Mario Stefanov Gjeopolitika*
Siria, që sot është njëfarë minilufte botërore, as vetë nuk është e vetëdijshme sesa e çmuar është për të fuqishmit e botës.
Sulmi i harmonizuar i grupimeve të ndryshme islamiste dhe psikopatësh nën regjinë e Perëndimit në Siri rezultoi me një dështim të gjithanshëm- jo vetëm me mbijetesë e regjimit në Damask por edhe me shfaqjen e forcave serioze të Rusisë në rajon. Bashar al-Asadi, me ndihmën ruse dhe iraniane mban akoma kyçet e Damaskut, pa të cilët askush nuk mund të thotë se mbretëron në Lindjen e Afërt.
Ishte vetëm punë ditësh. Si edhe çdo president amerikan që e do veten, Xho Bajdeni për herë të parë gjatë mandatit të tij, në fund të majit shkurt 2021, urdhëroi bombardimin e Sirisë. Është plotësisht e sigurtë se kjo nuk do të jetë hera e fundit, madje është ende e hapur edhe mundësia për angazhim më të gjërë amerikan. Siria si shtet unik praktikisht nuk ekziston më- në territorin e saj veprojnë hordhi të milicive të ndryshme islamike, njësi ushtarake nga të gjithë anët e botës, nga SHBA-të, fuqitë europiane e deri te Rusia.
Bombardimi i objekteve në territorin sirian, sado rutinor që të duket në një raport të tillë forcash, sinjalizon faktin e pakundërshtueshëm se SHBA-të me aleatët e saj, edhe përkundër pranisë direkte ushtarake në Siri, nuk e kontrollojnë tërë Sirinë dhe për më tepër kryeqytetin Damask. Atë, për fatin e keq të atyre që nxitën luftërat gjakatare në Lindjen e Afërt nëpërmjet revolucionit “pranvera arabe” me synim mbizotërimin e Lindjes së Afërt, ende e ka nën kontroll qeveria legale siriane e Bashar al-Asadit e cila vazhdon të kontrollojë shumicën e territorit dhe vetë Damaskun.
Me sulmin ushtarak amerikan në fund të muajit shkurt u bombarduan drejtimet e furnizimit që lidhin Iranin me me policitë shiìte në Siri. Disa ditë më vonë, një ekzekutues i panjohur kreu një sulm me raketa kuundër milicive proturke dhe karvaneve të furnizimit të tyre Siri. Flitet se kjo ishte vepër e rusëve që nisën raketat nga anijet e tyre luftarake të stacionuara në Mesdheun Lindor, por Moska këtë nuk dëshiron ta pohojë publikisht. Gjithashtu, krahas veprimtarisë ushtarake amerikane dhe ruse, territorin sirian e bombardojnë rregullisht edhe aeroplanë izraelitë, e për më tepër kjo nuk përbën më lajm.
Luftëra dhe gjakderdhje.
Gjithsesi Siria, ose më mirë të themi ajo çfarë ka mbetur nga ajo, është në qendër të interesave të lojtarëve rajonale dhe fuqive më të mëdha botërore. Dhe të jesh në fokusin e interesimit të tyre, SHBA-ve dhe zonjës së kadifenjtë europiane, në ditët e sotme, njëlloj si edhe para njëqind vjetësh, do të thotë të jesh në telash të madh. Gjaku dhe lotët janë objekti i garantuar i interesve të tyre, ndërsa ari dhe timjani, ose në rastin konkret gazi dhe nafta, janë të sigurara për zotërinjtë amerikanë dhe europianë të të gjithë luftërave të shekullit të kaluar, e në këtë kuadër edhe luftërat në Lindjen e Afërt dhe gjakderdhja e fundit siriane.
Është mëse e qartë se një angazhim i këtillë i fuqive të mëdha dhe të vogla rreth Sirisë dhe mburrja mediatike e Bajdenit me goditjen ndaj një kundërshtari mijëra herë më të dobët tregon vetëm një gjë- ata akoma nuk e kontrollojnë. Lufta për Sirinë e cila zgjat që prej një dhjetëvjeçari do të vazhdojë derisa dikush të realizojë kontroll të plotë mbi territorin e sotëm sirian ose derisa fuqitë e përziera në këtë konflikt të arrijnë të arrijnë marrëveshje mes tyre për të siguruar interesat përkatëse. Nuk ka për të patur kurrfarë tërheqje deri atëherë. Siria është kyçi i Mesdheut dhe i tërë Lindjes. Pa kontrollin e kompleksit gjeopolitik të asaj që sot quhet Siri dhe Liban, që janë dyert kyçe të një ure lidhëse tokësore mes Europës dhe Lindjes së Afërt, nuk ka kontroll të Mesdheut Lindor dhe as tërë Lindjes së Afërt. Por shpesh herë harrohet fakti i pakundërshtueshëm historik se kontroll i Lindjes, ose siç thamë Sirisë dhe Libanit, nuk mund të arrihet pa kontroll mbi kryeqytetin sirian Damaskun. Ai është diçka më vetë, ekziston ose jo Siria si shtet në këtë formë apo jo, ai qytet është në të vërtetë, zemra historike dhe dhe gjeopolitike e Orientit. Shkurt, kontrolli i Mesdheut me trasetë e ardhshme të gazsjellësve drejt Europës dhe rezervat e sapozbuluara të gazit dhe Orientit nëpër të cilin kalojnë drejtimet tokësore të furnizimit drejt Europës ose nga Europa drejt Lindes së Afërme dhe më tej drejt Azisë, nuk ka, pa kontroll të Sirisë, ndërsa kontroll efektiv në Siri nuk mund të ketë pa një kontroll mbi Damaskun.
