Zoran Meter- gepolitika.news*
- Trumpi tradhëtoi trupin e tij besnik zgjedhor nga lëvizja konservatore MAGA dhe në vend të tërheqjes së Amerikës nga luftërat si dhe përfundimit të luftës ukrainase – Amerikën e zhyti në luftën kundër Iranit gjë e cila shkaktoi humbjen e rëndë të republikanëve, ndërsa Ukrainën vazhdoi t’a ndihmonte me armë.
- Pas përmbysjes efektive të Maduros, pa asnjë pikë gjaku të derdhur nga ana e ushtarëve amerikanë, arriti kulmin e lavdisë si brenda vendit ashtu edhe nëpër botë në të cilën të gjithë shtetarët nisën t’a kenë frikë për shkak të vendosmërisë për të përdorur ushtrinë amerikane në mbrojtje të interesave kombëtare të ShBA-ve dhe fitoi “titullin” e “perandorit botëror”- bëri një gabim kardinal të cila në fakt deklasoi partinë Republikane.
- Si për demokratët ashtu dhe skifterët – republikanë në rast të impichment-it të Trumpit, ekziston një rrezik, akoma më i madh sesa ajo që do të duhet ta shohin Trumpin si “patok çalaman” edhe dy vitet e ardhshme. Është fjala për faktin se deri atëherë detyrën e të ngarkuarit me punën e presidentit (deri në zgjedhjet e vitit 2028) do ta marrë karta kryesore e amerikanëve MAGA- zëvendëspresidenti aktual JD Vance, i cili për neocons-ët dhe demokratët është armik më i rrezikshëm se vetë Trumpi. E njëjta gjë vlen edhe për elitat liberale europiane.
- Një përfundim i tillë i luftës iraniane do të thoshte humbje e rëndë gjeopolitike amerikane në Lindjen e Afërt, gjë e cila nuk u shkon për shtat as demokratëve, Izraelit akoma më shumë. Për këtë themi se rajonin e Lindjes së afërt në dy muajt e ardhshëm e presin kohë të stuhishme.
- Ekziston edhe mundësia teotike që Trumpi të hyjë në konflikt të ashpër me Kongresin për luftën ukrainase gjë e cila do të bënte të pamundur rolin ndërmjetësues amerikan në luftë dhe do ta detyronte Rusinë dhe Europën për nisjen e një dialogu serioz në mënyrë që siguria e tyre të mos varet nga tekat e amerikanëve. Megjithatë, mendoj se elitat amerikane janë shumë të vetëdijshme dhe se një gjë e tillë nuk ka për të ndodhur.
- Është i mundur edhe kthimi në fillimin e luftës: qëndrimet e njohura ruse mbi “denazifikimin dhe demilitarizimin e Ukrainës” dhe të atyre amerikane (të cilët i ka përvetësuar edhe Europa), mbi “dhënien e një humbjeje strategjike Rusisë” – gjë e cila është rrugë drejt kataklizmës, pa mundësinë e provimit të vjeshtës.
Përfundimisht u bë e vërtetë ajo e cila parashikohej sipas të gjithë anketave të javëve të kaluara në Shtetet e Bashkuara. Dhe në çfarë forme! Partia republikane përjetoi humbje të rëndë në meszgjedhjet e mbajtura të martën me 3 nëntor, duke humbur kontrollin në të dyja dhomat e Kongresit – Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senat – duke u’a lënë në duart e demokratëve.
Në disa prej kështjellave tradicionale të kandidatëve republikanë sendërtuan edhe sukses historik, si puna e atij në Kanzas ku demokratët në garën për Senat nuk kishin fituar prej gati një shekulli- qysh nga vitit 1932!
