë bullgarët. “
Nëse Shkupi merr përsipër një gjë të tillë, më 23 qershor në Bruksel do të mbahet një “konferencë politike ndërqeveritare”, e cila, siç kuptohet nga draft-konkluzionet, nuk do të jetë një konferencë ndërqeveritare që do të mundësojë fillimin e negociatave për anëtarësim. Një Konferencë e tillë e vërtetë Ndërqeveritare do të bëhej vetëm pasi të ndryshohet Kushtetuta dhe të përfshihen bullgarët në të. Negociatat me BE-në për anëtarësim të plotë do të nisin pasi të plotësohen parakushtet për hapjen e klasterit Temeli.
Grupi Temeli do të hapet së pari dhe do të mbyllet i fundit, në mënyrë që përparimi në atë segment të mund të gjurmohet, tha ai. Në pikën 51, propozimi francez parashikon kontrollin paralel të Udhërrëfyesit për Progresin në Sundimin e Ligjit dhe Planin e Veprimit për të garantuar mbrojtjen e minoriteteve. Për më tepër, pika 53, e cila shpjegon standardet për grupin Temeli, saktëson se Udhërrëfyesi për Sundimin e Ligjit dhe Plani i Veprimit, të cilat praktikisht burojnë nga kërkesat bullgare, janë të barabarta për nga rëndësia dhe pa përmbushjen e tyre të plotë shteti nuk do të mund të Ec perpara.