Sot, njëlloj si gjatë tërë historisë, të gjithë rrugët e luftërave që zhvillohen këtu në fund të fundit të shpien drejt Damaskut e kësisoj edhe kjo luftë në thelbin e saj të shpie drejt Damaskut. Kush dëshiron të zotërojë Lindjen e Afërt duhet ta ketë këtë qytet në duart e tij.
Të drejtat e njeriut.
Një shekull pas hyrjes triumfale të trupave të gjeneralit britanik Edmond Alenbaj dhe paradës së kalorsisë së lehtë australiane nëpër rrugët e tij, Damasku është përsëri nën rrethim. Njëlloj sikurse humbja e atëhershme e Turqisë dhe marrja e qytetit nga ana e britanikëve me 1 tetor 1918, shënjoi fundin e mbretërimt osman në Lindjen e Afërt dhe fillimin e një ere të re gjeopolitike, po ashtu edhe sot ai që do të arrijë të ketë në dorë Damaskun dhe Sirinë do të ketë kyçet e së ardhmes së Lindjes së Afërt.
Për fatin e keq të amerikanëve, partnerëve të tyre eropianë dhe aleatëve të përbashkët rajonalë nga të cilët, thënë kalimthi, secila për vete është shembull demokracie dhe respektimi të të drejtave të njeriut, duke filluar nga Arabia Saudite të cilën mediat Perëndimore e quajnë në mënyrë servile “mbretëri konservatore”, nëpërmjet emiratit të Katarit e deri te Emiratet e Bashkuara Arabe në të cilin robëria është një dukuri tashmë e njohur- të gjithë me radhë themelues politikë dhe materialë të ISIL-it dhe grupimeve të tjera ekstremiste islame- në fron në Damask vazhdon të jetë Bashar al-Asadi. Ai, sipas paradigmës perëndimore është diktatori egër, i cili-tani po merret vesh pas rregullimeve të ISIL-it- për vite me radhë ka toleruar madje edhe ka mbështetur ekzistencën e të krishterëve dhe të jobesimtarëve të tjerë në truallin e Sirisë, ndërsa gjatë luftës kundër zemërimit të drejtë të krengritësve kryesisht islamikë përdori, duke gjykuar sips histerisë së informacioneve të mediave perëndimore, armët më të tmerrshme të shkatërrimit masiv të ditëve të sotme- fuçi të zakonshme të mbushura me eksploziv, kërkoi dhe mori ndihmën masive ushtarake ruse për Sirinë e dëshiruar nga të gjithë. Sulmi i harmonizuar i grupeve islamiste dhe psikopatëve të ndryshëm në rajon nën rregjinë, në fakt të çuditshme, të Perëndimit, nominalisht të krishterë ndaj pushtetit tolerant fetar sirian rezultoi, deri tani, me një debakël të gjithanshëm- jo vetëm për mbijetesën e rregjimit në Damask por edhe me shfaqjen e forcave serioze të Rusisë në nyjen historike të konstruksionit gjeopolitik të Lindjes së Afërt.
Politikanët dhe mediat perëndimore shkruan këto ditë në lidhje me vizitën e Papa Françeskut në Irak duke fshehur faktin se pothuajse nga një milionë e pesëqind mijë të krishterët që ishin në Irak para lufte tani kanë mbetur pothuajse 300 mijë. Heshtet me qëllim fakti se masakrimi dhe eksodi i të krishterëve ka ndodhur jo gjatë pushtetit të Sadam Husseinit, por pas ndërhyrjes ushtarake amerikane dhe të aleatëve në Irak, ndërhyrje që u krye pa miratimin e OKB-së dhe e cila rezultoi me shkatërrimin e pushtetit iraken. Pas rrëzimit të diktatorit irakian Sadam Hussein, i cili gjithsesi ishte njëfarë garancie për mbijetesën e të krishterëve në territorin iranian, erdhi administrata pushtuese amerikane dhe nën krahët e saj lulëzuan të përkëdhelurit islamikë amerikanë dhe europianë që në një kohë të shkurtër shkatërruan çdo kujtim të krishterimit në Irak. Zhvillim identik të ngjarjeve pati edhe nëe Siri.