Pavarësisht nga të gjitha, këto zgjedhje, sipas rezultateve tejet interesante (fitimi i të dyja dhomave të Kongresit nga njëra prej partive nuk është ndonjëfarë risie, por humbje të këtij lloji nuk është se janë të shpeshta), shumë shpejt kemi për t’i harruar dhe do t’ua lëmë diksutimeve ndërpartiake. Sepse, proceset e brendshme politike, ekonomike dhe shoqërore në përgjithësi, e akoma më shumë edhe ato gjeopolitike në skenën globale – zhvillohen me një dinamikë dhe ashpërsi të paparë e soje fokusi i analistëve në një afat pej 24-orësh do të orientohet menjëherë drejt tyre. Dhe kjo me plotësisht të drejtë!
Para se t’i kthehemi pasojave të zgjedhjeve të së martës, duhet thënë se Partia reppublikane qysh sot do të zhytet në analizën e thellë të shkaqeve të kësaj humbjeje të rëndë e cila shumë lehtë (ndodhta edhe jo, nëse në dy vitet e ardhshme nuk nxjerrin konkluzione të sakta dhe bëjnë lëvizjet e duhura) mund të shpjerë në humbjen e kandidatit të tyre në zgjedhjet presidenciale – gjë e cila është pakrahasimisht më e rëndësishme në sistemin e hierarkisë ameirkane sesa zgjedhjet për Kongresin. Për këtë tashmë është më se e qartë, kandidati i tyre për zgjedhjet presidenciale me siguri nuk ka për të qënë Trumpi (i cili dinte të fliste mbi mundësinë e ndryshimit të kushtetutës për një kandidaturë të tij të tretë, megjithëse edhe vetë ai nuk e besonte seriozisht një gjë të tillë, në mos për asgjë tjetër, sëpaku për moshën e tij të shtyrë).
Për këtë do të analizojmë dy gjëra të cilat janë faktike:
E para: Trumpi tradhëtoi trupin e tij besnik zgjedhor nga lëvizja MAGA dhe në vend të tërheqjes së Amerikës nga luftërat si dhe përfundimit të luftës ukrainase – Amerikën e zhyti në luftën kundër Iranit gjë e cila shkaktoi humbjen e rëndë të republikanëve, ndërsa Ukrainën vazhdoi t’a ndihmonte me armë (qoftë edhe duke e bërë në mënyrë indirekte – nëpërmjet aleatëve në NATO të cilët blejnë armët amerikane për këtë qëllim). Lufta iraniane shpuri në rritjen marramendëse të çmimit të naftës, por edhe të gjithçkaje tjetër – që nga prodhimet ushqimore deri ata të pronave të patundshme, por, për të ngadalsuar rritjen e inflacionit, Fed-i u desh të rriste normat e interesit, gjë e cila përherë ka pasoja negative në rritjen e ekonomisë, para së gjithasht të investimeve – e soje në shoqërinë amerikane, lufta tejet jopopullore iraniane asgjësoi definitivisht rejtingun e republikanëve.
Dhe kjo erdhi pasi Trumpi ishte në kulmin e suksesit. Sepse, përmbysi kreun venezuelian Nicolas Maduro pa ndërhyrje klasike ushtarake dhe pas asnjë viktimë ushtarësh amerikane e soje, ky sukses i madh i Trumpit (me të cilin arriti kulmin e popullaritetit në vend dhe fitoi në mënyrë joformale titullin e “perandorit botëror” të cilin të gjithë brenda vendit por edhe në botë e kanë frikë seriozisht për shkak të vendosmërisë së shfaqur) dhe si të tillë edhe përshndesnin madje edhe demokratët dhe një pjesë e madhe e qytetarëve amerikanë. Megjithatë, doli se – ky ishte vetëm një tregues i kalimit të Trumpit nga politika e njëfarë izolacionizmi të ri amerikan (më saktë fokusimi në Hemisferën perëndimore por edhe në luftë me Kinën si konkurenti më i madh i ShBA-ve në shekullin e 21-të) në politikë imperialiste të orientuar në ruajtjen e dominimit global dukshëm të lëkundur amerikan (kam bindjen dhe këtë e kam thënë shumë herë në analizat e mija, se pikërisht për këtë qëllim është sjellë në pushtet Trumpi në mandatin e tij të dytë nga një pjesë e “shtetit të thellë” të atjeshëm, dhe nëse nuk do të mund t’a sendërtonte një gjë të tillë, ose më mirë të themi politika e tij do të sillte pasoja negative për ShBA-të – po nga ky “shtet i thellë” do të eleminohej pa kurrfarë kërkese për falje).
