Shqipëria rezultoi me 2,412,113 banorë, sipas rezultatit të Censit 2023, me rënie 13.8% krahasuar me Censin e vitit 2011, sipas të dhënave të sotme të INSTAT.
Drejtoresha e Përgjithshme e INSTAT-it, Elsa Dhuli deklaroi sot se në Shqipëri numërohen 2.4 milionë banorë.
Në konferencën e organizuar sot për të publikuar të dhënat e dala nga Censi 2023 Dhuli bëri të ditur se Censi i popullsisë dhe banesave është një fotografi e çastit, që i referohet mesnatës së datës 17- 18 shtator 2023, të organizuar nga Instituti i Statistikave.
“Ky cens, vlerësoi në territorin shqiptar në datë 18 shtator 2023, 2 402 113 banorë, të cilët përbëjnë 755 950 familje, me madhësi mesatare 3.2 anëtarë për familje, të cilët jetojnë në 1 082 529 banesa të zakonshme”, deklaroi Dhuli.
Censet kanë ofruar të dhëna të vlefshme për të hartuar politika më të mira në të gjitha fushat, arsim, shëndetësi, ekonomi dhe zhvillim të qëndrueshëm.
Ajo e cilësoi një proces mjaft të rëndësishëm për shkak se ofron informacion thelbësor për matjen e objektivave për zhvillim të qëndrueshëm, për tu integruar përmes statistikave zyrtare si një domosdoshmëri dhe gjuhë e përbashkët për matjen e progresit të çdo vendi në familjen e madhe europiane.
Dhuli vuri në dukje se kryerja e Censit plotësoi një nga kushtet për hapjen e negociatave, rezultatet do të përdoren për të siguruar statistika të nevojshme, si pjesë e Sistemit Statistikor Evropian në të ardhmen.
Të dhënat, shtoi ajo, janë një e mirë publike, dhe iu ofrohen hartuesve të politikave, vendimmarrëseve, studiuesve, bizneseve, për ti përdorur për planifikimin zhvillimor, analizën e dukurive demografike, sociale, ekonomike dhe mjedisore, marrjen e vendimeve të rëndësishme dhe zbatimin e tyre në praktikë në dobi të shoqërisë sonë.
Cens 2023, është i 12-ti në harkun kohor prej 100 vite, të historisë së censeve në Shqipëri dhe të hapjes së zyrës së parë të statistikave zyrtare.
Gjetjet kryesore janë:
-Popullsia banuese në Republikën e Shqipërisë më 18 shtator 2023 rezultoi 2.402.113, me rënie prej 420 mijë persona, krahasuar me Censin e 2011. Popullsia banuese në Shqipëri, sipas numërimit në momentin e censit – mesnatën e së dielës dhe mëngjesin e së hënës 17-18 shtator 2023 rezulton 2,402,113, prej të cilëve, 49,6 për qind janë meshkuj dhe 50,4 për qind femra. Referuar Censit të Popullsisë dhe Banesave 2011, popullsia banuese në Shqipëri ishte 2.821.977, me një rënie prej 420 mijë banorë. Kjo rënie përshtatet me trendin e vërejtur gjatë tre dekadave të fundit, që prej Censit të vitit 1989. Numri i lindjeve ka ardhur në rënie, nga 53 mijë në vitin 2001 në 34 mijë në vitin 2011, ndërsa, numri i vdekjeve në këtë periudhë mbeti në nivele të qëndrueshme, rreth 20 mijë vdekje në vit, duke rezultuar me një shtesë natyrore pozitive.
Gjithashtu, referuar periudhës 2011-2023, popullsia e Shqipërisë karakterizohej nga një shtesë natyrore pozitive deri në vitin 2020, dhe në 2021 mbas pandemisë COVID-19, numri i vdekjeve tejkaloi numrin e lindjeve. Për vitin 2023, nga të dhënat administrative rezultuan rreth 24 mijë lindje dhe 22 mijë vdekje, duke shënuar rikthim në shtesën natyrore pozitive.
- Dendësia e popullsisë së Shqipërisë është 83,6 banorë për km2.
- Rënia e popullsisë ndjek trendin e konstatuar prej vitit 1990, i cili vjen si fenomen i emigracionit.
- Raporti gjinor i popullsisë rezulton 98,2 meshkuj për 100 femra.
- Pesë në gjashtë persona të moshës njëqind vjeçare në Shqipëri janë gra. Përafërsisht, një e treta e popullsisë shqiptare (31,6 për qind) banon në qarkun e Tiranës.
