Në vitin 2024, shtetet anëtare shpenzuan kolektivisht mesatarisht 1.9% të PBB-së për mbrojtjen, ndërsa Rusia shpenzoi 9%, tha Kaja Kallas para audiencës së konferencës vjetore të Agjencisë Evropiane të Mbrojtjes të hënën.
Bashkimi Evropian duhet të rrisë shpenzimet e tij të mbrojtjes për t’u “përgatitur për më të keqen” dhe të jetë në gjendje të mbrohet “i vetëm nëse nevojitet” kundër një Rusie luftarake, tha të mërkurën kryediplomati i BE-së Kaja Kallas.
“Shumë nga agjencitë tona kombëtare të inteligjencës po na japin informacionin se Rusia mund të testojë gatishmërinë e BE-së për t’u mbrojtur brenda tre deri në pesë vjet,” i tha Kallas audiencës në konferencën vjetore të Agjencisë Evropiane të Mbrojtjes në Bruksel.
Ajo theksoi se Rusia në tre muaj mund të prodhojë më shumë armë dhe municione sesa blloku 27-vendesh kolektivisht në 12 muaj. “Presidenti Trump ka të drejtë që thotë se ne nuk shpenzojmë mjaftueshëm”.
Gjatë dekadës së ardhshme, BE-së do t’i duhen të paktën 500 miliardë euro për të qëndruar konkurruese në mbrojtje, dhe deri më tani, vetëm rreth 13 miliardë euro janë caktuar për mbrojtjen dhe sigurinë në buxhetin afatgjatë të BE-së nga viti 2021 deri në 2027 (që përfaqëson 1.2% të totali).
BE-ja shpërndan tradicionalisht rreth 1% të PBB-së së bllokut (1.2 trilion euro) për të financuar prioritetet e politikave që variojnë nga bujqësia te kohezioni socio-ekonomik midis rajoneve më të varfëra dhe më të pasura nën buxhetin afatgjatë, i cili do të negociohet sërish në verë. 2025 për periudhën shtatëvjeçare duke filluar nga viti 2028, ku mbrojtja do të jetë një prioritet kyç.
“Ne kemi nevojë për investime nga shtetet anëtare dhe sektori privat, por edhe nga buxheti i përbashkët europian. Ne duhet të shpenzojmë më shumë se 1%,,” tha kryediplomati i BE.
Vitin e kaluar, shtetet anëtare shpenzuan kolektivisht një mesatare prej 1.9% të PBB-së për mbrojtjen. Rusia, nga ana tjetër, po shpenzonte 9%.
Lituania njoftoi kohët e fundit se do të rrisë shpenzimet e saj të mbrojtjes në mes 5% dhe 6% të PBB-së nga viti 2026 për shkak të kërcënimit të agresionit rus në rajon, por disa ekonomi të mëdha si Italia dhe Spanja ende nuk arrijnë objektivin prej 2% të NATO-s.
“Mbrojtja është një industri shumë e aftë, shumë intensive që kërkon para, njerëz dhe kohë. Ne kemi para dhe njerëz, por nuk kemi kohë. Ukraina po na blen kohë,” argumentoi Kallas.
“Ne nuk kemi nevojë për një ushtri evropiane. Ne kemi nevojë për 27 ushtri evropiane që janë të afta dhe mund të punojnë efektivisht së bashku për të penguar rivalët tanë dhe për të mbrojtur Evropën, mundësisht me aleatët dhe partnerët tanë, por vetëm, nëse është e nevojshme,” tha ajo.
Në mënyrë të ngjashme, presidenti i Francës Emmanuel Macron bëri thirrje të hënën që Evropa të “zgjohet” dhe të rrisë shpenzimet e saj të mbrojtjes për të reduktuar varësinë e saj nga SHBA për sigurinë.
“Çfarë do të bëjmë nesër në Evropë nëse aleati ynë amerikan tërheq anijet e tij luftarake nga Mesdheu?” pyeti ai një audiencë të anëtarëve të shërbimit ushtarak francez në Komandën e Mbështetjes Dixhitale dhe Kibernetike të Ushtrisë në Francën perëndimore. “Nëse ata dërgojnë avionët e tyre luftarakë nga Atlantiku deri në Paqësor?”
Kryediplomati i BE-së u bëri jehonë gjithashtu fjalëve të kreut të aleancës transatlantike, Mark Rutte, i cili tha në dhjetor se qytetarët evropianë do të duhet të bëjnë sakrifica të tilla si shkurtimet e pensioneve, shëndetit dhe sistemeve të tyre të sigurisë për të paguar për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe garantojnë sigurinë afatgjatë në Evropë.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s pranoi se ndërsa nuk kishte asnjë kërcënim të afërt për aleatët, rreziku po lëvizte “me shpejtësi të plotë” drejt aleancës transatlantike. “Ne nuk jemi në luftë, por sigurisht as në paqe,” tha ai.
Komisioneri i sapoemëruar Evropian për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, ra dakord se një qasje kolektive mund të bëjë një ndryshim të madh në gatishmërinë e Evropës për kërcënime ushtarake, nëse jo hibride.
“Ne nuk mund të përballojmë më qasjen e fragmentuar. Ne kemi nevojë për një qasje reale të Big Bang për të rritur prodhimin dhe blerjen e mbrojtjes,” tha ish-kryeministri lituanez para audiencës në konferencën EDA.
Kubilius theksoi nevojën për sisteme të ndërveprueshme të armëve, kërkesën e përgjithshme për industrinë e mbrojtjes dhe më shumë projekte me interes të përbashkët evropian, si mburoja e mbrojtjes ajrore, mburoja kibernetike dhe Iniciativa e Kufirit Verior dhe Lindor.
“Mesazhi i BE-së për SHBA-në është i qartë. Ne duhet të bëjmë më shumë për mbrojtjen tonë dhe të mbajmë një pjesë të drejtë të përgjegjësisë për sigurinë e Evropës”, përfundoi Kallas.