Dhe e dyta: Trumpi periferizoi plotësisht figurat e fuqishme të lëvizjes MAGA në administratën dhe mjedisin e tij në përgjithësi, pa ndihmën e të cilëve nuk do të kishte mundur të fitonte pushtetin (kjo shihet më së miri në raportin e tij pak a shumë të ftohtë ndaj zëvendëspresidentit J.D. Vance qëkur ky i’u kundërvu nisjes së luftës kundër Iranit (megjithëse më vonë e pranoi vetëm si nevojë duke patur parasysh detyrën e tij) i cili i pati ofruar mbështetje të madhe në fushatën e tij paraelektorale dhe të cilin tashmë e konsideronte si kandidati i ardhshëm republikan për president). Kështu shumë shpejt pasi emëroi administratën e tij dhe bëri lëvizje të papritur e cila shokoi trupin zgjedhor amerikan të MAGA-s – zëvendësoi shumë përfaqësues të MAGA-s (Mike Walz, Tusli Gabarad, dhe më pas Elon Muskun i cili ishte një prej financuesve kryesorë të fushatës së tij) dhe urrethua nga republikanë neokonservatorë si puna e Marco Rubios (ky i fundit para zgjedhjeve pranoi se kishte qënë neocons por nuk ishte i tillë tashmë prej disa vitesh dhe mbështeti fuqishëm kandidaturën e Trumpit), ndërsa u afrua përsëri me skifterin republikan, tashmë senatorin e ndjerë dhe armikun e tij gjatë mandatit të parë Lindsey Graham (vitin e kaluar luajti glof me të në pronën e tij në Florida), një prej mbështetësve më të madhenj të luftës kundër Iranit, ndihmës së Izraelit si dhe forcimin e ndihmës amerikane për Ukrainën (është i njohur edhe si bashkëautor, sëbashku me senatorin Richard Blomenthal, i ligjit të “sanksioneve të ferrit” kundër Rusisë të miratuar kohët e fundit – që të tre kishin këndvështrime identike në lidhje me politikën e jashtme – plotësisht të kundërta me pjesën konservatore të MAGA-s në partinë republikane të cilët tani ndjehen të mashtruar dhe të tradhëtuar nga Trumpi, gjë e cila çoi edhe në rrënimin zgjedhor të 3 nëntorit.
Pasojat e humbjes së republikanëve dhe të fitores së demokratëve.
Tani po u kthehemi pasojave të rezultateve zgjedhore për ShBA-të dhe botën – konkretisht të luftës kundër Iranit dhe luftës ukrainase.
ShBA-të
Pozita e Trumpit në Partinë Republikane do të dobësohet duke patur parasysh se ai e ka marrë tani vonë kontrollin mbi të – në prag të fitores së tij në vjeshtën e viti 2024, duke i’a marrë pushtetin krahut të skifterëve nën hijen e të ndjerëve John McCain dhe Lindsey Grahamit por edhe shumë të tjerëve të cilët atëbotë nuk e donin Trumpin. Për këtë të pakënaqurit e tanishëm mund të përpiqen të përdorin këtë humbje të rëndë për rimarrjen e kontrollit mbi partinë.