Statusi martesor
- Shumica e popullsisë prej 54,9 për qind rezulton e martuar, 36.6 për qind beqar, ndërsa 7,0 për qind e popullsisë i/e ve dhe 1,4 për qind të divorcuar ose të ndarë. Deri në moshën 30 vjeç, përqindja e individëve beqar është më e lartë. Pas moshës 30 deri në 85 vjeç, rritet përqindja e personave të martuar, duke arritur pikun me rreth 88 për qind në grupmoshën 45-64 vjeç. Pas moshës 65 vjeç e lart, përqindja e individëve të ve, ka një rritje të konsiderueshme. Nga analiza e statusit martesor sipas gjinisë, vihet re se shumica e popullsisë së ve janë femra (82,3 për qind), për shkak të jetëgjatësisë më të lartë dhe diferencës së moshës midis bashkëshortëve (Figura 2.8). Gjithashtu, referuar popullsisë së divorcuar ose të ndarë, femrat zënë 58,9 për qind, ndërsa në popullsinë që nuk është martuar kurrë (beqare), 55,7 për qind janë meshkuj, përqindje kjo më e lartë dhe për shkak të moshës më të vonshme mesatare të martesës së tyre. Një barazi gjinore mund të vërehet për popullsinë e martuar. Megjithatë, nga analizimi i shpërndarjes gjinore dhe moshore të popullsisë së martuar, vihet re një përqindje më e lartë e femrave në grupmoshat më të reja, për shkak të moshës më të hershme të martesës së tyre
- Midis popullsisë së ve, 82,3 për qind janë gra.
-Mosha mesatare e popullsisë së Shqipërisë sipas regjistrimit të popullsisë dhe të banesave në vitin 2023 është 42.5 vjeç, nga 35.3 vjeç në Censusin e vitit 2011.
Migracioni
- Nga popullsia banuese gjithsej, 99,4 për qind kanë shtetësi shqiptare.
- Nga popullsia banuese gjithsej, 98,3 për qind janë të lindur në Shqipëri.
- Midis atyre të lindur jashtë vendit, afërsisht gjysma (46.2 për qind) kishin lindur në Greqi dhe 16.6 për qind në Itali.
Alfabetizmi dhe arsimi
- Shkalla e alfabetizmit për popullsinë e moshës 15 vjeç e lart është 97,7 për qind. Në Shqipëri, shkalla e analfabetizmit për popullsinë e moshës 15 vjeç e lart është 2,3 përqind. Në personat e moshës 70 vjeç e lart vihet re se shkalla e analfabetizmit është më e lartë, duke u vlerësuar në masën 7,6 përqind.
Të dhënat e censit tregojnë se 96,8 për qind e popullsisë së moshës 15 vjeç e lart kanë përfunduar ose janë duke ndjekur shkollën, 97,2 për qind meshkuj dhe 96,4 për qind femra. Përqindja e popullsisë së moshës 15 vjeç e lart që nuk ka ndjekur asnjëherë shkollën ka rënë nga 4,1 për qind në Censin e vitit 2011 në 3,2 për qind në Censin e vitit 2023. Më shumë se gjysma (55,0 për qind) e popullsisë së moshës 15 vjeç e lart kanë përfunduar arsimin e mesëm ose arsimin e lartë. Për popullsitë përkatëse meshkuj dhe femra, kjo shifër është 57,9 për qind dhe 52,1 për qind. 38,8 për qind e popullsisë 15 vjeç e lart ka përfunduar arsimin e mesëm të ulët, dhe 34,8 për qind kanë përfunduar arsimin e mesëm të lartë, i konsideruar dhe si niveli minimal që ndihmon individët të kenë një pjesëmarrje të plotë në shoqëri dhe për të jetuar një jetë të plotë. Rreth 0,6 për qind e popullsisë 15 vjeç e lart nuk ka përfunduar asnjë nivel arsimor.
- Të dhënat e Censit tregojnë se 96,8 për qind e popullsisë së moshës 15 vjeç e lart kanë përfunduar ose janë duke ndjekur shkollën.
- Përqindja e femrave me arsim të lartë ka ardhur vazhdimisht në rritje, nga 41,1 për qind në Censin e 2001 në 51,0 në Censin e 2011 dhe 55,7 për qind në Censin e 2023.
Njësitë Ekonomike Familjare dhe banesat
- Numri gjithsej i NjEF është 755.950, rritur me 4,7 përqind, krahasuar me Censin 2011.
- Madhësia mesatare e NjEF është 3,2 anëtarë, krahasuar me 3,9 anëtarë për NjEF në Censin e 2011.
- Rreth një në katër NjEF – 24,3 përqind – kanë si person reference grua, personi i cili përgjithësisht merr vendimet kryesore në NjEF dhe njihet si i tillë nga të gjithë anëtarët e saj.
- Shumica e NjEF me 82,5 përqind janë pronarë të banesës ku jetojnë.