Asgjësimi i ISIL-it
Ishte ç’ishte, me ndihmën ushtarake ruse dhe iraniane Bashar al-Asadi mban ende në dorë kyçet e Damaskut, pa të cilët askush tjetër nuk mund të mbretërojë në Lindjen e Afërt. Për pasojë erdhi më pas gara për asgjësimin e ISIL-it, garë kjo e udhëhequr pikërisht nga shtetet më meritore për ekzistencën e tij, që ishin pretendentët për fronin e Damaskut dhe të Lindjes së Afërme. Lufta për asgjësimin e ISIL-it që e zhvilluan të gjitha palët e interesuara në konfliktin sirian, në fakt ishte mbulesë për praninë e tyre ushtarake në terrenin sirian dhe bërjen e luftërave për interesat e veta gjeopolitike dhe ekonomike.
Lufta amerikane dhe europiane kundër ISIL-it me asistencën e aleatëve rajonalë u shndërrua kësisoj në një garë luftarake drejt Damaskut me synimin e marrjes së tij, të shtyrjes tej të pozicioneve ruse dhe me këtë mbrfetërimin në tërë Lindjen e Mesme, ndërsa ISIL-i në këtë lojë ishte plotësisht në plan të dytë. Është plotësisht e qartë se ISIL-io që në momentin e fillimit të luftës ishte një formacion politik dhe ushtarak që kryente punët e ndyra për interesat amerikane dhe europiane në Lindjen e Mesme, ndërsa pjestarët e tij ishin vetëm kufoma që lëviznin dhe asgjë tjetër. Angazhimi i formacioneve tejet të mëdha luftarake të fuqive më të mëdha të botës krahas përdorimit të teknikës luftarake të sofistikuar për nevojat e asgjësimit të ISIL-it që në shikim të parë të jepte të kuptoje tërë hipokrizinë e Uashiongtonit dhe të shteteve më të fuqishme europiane. ISIL-i u asgjësua por qeveria e Bashar al-Asadit qëndroi. Pas një dhjetëvjeçari lufte problemi amerikan dhe ai i aleatëve në Siri dhe në Lindjen e Afërt ende ekziston.
Në gjerdanin e tyre të Lindjes së Afërt mundon edhe një margaritar-Damasku. Kush nuk e zotëron atë dhe Sirinë, nuk mbretëron në territorin e Lindjes së Afërt që është territor i pandashëm historikisht, gjeografikisht dhe ekonomikisht i lidhur me Mesdheun dhe Europën. Dobësia e shfaqur e aktorëve amerikanë dhe europianë transmetohet menjëherë edhe në teatrin politik dhe ekonomik europian. Elitat e shteteve udhëheqëse të Bashkimit Europian, me ndihmën aamerikane tashmë, do të dëshironin ndonjë gjeneral Alenbaj të rij në krye të kalorisë së lehtë australiane të paradonte nëpër rrugët e Damaskut si çlirimtar i tij sepse e dinë shumë mirë se pa dominim të Afrikën Veriore dhe Orient-Sirinë, Libanin, Palestinën dhe tërë Lindjen e Afërt-Bashkimi Europian nuk është një tërësi e plotë gjeopolitike. Pa kontrollin e plotë në bazenin mesdhetar kufinjtë e saj jugorë janë dhimbshëm të hapur, ndërsa drejtimet e furnizimit me energjentë të kërcënuar.
Perandori e re.
Nga ana tjetër një prej shkaqeve kryesore të luftës sriane është pikërisht konkurenca për kontrollin e burimeve të ardhshme dhe drejtimeve kryesore të furnizimit me gaz për vendet e BE-së me synim zvoglimin e vartësisë nga furnizimet ruse. Sesa me rëndësi është të udhëheqësh në këto territore e ka treguar në mënyrë mjaft mbresëlënëse shekuj me parë Perandori Aurelian, i cili kur mundi Zejnobian, mbretëreshën siriane të Perndorisë së Palmirës, e solli të lidhur me zinxhirë dhe e shëtiti nëpër rrugët e Romës duke trumbetuar në këtë mënyrë pushtetin e tij në Orient dhe njëkohësisht autoritetin në Romë. Bashkimi Europian me dëshirën e tij të pashuar për zgjerim dhe imponimin e pushtetit të tij popujve dhe krahinave të ndryshme gjithnjë e më shumë të kujton Perandorinë Romake, por për fatin e tij të keq, Assadi nuk po shfaq asnjë dëshirë për të luajtur rolin e Zejnobias
Në këto momente ka filluar beteja e vërtetë për Damaskun, ndërsa Siria është bërë nyja kryesore e zgjidhjes së dramës në Lindjen e Mesme, por njëkohësisht edhe detonator i mundshëm për larje hesapesh luftarake më gjërë. Ajo është sot për sot njëfarë mini luftë botërore në të cilën janë përfshirë të gjithë lojtarët botërorë dhe rajonalë, direkt ose nëpërmjet ndërmjetësve. Secili prej këtyre lojtarëve kryesorë ka investuar shumë që tani të shohë mundësinë e tërheqjes dhe për këtë është i gatshëm ti shkojë deri në fund mbrojtjes së interesave të tij. Përreth Sirisë po grumbullohen forca ushtarake sëpaku të tre koalicioneve ndërkombëtare dhe po kërkojnë mënyra për të nxjerrë përfitim nga ajo që ka kryer ISIL-i në këto territore dhe të depërtojnë ushtarakisht në Siri, të rrëzojnë pushtetin e Bashar al-Assadit dhe të vendosin marionetat e tyre.