Nëse ndodh një gjë e tillë, kërcënohet jo vetëm me larjen e hesapeve me rivalët e MAGA-s, por eventualisht edhe me bashkimin me përfaqësuesit demokratë me synim inicimin e procesit të shkarkimit të Trumpit (impeachment). Për nisjen e këtij procesi demokratëve në Dhomën e përfaqësuesve u mjafton edhe shumica e zakonshme të cilën tashmë e kanë, por patjetër u duhet shumica prej dy të tretash në Senat të cilën nuk e kanë (në momentin kur po shkruhet ky tekst ata kanë 54 përfaqësues në senat dhe që të kenë shumicën dy të tretat u nevojiten 67, domethënë u duhet të bajnë për vete edhe 13 republikanë)
Megjithatë, për demokratët dhe republikanët-skifterë, në rast se arrijnë të formojnë shumicën e nevojshme për shkarkimin u kërcënohet rreziku akoma më i madh se sa qëndrimi në pushtet i Trumpit, tani si “patok çalaman”. Është fjala për faktin se në këtë rast i ngarkuar me detyrën e presidentit të ShBA-ve, deri në zgjedhjet e vjeshtës 2028, do të merrte karta më e fortë e amerikanëve MAGA – zëvendëspresidenti i tanishëm JD Vance, i cili për neoconsët dhe demokratët është armik më i rrezikshëm se vetë Trumpi. E njëjta gjë vlen edhe për elitat liberale të cilat ende e mbajnë mend fjalimin e famshëm të Vance në Konferencën për sigurinë në Mynih në vitin e kaluar.
Për këtë besoj se në këto kondita Trumpi është i qetë dhe për këtë e pranoi pa probleme rezultatin e zgjedhjeve, madje falenderoi demokratët se “kanë bërë punë të mirë”.
Lufta iraniane
Krahas faktit se demokratët e kundërshtojnë fuqishëm luftën kundër Iranit dhe se për këtë e kanë kritikuar ashpër Trumpin dhe administratën e tij – sidomos Pentagonin dhe shefin e tij Pete Hegseth (i cili, ndoshta ndër të parët në mjedisin e Trumpit kërcënohet nga seanca e pakëndshme dëgjimore në Kongres), ekziston edhe një fakt me rëndësi: përbërja e tanishme e Kongresit, besnike e Trumpit, do të mbetet aktive deri në fund të këtij viti.
Me fjalë të tjera, Trumpi ka në dispozicion plot dy muaj që ta përfundojë këtë luftë tashmë jopopullore dhe të përpiqet t’a tregojë si fitore të tijën dhe të Amerikës, megjithëse këtë nuk e beson më askush. Për këtë atij i nevojitet sëpakë një lëshim nga ana e Teheranit, sidomos atë mbi ndalimin e prodhimit të armës bërthamore (gjë të cilën vështirë se do t’a marrë, sepse Teherani nuk i beson më Trumpit për aftësinë e tij mbi realizimin e marrëveshjeve të arritura). Nëse gjithsesi vazhdon kjo situatë e luftës Trumpi do të mbetet një humbës i madh (por sëbashku me të edhe ShBA-të), sepse nga dëshirat fillestare që të ndryshojë me luftë rregjimin dhe të demokratizojë Iranin, të asgjësojë programin e tijm bërthamor dhe raketor sie dhe proxit e tij në rajon – nuk ka marrë bash asgjë nga sa më lart. Madje edhe nuk e di se çfarë bëhet me reth 400 kilogramë uranium të pasuruar (në 60%) iranian e cila është ende në duart e iranianëve gjë për të cilën në fakt ka nisur lufta. Për më shumë, Irani tani ka vendosur praktikisht kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit të cilën para luftës nuk e kishte, e tani është Irani ai që vendos se cilat anije duhet të kalojna e cilat jo nga Gjiri Persik.
