Jutarnji List[i]
Gazeta britanike “The Telegraph” ka arritur të ketë në zotërim kopjen e propozimit europian për marrëveshjen paqesore në lidhje me përfundimin e luftës në Ukrainë. Në ndryshim nga propozimi kontravers amerikan, ai europian nuk përmban ndalimin e antarsimit të Ukrainës në Aleancën Veriatlantike dhe parshikon stacionimin e forcave të huaja ushtarake në Ukrainë
Propozimi europian i marrëveshjes paqesore përmban 24 pika si më poshtë:
A) Ndëprerja e zjarrit
1) Përfundimi i luftës dhe vendosja e makanzimit i cili do të parandalojë përsëritjen e tij, në mënyrë qëtë ndërtohet një themel i afatgjatë për paqe dhe siguri të qëndrueshme.
2) Palët në konflikt marrin detyrimin për ndërprerjen e plotë dhe pa kushte të zjarrit në ajër, tokë dhe në det.
3) Palët fillojnë menjëherë bisedimet për realizimin teknik të kontrollit të ndërprerjes së zjarrit, me pjesëmarrjen e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve europiane.
4) Vendoset kontrolli ndërkombëtar i ndëprerjes së zjarrit nën drejtimin e ShBA-ve krahas partnerëve të Ukrainës. Kontrolli kryesisht do të kryhet në largësi, duke përdorur satelitët, dronët dhe mjetet e tjera teknologjike, krahas komponentes fleksibël për hetimin e shkeljeve të konstatuara.
5) Vendoset mekanizmi nëpërmjet të cilit palët mund të paraqesin raportet mbi shkeljen pushimi të zjarrit, të hetojë këto shkelje dhe diskutojë mbi masat për rregullimin e tyre.
B) Çështje humanitare dhe probleme e masa të ndërtimit të besimit
6) Rusia kthen pa kushte të gjithë fëmijët ukrainas të deportuar dhe të zhvendosur jo ligjërisht. Procesi do të mbështetet nga ana e partnerëve ndërkombëtarë.
7) Palët në konflikt shkëmbejnë të gjithë robërit e luftës (sipas parimit “të gjithë për të gjithë”. Rusia liron të gjithë të burgosurit civilë.
8) Pas sigurimit të qëndrueshmërisë së pushimit të zjarrit, palët në konflikt ndërmarin masa të ndihmës humanitare, përfshirë edhe vizitat e familjeve nëpërmjet vijes së ndarjes.
C) Sovraniteti dhe garanci sigurie
9) Sovraniteti i Ukrainës respektohet dhe pohohet përsëri. Ukraina nuk detyrhet për netutralitet.
10) Ukraina merr garanci të forta sigurie të detyrueshme, përfshirë edhe nga ShBA-të (njëlloj si në nenin 5. të Kartës së Themelimit të NATO-s), në mënyrë që të parandalohet agresioni i ardhshëm.
11) Nuk ka kufizime për forcat mbrojtëse të Ukrainës dhe industrinë e mbrojtjes, përfshirë edhe bashkëpunimin ndërkombëtar.
12) Shtetet garantuese do të jenë një grupim ad hoc vendesh europiane dhe shtete joeuropiane të interesuara. Ukraina vendos lirisht mbi praninë, armatimin dhe veprimtarinë e forcave mike të cilat i fton qeveria e Ukrainës në territorin e saj.
13) Antarsimi i Ukrainës në NATO varet nga konsensusi brenda aleancës.
14) Ukraina bëhet antare e Bashkimit Europian
15) Ukraina është e gatshme të mbetet shtet pa armë bërthamore në kuadër të NPT-së (Marrëveshja për mospërhapjen e armëve bërthamore)
D) Teritori
16) Çështjet territoriale do të shqyrtohen pas ndëprerjes së plotë dhe pa kushte të luftimeve.
17) Negociatat territoriale fillojnë nga vija momentale e ndërkufizimit.
18) Mbasi të merren vesh për çështjet territoriale, edhe Rusia edhe Ukraina, marin detyrimin se nuk do t’i ndryshojnë me forcë.
19) Ukraina merr përsëri kontrollin mbi Termocentralin bërthmor Zaporizhje (me pjesëmarrjen e ShBA-ve) dhe mbi digën Kahovka. Do të vendoset mekanizmit për kalimin e kontrollit.
20) Ukraina gëzon kalim të papenguar në lumin Dnjepër dhe kontroll mbi Kepin e Kinburnit.
E) Ekonomia, rinovimi dhe reparacionet
21) Ukraina dhe partnerët e saj realizojnë bashkëpunim ekonomik pa kufizime.
22) Ukraina do të rinovohet plotësisht dhe dëmshpërblehet financiarisht përfshirë edhe mjetet nga rezervat shtetërore ruse të cilat do të mbeten të ngrira derisa Rusia të dëmshpërblejë për dëmin e shkaktuar Ukrainën.
23) Sanskionet që i janë vënë Rusisë që nga vitit 2014 do të zbuten gradualisht dhe pjesërisht pas arritjes së paqes së qëndrueshme, me mundësinë e vendosjes përsëri në rast të shkeljes së marrëveshjes paqesore (“snapback”)
F) Arikitekura europiane e sigurisë
24) Do të nisin bisedime të ndara mbi arkitekturën europiane të sigurisë, përfshirë të gjithë shtetet e Organanizatës për sigurinë dhe bashkëpunimin në Europë (OSCE-OSBE)
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/europski-mirovni-prijedlog-ukrajina-nato-bez-ogranicenja-15645708?cx_linkref=jl_home_g2_g3
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
