Nuk kaloi shumë kohë që Elon Musk të akuzohej për ndërhyrje në punët e brendshme të Italisë. Deklarata e miliarderit të teknologjisë se “këta gjyqtarë duhet të largohen”, e përhapur në të gjitha faqet e para të gazetarëve në Itali, erdhi në mes të tensionit në rritje midis koalicionit qeverisës dhe gjyqësorit pasi një panel gjyqtarësh të Romës vuri në dyshim ligjshmërinë e një nisme qeveritare për të mbajtur azilkërkuesit në Shqipëri. Musk nxiti një deklaratë shumë të pazakontë nga presidenti italian Sergio Mattarella, i cili i tha atij të mos përzihej në çështjet italiane.
“Italia është një vend i madh demokratik dhe… di të kujdeset për veten”, – tha Mattarella. “Çdokush, veçanërisht nëse, siç u njoftua, ai do të marrë një rol të rëndësishëm qeveritar në një vend mik dhe aleat, duhet të respektojë sovranitetin e tij dhe nuk mund të marrë përsipër të nxjerrë udhëzime”.
Musk, i cili zotëron Tesla dhe X, është zgjedhur së fundmi nga Donald Trump për të drejtuar Departamentin e ri të planifikuar të Efikasitetit të Qeverisë. Ai gjithashtu ka zhvilluar lidhje të ngushta me Giorgia Melonin që kur ajo u zgjodh mbi dy vjet më parë me premtimin për të goditur emigracionin ilegal.
Dy qendra përpunimi në Shqipëri, të ndërtuara dhe të menaxhuara nga qeveria italiane për të ndihmuar në menaxhimin e fluksit të emigrantëve në Mesdhe drejt Italisë, u bënë shpejt simboli i qëndrimit të saj të ashpër ndaj migracionit. Por vonesat në projekt, pengesat ligjore dhe shqetësimet për respektim të të drejtave të njeriut, si dhe dyshimet për kosto-efektivitetin, kanë minuar suksesin e tij deri më tani.
Javën e kaluar një gjykatë në Romë urdhëroi transferimin e shtatë azilkërkuesve egjiptianë dhe bangladeshas nga njëra prej dy qendrave në Itali. Gjykata kishte vendosur që muajin e kaluar kundër ndalimit të emigrantëve të tjerë nga të njëjtat vende në Shqipëri, një vendim që kryeministrja italiane e kishte etiketuar si “paragjykues”. Dy qendrat janë aktualisht bosh dhe autoritetet italiane po zvogëlojnë numrin e stafit në terren.
Që atëherë, debati në Itali është bërë gjithnjë e më i ndezur, me Melonin dhe anëtarë të tjerë të qeverisë së saj që sulmojnë rregullisht gjyqësorin e vendit, derisa Musk gjithashtu mori anë. Debati ligjor sillet rreth një vendimi të tetorit nga Gjykata e Drejtësisë e BE-së (GJED), që saktësonte se asnjë vend i origjinës nuk mund të konsiderohet “i sigurt” nëse ndonjë pjesë e tij është e rrezikshme. Kjo paraqet sfida të mëtejshme për politikën e Italisë për riatdhesimin e emigrantëve pa viza.
Teksa vendimi i referohej një rasti çek, ai zbatohet gjithashtu për të gjithë vendet e BE-së dhe ndërlikon planet e Italisë për qendrat e paraburgimit në Shqipëri që synojnë të përshpejtojnë riatdhesimet. Gjykata e Romës i ka ndaluar këto veprime në pritje të sqarimeve të mëtejshme nga GJED. Projekti ka tërhequr vëmendjen e disa liderëve, duke përfshirë kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar Keir Starmer, të cilët vetë po kërkojnë të frenojnë migrimin e paligjshëm.
Gjatë një vizite zyrtare shtatorin e kaluar, Starmer vlerësoi “përparimin e jashtëzakonshëm” të Melonit në trajtimin e mbërritjeve të parregullta nga deti, ndërsa Meloni tha se homologu i saj tregoi “interes të madh” për marrëveshjen e vendit të saj me Shqipërinë. Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen ka bërë thirrje për eksplorimin e “qendrave të kthimit” jashtë BE-së. Në një letër drejtuar liderëve evropianë për migracionin e parregullt, ajo përmendi marrëveshjen midis Italisë dhe Shqipërisë si një model të mundshëm.
Megjithatë, disa vëzhgues kanë ngritur shqetësimin lidhur me ndikimin aktual të këtyre qendrave, nëse ato do të fillojnë ndonjëherë të funksionojnë me kapacitet të plotë.
“Përveç vonesave në zbatimin e operacionit, unë e shoh projektin si një shpërqendrim nga çështjet më të ngutshme që duhet të jenë në axhendë, si shpërndarja më e mirë e fondeve dhe krijimi i një sistemi funksional të azilit në përgjithësi” – thotë Alberto-Horst Neidhardt, një analist i lartë i politikave në Qendrën e Politikave Evropiane në Bruksel. “Pavarësisht nëse funksionon apo jo, kjo është vetëm një pikë uji në oqean.”
Diskursi i zjarrtë politik i Italisë nuk tregon asnjë shenjë se po vdes. Gjyqësori aty është akuzuar për pengim të qeverisë edhe më parë. Ish-kryeministri Silvio Berlusconi, i cili u akuzua për shkelje të ligjit antitrust, pastrim parash dhe mashtrim tatimor dhe u përball me ndjekje penale për disa krime të tjera gjatë viteve, sulmoi në mënyrë të përsëritur gjyqtarët, duke i quajtur ata “komunistë”.
Partneri i koalicionit të Melonit, Matteo Salvini, u bëri jehonë fjalëve të tij duke thënë se gjyqtarët që shtrembëruan ligjet e Italisë duhet të japin dorëheqje dhe të hyjnë në politikë me “komunistët e rithemeluar”.
“Demonizimi i atyre roli i të cilëve është të garantojnë respektimin e ligjit mund të përbëjë një rrezik real” – paralajmëron Neidhardt.
Sipas mediave italiane, Meloni dhe Musk që atëherë kanë folur për polemikat. Musk thuhet se ka shprehur respektin e tij për presidentin italian sipas një lajmi të konfirmuar nga Andrea Stroppa, një i besuar i ngushtë i Musk në Itali. Stroppa, megjithatë, shtoi se Musk gjithashtu “thekson se liria e fjalës mbrohet nga Amendamenti i Parë dhe vetë kushtetuta italiane; prandaj si qytetar do të vazhdojë të shprehë lirisht mendimet e tij”.
BBC