Nëj përfundim i tillë i luftës do të thoshte humbje e rëndë gjeopolitike amerikane në Lindjen e Afërt, e cila nuk u shkon për shtat as demokratëve, e akoma më shumë Izraelit. Për këtë rajonin e Lindjes së Afërt e presin dy muaj vërtetë të stuhishëm në të cilën do të zëvendësojnë njëra tjetrën fazat e dialogut intensiv (tani rolin ndërmjetësues e ka ndarmarrë Katari) dhe të goditjeve luftarake – të shpresojmë se deri diku në kushte të kontrolluara, pa përshkallëzim të madh. Megjithëse luftërat e atjeshme do të vazhdojnë madje edhe sikur Trumpi të mos e intensifikojë luftën me Iranin, përsëri në mënyrë indirekte – si puna e asaj mes hutistëve jemenitë dhe Arabisë Saudite gjë e cila, atëherë, të gjitha sëbashku, do të ndikojnë në furnizimin e botës me naftë dhe me gaz, si dhe në çmimet e tyre.
Teorikisht, Trumpi ka mundësi edhe për nisjen e luftrave të reja si puna e asaj kundër Kubës, në të cilën është fokusuar në mënyrën më të ashpër Marco Rubio. Nuk do ta përjashtoja këtë obsion, sepse edhe për demokratët Kuba komuniste ka 70 vite që është “halë në sy”.
Lufta ukrainase
Me fitoren e demokratëve forcohen pozitat e Volodimir Zelenskit sepse do të ndodhë dobësimi i pritshëm i forcimit të mëtjeshëm të presionit të Trumpit kundër tij me qëllim pranimin e iniciativës së tij paqesore për përfundimin e luftës të cilën shumë veta, si edhe atë të parën që i përket vjeshtës së kaluar – në formën e tanishme (megjithëse ende nuk është shpallur publikisht) e konsiderojnë tejet “proruse” (kryesisht për shkak të “marrëveshjes së dizelit” me Putinin dhe marrëveshjes për intensifikimin e bashkëpunimit dypalësh amerikano-rus).
Në këtë rast do të jetë me rëndësi të shihet se çfarë taktike do të zgjedhin demokratët, domethënë a do ta bëjnë bash Ukrainën mjetin kryor të sulmeve të tyre kundër Trumpit? Nuk e përjashtoj këtë mundësi, sepse kanë leva të mira për një gjë të tillë: Trumpi ka premtuar të vendosë “sanksionet e ferrit” të përmendura më sipas dhe në vend të tyre ka inciuar “marrëveshjen e dizelit” me Putinin.
Dhe kjo do të thoshte dhe miratim i demokratëve për vazhdimin e ndihmës direkte për Ukrainën dhe nxitjen e Europës për shtyrjen më tej të luftës dhe ndërmarrjen nga ana e saj të hapave të tilla si konfiskimi i pronës ruse në Eurocelar-in belg dhe konfiskimin e anijeve ruse të “flotës në hije”.
Gjithsesi kjo do të rriste shumë mundësinë e përshkallëzimit rus të luftës dhe derdhjen e saj në truallin e Europës, dhe është në pikëpyetje si do të reagonte Moska edhe pas takimit të paralajmëruar të delegacioneve amerikane dhe europiane mbi iniciativën më të re të Trumpit. Kujtojmë se ajo paraardhësja pas një takimi të tillë rezultoi me reduktimin nga 28 pika në gjithsejt 18 pika gjë të cilën Moska menjëherë e pati hedhur poshtë duke deklaruar se ajo ishte largim i Trumpit nga “fryma e Ancoraxhe” (është fjala për marrëveshjen gojore në samitin mes Trumpit dhe Putinit në Alaskë me 15 gusht të vitit të kaluar për kuadrin e përfundimit të luftës).
Këtu duhet të shtojmë se, si demokratët ashtu edhe Zelenski me siguri janë të vetëdijshëm mbi rrezikun e madh të shtyrjes së luftës në pafundësi edhe për vetë Ukrainën. Para Ukrainës tani është dimri i ashpër në mesin e goditjeve ruse kundër sistemit enegjetik, të cilët, në rast dështimi të inicitivës më të re të Trumpit, nuk ka dyshim si do të zgjeroheshin dhe foroheshin.
