Ndërsa sulmi brutal i Rusisë vazhdon, po bëhet gjithnjë e më e qartë se lufta nuk do të ketë fitues. Perëndimi duhet të bëjë më shumë për të ndihmuar Ukrainën t’i japë fund vuajtjes njerëzore, të arrijë një paqe të drejtë dhe të ruajë sovranitetin e saj.
Në fillim të luftës, një foto u bë mjaft e njohur. Ishte një pankartë nga një poster pro-ukrainas ku shkruhej: “Nëse Rusia ndalon së luftuari, nuk do të ketë luftë. Nëse Ukraina pushon së luftuari, nuk do të ketë Ukrainë.”
Pothuajse një vit më vonë, kjo është ende e vërtetë. Është gjithashtu gjithnjë e më e qartë se nuk do të ketë fitues në këtë luftë dhe se e ardhmja e Ukrainës është gjithnjë e më e brishtë.
Pas planeve të tij fillestare për një sulm të shpejtë dështuan në mars 2022, Rusia ndryshoi strategjinë e saj. Një luftë shkatërrimtare e shkatërrimit me bombardime pa dallim dhe dhunë kundër civilëve u bë një nga taktikat kryesore të saj.
Kundërofensivat ukrainase në fillim të shtatorit shënuan fillimin e një faze përshkallëzimi, në të cilën sulmet ruse ndaj popullsisë civile dhe infrastrukturës ukrainase u intensifikuan, duke përfshirë përdorimin e dronëve të furnizuar nga Irani.
Sasia e dhimbjes dhe dëmit që Rusia mund t’i shkaktojë Ukrainës, edhe gjatë periudhave të ngërçit ushtarak, me një kosto relativisht të ulët dhe nga një distancë relativisht e sigurt është tronditëse.
Sipas disa raporteve të Kombeve të Bashkuara (OKB), numri i luftës në Ukrainë deri në fund të vitit të kaluar ishte i madh: rreth 18,000 viktima civile, deri në 40 për qind të totalit të banesave të dëmtuara dhe 50 për qind e infrastrukturës energjetike të Ukrainës të shkatërruar ose dëmtuar.
Rreth 16 milionë ukrainas u është dashur të lënë shtëpitë e tyre dhe deri në 18 milionë njerëz, ose 40 për qind e popullsisë së Ukrainës, do të kenë nevojë për një lloj ndihme humanitare në muajt e ardhshëm.
Sipas vlerësimeve të Bankës Botërore, ekonomia e Ukrainës u tkurr me 35 për qind në vitin 2022 dhe deri në 60 për qind e ukrainasve pritet të përfundojnë nën kufirin e varfërisë. Shkatërrimi masiv i aseteve industriale dhe luftimet e rënda shkaktuan nivele katastrofike të ndotjes së ajrit, tokës dhe ujit, si dhe dëmtime të ekosistemeve dhe humbje të biodiversitetit.
Rezistenca e Ukrainës dhe aftësia e saj për të përdorur në mënyrë efektive të gjithë mbështetjen ushtarake dhe të inteligjencës që merr, u ndihmuan në kompensimin e një madhësie shumë më të vogël të ushtrisë së saj në krahasim me atë të Rusisë.
Është bërë e qartë se Rusia mund ta fitojë këtë luftë vetëm ushtarakisht përmes përshkallëzimit kolosal ushtarak. Shumë analistë besojnë se po përgatit një për pranverën e ardhshme. Ndërkohë, me shumë gjasa do të vazhdojë të shkaktojë dëme në Ukrainë.
Meqenëse Ukraina po përgatitet për të ngritur rezistencë të mëtejshme, lufta mund të bëhet edhe më e përgjakshme. Presioni i jashtëm ndaj Rusisë është një thikë me dy tehe: ai mund të bindë Kremlinin të negociojë aq sa mund të rrisë aksionet dhe nga ana tjetër, gatishmërinë e Putinit për të vënë baste më shumë dhe për të përdorur taktika më të dhunshme.
Nëse Kremlini gjykon përshkallëzimin e mëtejshëm shumë të kushtueshëm, ai mund të shohë akoma më shumë përfitim në një moçal të stërzgjatur sesa në një zgjidhje paqeje të negociuar.
Retorika ruse, si dhe mënyra se si ajo ka forcuar pozicionet e saj në territoret e pushtuara, tregojnë se ajo nuk është devijuar nga qëllimi i saj i deklaruar për të nënshtruar Ukrainën në një mënyrë ose në një tjetër.
Në një luftë kaq brutale dhe kaq të zgjatur nuk ka fitues. Kostot janë të padurueshme të larta për të dyja shoqëritë dhe traumat, megjithëse vështirë se janë të krahasueshme, do të kenë një ndikim të qëndrueshëm.
Në shumë mënyra, Rusia tashmë ka humbur. Çfarëdo fitoreje që shpreson të pretendojë, kostot ka shumë të ngjarë të tejkalojnë fitimet.
Megjithatë, humbja e Rusisë nuk nënkupton domosdoshmërisht fitoren e Ukrainës. Një luftë e egër dhe e zgjatur do të shkatërrojë Ukrainën që po humb çdo ditë burimet e saj të mëdha: infrastrukturën, shoqërinë e saj të gjallë, krijuese dhe të larmishme, bazën e saj industriale, burimet e saj natyrore dhe bujqësore.
“Fitorja” është një projekt politik. Është një rrëfim që vë kostot dhe vuajtjet me shpresën për një të ardhme më të mirë. Kur ukrainasit flasin për fitoren e kësaj lufte, ata flasin për mbijetesën e tyre si një komb sovran, një komb që është i lirë të ndërtojë të ardhmen e tij, siç është argumentuar me aq elokuencë nga fituesja e çmimit Nobel për Paqen, Oleksandra Matviichuk në leksionin e saj të pranimit.
Megjithatë, pas kësaj narrative frymëzuese fshihen dilema të pamundura. Si të pajtohet përgjegjësia për të mbrojtur jetën njerëzore me imperativin për të mbrojtur shtetësinë e Ukrainës? Në cilën pikë rezistenca bëhet vetëvrasje? Çfarë lloj kompromisi për hir të paqes mund të tradhtojë ata që vdiqën për të mbrojtur sovranitetin e Ukrainës dhe të drejtën e Ukrainës për drejtësi? Çfarë lloj sovraniteti është i mundur në një rast të komprometimit të integritetit territorial? Cilat janë shtyllat për sigurinë afatgjatë dhe si të mos i harrojmë ata që janë në mjegullën e luftës sot?
Është e domosdoshme të ndihmojmë Ukrainën të mbijetojë këtë dimër dhe të përgatitet për ofensivën e re të mundshme ruse në pranverë.
Perëndimi kolektiv mund dhe duhet të bëjë më shumë për të ndihmuar Ukrainën të përcaktojë kushtet e saj të fitores, termat që sheshojnë rrethin e ndalimit të vuajtjeve njerëzore, arritjes së një paqeje të drejtë dhe sigurimit të mbijetesës së Ukrainës si një komb sovran.
Përshtati në shqip: Argumentum.al