- 11,4 përqind e NjEF zotërojnë panele diellore, 8,7 pikë përqindje më shumë, krahasuar me Censin 2011.
- Përqindja e banesave të zakonshme të pabanuara është 32,9 përqind.
Familjet
Pjesa më e madhe e popullsisë, 88,1 për qind jetonin në NjEF me përbërje tradicionale të bërthamave familjare 9 (fëmijë, bashkëshort, bashkëjetues dhe prindër). Nga pjesa tjetër e popullsisë (11,9 për qind), 7,6 për qind e tyre deklaruan se nuk kishin lidhje familjare dhe 4,3 për qind e popullsisë jetonin vetëm. Nga 103 mijë persona të cilët jetonin vetëm, 62,5 për qind e tyre ishin 60 vjeç e lart.
Bërthamat familjare më të shpeshta përbëheshin nga çifte të martuara ose bashkëjetues me fëmijë, 52,2 për qind, e ndjekur nga çifte të martuara ose bashkëjetues pa fëmijë, 37,5 për qind, ndërkaq prindërit e vetëm me fëmijë përbënin vetëm 10,3 për qind të tyre.
Pronësia, pajisjet afatgjata dhe shërbimet
Shumica e NjEF private (82,5 për qind) janë pronarë të banesës ku jetojnë ose janë në proces të marrjes së aktit ligjor të pronësisë. NjEF që jetojnë në banesa me qira përbënin 8,8 për qind të NjEF gjithsej dhe 8,7 për qind me marrëveshje tjetër banimi të pronësisë.
NjEF në Shqipëri zotërojnë më së shumti pajisje afatgjata kryesore si: televizorë, frigoriferë, telefon celular dhe lavatriçe, të paktën nga 96 për qind e NjEF (Figura 3.3). Pjesa më e madhe e NjEF, më shumë se 74 për qind kanë sistem fizik të lidhjes së internetit10
Qasja në teknologjinë e informacionit dhe komunikimit është rritur ndjeshëm që nga censi i kaluar. Zotërimi i televizorëve (5,6, pikë përqindje), TV dekoder (55,9 pikë përqindje), kompjuter ose laptop (8,3 pikë përqindje) dhe telefon celularë (9,4 pikë përqindje). Lidhja fizike e linjës së internetit ka shënuar rritje të konsiderueshme krahasuar me censin e mëparshëm, me 62,2 pikë përqindje. Ndërsa, zotërimi i telefonit fiks ka rënie të konsiderueshme, nga 28,5 për qind në 8,5 për qind të NjEF.
Shtetësia
Në bazë të dhënave 99.4% e popullsisë janë me kombësi shqiptare.
Censi i 2023-shit ka prodhuar të dhëna interesante dhe përsa i përket minoriteteve që jetojnë në vendin tonë. Nga 2 milionë e 402 mijë e 113 banorë në vendin tonë, 23 485 janë deklaruar minoritarë grekë. Sipas të dhënave të publikuara nga INSTAT, numri i grekëve është ulur krahasuar me vitin 2011, që kemi pasur 24 243 minoritarë grekë në vendin tonë.
Ndërkohë, po të krahasojmë të dhënat e Censit 2023 me atë të vitit 2011 vihet re një përgjysmim i maqedonasve. Sipas rezultateve të Censit 2023, kemi 2281 minoritarë maqedonas, ndërkohë që në 2011 janë deklaruar 5512 minoritarë maqedonas.
Për herë të parë është matur edhe minoriteti bullgar dhe boshnjak, respektivisht në shifrat 7057 bullgarë dhe 2963 boshnjakë.
100 vite nga censi i parë, shqiptarët po tkurrën
Në 1 janar 2022 popullsia e Shqipërisë zyrtarisht është 2,793,593 persona me një rënie 1.3% nga viti 2020. Kjo ecuri është më negative se, skenari pesimist i projeksioneve të INSTAT për ecurinë e Popullsisë 2019-2030. Shqipëria ka hyrë në një fazë rënie pa kthim të popullsisë, duke bërë një kthesë historike që kur tregojnë të dhënat zyrtare të regjistrimit të popullsisë në vend.
Regjistrimi i parë i popullsisë nga shteti i pavarur shqiptar rezulton në vitin 1923 nga qeveria e Nolit, ku në vend rezultuan 823 mijë banorë. Që nga kjo në Shqipëri janë bërë gjithsej 11 regjistrime të popullsisë me periodicitet një herë në 10 vite.