Humbja e Ukrainës për Uashingtonin është e papranueshme, megjithatë për parandalimin e saj ShBA-të nuk kanë ndërmend të futen as në luftë konvencionale e lëre më pastaj në luftë bërthamore me Rusinë (këtë tezë e ka “çimentuar” paraardhësi i Trumpit Joe Biden qysh në vitin 2022, dhe e mbështet edhe Trumpi). Dhe për të evituar konfrontimin e ndërsjelltë i cili mund të vinte ne rast shpërhimi të luftës direkte me Rusinë dhe me disa antarë të aleancës së NATO-s ose bllokut në tërësi, është e domosdoshme që në njëfarë mënyre lufta të përmbyllet.
Ekziston edhe mundësia teorike që Trumpi të hyjë në konflikt të ashpër me Kongresin për luftën urkainase gjë e cila do t’i pamundësonte Amerikës rolin ndërmjetësues në luftë dhe do t’i detyronte Rusinë dhe Europën për nisjen e një dialogu serioz në mënyrë që siguria e tyre të mos varej nga tekat e brendshme politike amerikane.
Megjithatë, mendoj se elita amerikane janë bukur mirë të vetëdijshme për një gjë të tillë dhe nuk kanë për të lejuar humbjen e ndikimit amerikan në luftën ukrainase, gjë e cila gjithsesi implikon edhe njëfarë korrektimi të qndrimeve të ngurrta të Trumpit nga njëra anë (bashkëpunimi investues me Rusinë, njohja e Krimesë) dhe demokratëve nga ana tjetër (Ukraina në NATO dhe tërheqja e Rusisë në kufinjtë e vitit 1991), me synin arritjen e një politike kompromisi ndaj përpjekjeve për përfundimin e luftës urkrainase.
Megjithatë, edhe në këtë rast duhet pyetur për diçka edhe Moska, e cila, gjithashtu, nëse dëshiron ta përfundojë luftën shpejt, duhet të heqë dorë nga disa qëndrime të ngurrta të saj gjë e cila tani nuk duket në horizont (gjë që nuk do të thotë se nuk mund të duket).
Nëse të gjitha këto nuk ndodhin atëherë kthehemi në fillimin e luftës: qëndërimet e njohura ruse mbi “denazifikimin dhe demilitarizimin e Ukrainës” dhe ato amerikane (të cilët ndërkohë i ka zënë edhe Europa), mbi “shkaktimin e humbjes së rëndë strategjike dhe ushtarake Rusisë”- gjë e cila është rrugë e sigurtë drejt kataklizmës, kësaj here pa mundësinë e provimit të vjeshtës.
Konkluzion i shkurtër
Trumpi qysh nga viti i ri dhe konstituimi i përbërjes së re të Kongresit do të shndrrohet në “patok çalaman”. Por ama patok i cili ka ende mundësi dhe hapësirë manovrimi për ta shpënë deri në fund mandatin e tij. A do të jetë kjo për të mirën e ShBA-ve dhe botës, apo për fatkeqësinë e tyre – ende e vështirë të thuhet.
Pas afro tri javësh Trumpin e pret samiti tresh me Xi Jinpingun dhe Vladimir Putinin në Kinë. Këta të dy tashmë i kanë zgjidhur hallet e tyre zgjedhore (Xi vitin e kaluar, Putini në shtator) e soje mund të jenë të shkujdesur dhe ta shohin “si nga lart” Trumpin. Megjithëse besoj se do të ishin të kënaqur të bisedonin me Trumpin si një fitimtar, nëse merren vesh mes tyre, gjë që në praktikë shumë shpejt mund të tregohet si e parealizueshme – më t’u konstituar përbërja e re e Kongresit amerikan.
Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
© 2026 Argumentum