Në kohë e mbretit Zog, në vitin 1930 u bë një regjistrim tjetër në bazë të deklarimi i lirë i moshës për shkak të mungesës së dokumenteve të identifikimit, ku popullsia e regjistrua rezultoi 833,600 banorë me një shtesë 19,200 banore ose 2.4% më shumë se më 1923. Më pas regjistrimi i popullsisë nuk u krye përgjatë 15 viteve pasi vendi u përfshi në luftën e dytë botërore. Regjistrimi parë pas luftës u bë nga qeveria komuniste e Enver Hoxhës në vitin 1945. Regjistrimi u krye kryer në një ditë (“dita me ndalim qarkullimi”), më 30 shtator 1945 dhe popullsia rezultoi me 1,122,000 banore me një rritje 288 mijë banore ose 34.6% më shumë se nga regjistrimi i vitit 1930.
Një regjistrim tjetër u bë 5 vite me vonë më 1950, po nga regjimi komunist që ndër të tjera kishte për qëllim rindërtimin i regjistrit të gjendjes civile. Në këtë vit popullsia rezultoi 1,218,900 persona me zgjerim 8.6 % në pesë vite. Në këtë periudhë nisi rritja e shpejtë e popullsisë që u nxit nga emigracioni zero dhe normat e larta të lindshmërisë për grua. 10 vite më vonë në 1960 popullsia e Shqipërisë u zgjerua edhe me 33.4 për qind, duke arritur në 1,626,300 banorë. Në vitin 1960 u krye në të njëjtën ditë edhe censi i Popullsisë dhe ai i Banesave u kryen.
Regjistrimi i radhës u bë në vitin 1969, ku popullsia e vendit kishte arritur në 2,068,200 banorë, 441 mijë banorë më shumë ose +27%. Në këtë regjistrim u kryen më shumë pyetje në lidhje me karakteristikat sociale e ekonomike të popullsisë.
Në censin e vitit 1979 popullsia e Shqipërisë shënoi 2,590,600 banorë ose 25% se në vitin 1969, ku për herë të parë u përfshinë pyetje për fëmijët e lindur dhe ata akoma gjallë. 10 vite më vonë me 1989 u bë regjistrimi i fundit i popullsisë nga regjimi komunist, ku numri i banorëve të regjistruar ndonjëherë brenda territorit zyrtar të Shqipërisë arriti në 3,182,400 banorë me një zgjerim 23 % në një dekadë. Ky cens ka ndjekur pjesërisht rekomandimet e Kombeve të Bashkuara. Gjatë regjimit Komunist popullsia e Shqipërisë u zgjerua me 183 % ose me rreth 2 milionë banorë. Zgjerimi i shpejtë i popullsisë solli edhe fundin e regjimit komunist, pasi në një ekonomi totalisht të mbyllur burimet e brendshme ishin të pamjaftueshme për një popullsi të re në moshe që po rritej shpejt.
Në 30 vitet e tranzicionit janë kryer vetëm dy regjistrime ai i vitit 2011 dhe i vitit 2011. Emigracioni masiv që nisi në fillim të viteve 1990 e pakësoi popullsinë e vendit me 158 mijë persona nga 1989 më 2001 me një reduktim 5 %. Emigracioni ishte i lartë në këtë periudhe, por vendi ende po përjetonte norma të larta të lindshmërisë. Censi i fundit me 2011 u krye bazuar në deklarimin e lirë dhe shtimin e pyetjeve për emigrimin ndërkombëtar, ku popullsia e vendit rezultoi 3,023,734 banorë.
Në censin e vitit 2011 popullsia u reduktua me tej në 2,831,741 banorë ose -6.3% më pak se regjistrimi i vitit 2001. Censi i vitit 2011 u realizua në përputhje e plotë me rekomandimet ndërkombëtare. U mblodh informacion për përkatësinë fetare dhe përkatësinë etnike bazuar në deklarimin vullnetar të çdo individi dhe u vu në përdorim harta dixhitale përmes Sistemit Informativ Gjeografik.
Censi i radhës ishte programuar për vitin 2020, por fillimisht u shty për shkak të pandemisë, me 2021 për shkak të zgjedhjeve parlamentare dhe këtë vit për arsye të bllokimit të tenderit të tabletave. Sipas INSTAT Censi i radhës synonte mbledhja e Numrit Personal të Identifikimit (ID), krijimin e një data bazë me të dhënat historike të Censeve, i aksesueshëm për përdoruesit, prodhimin e treguesve në kuadër të OZhQ, Ri-inxhinierimin e Sistemit të Informacionit Gjeografik (GIS), mbledhjen e të dhënave përmes tabletave dhe ndërtimin e regjistrave statistikorë të Popullsisë, Ndërtesave dhe Banesave bazuar në të dhënat e Censit.
Sipas të dhënave nga matjet vjetore të INSTAT popullsia e Shqipërisë me 1 janar 2022 ishte 2,793,592 persona me një tkurrje 14 % nga viti 1990.
Shkarkoni dokumentin e plotë:
Argumentum.al