Duke luftuar kundër ISIL-it, qëllimi kryëssor i amerikanëve dhe i shteteve kryesore europianë, Turqisë, Arabisë Saudite dhe monarkive të Gjirit Persik, ishte transformimi i tij në një organizatë të matur islamiste, shndërrimi i territoreve të tij në një entitet të ri shtetëror sunit pas fragmentimit të Sirisë dhe Irakut dhe ndarjes së plaçkës në gërmadhat e saj. Këtij qëllimi ia kanë arritur pjesërisht, kësisoj përpjekjet e tyre ushtarake dhe politike vazhdojnë edhe sot me ashpërsi të pazvogluar. Jo shumë kohë më parë ish shefi i Komandës ushtarake amerikane, gjenerali Rajmond Odierno, e pati shpjeguar një zhvillim të tillë të luftërave, ndërsa ish ndihmësi i Sekretarit amerikan të Shtetit dhe ambasadori i SHBA-ve në NATO e më vonë këshilltar në administratën e Donald Trampit dhe këshilltar për sigurinë kombëtare Xhon Bolton ishte më i qartë: “Realiteti është se Iraku dhe Siria nuk ekzistojnë më. Shteti Islamik gdhendi një strukturë të re nga trashëgimia e perndorisë postosmane, mblodhi sunitët të cilët në konflikt me presidentin Bashar al-Assad në Siri dhe qeverinë irakene që kontrollon Irani. Përve kësaj, pas vitesh lufte është fakt ekzistenca e Kurdistanit të pavarur… Në vend të luftës për rinovimin e hartës historike që lindi pas Luftës së Parë Botërre, Uashingtoni duhet ta pranojë një situatë të re gjeopolitike. Alternativa më e mirë për Shtetin Islamik në Sirinë Verilondore dhe Irakun Perëndimor është shteti i ri sunit i pavarur”. Dhe ky shtet i ri për të cilin flet Boltoni, është pikërisht ISIL-i i transformuar, i qethur dhe i spastrur me në krye një udhëheqje të re “të matur”. Lufta amerikane kundër ISIL-it nuk ishte e orientuar për asgjësimin e tij, por për transformimin e tij nga një grumbull; psikopatësh dhe vrasësish serialë në aktorë të pranueshëm për marrëdhëniet ndërkombëtare. Pikërisht për këtë ishte adoptuar lufta gjoja e vështirë dhe e mundimshme kundër ISIL-it.
Lidhur me zinxhirë nëpër rrugë
Qëllimi final i veprimtarisë amerikane dhe të aleatëve pas pushtitmit të Sirisë është dëbimi i potencialeve ushtarake ruse dhe projeksioni gjeopolitik i Sirisë dhe Irakut dhe formimi i njëfarë shteti sunit dhe një krijese juridiko-shtetëror të entitetit shiìt kurd. Por, nga ana tjetër, rusët, pasiqë janë stacionuar në pjesën kyçe mesdhetare të unazës siriane që zgjatet nga Mesdheu nëpërmjet Irakut drejt Iranit, nuk kanë për të lëvizur më asnjë milimetër, për faktin se ajo unazë është linja e fundit e mbrojtjes së depërtimit amerikan dhe të aleatëve drejt Iranit e shpërbërjes së tij dhe më tej drejt bazenit të Kaspikut të pasur energjetikisht dhe Kaukazit, kufinjve jugorë rusë dhe thyerjes përfundimtare të Federatës Ruse dhe dhe shndërrimin e saj në kasaphanë sipas modelit të provuar të Lindjes së Afërme. Luftërat e Lindjes së Afërme dhe rivizatimi i hartës gjeopolitike të Lindjes së Afërt do të kenë zhvillimin e tyre në fushëbetejat e Sirisë, të cilat vazhdimisht kanë potencialin e nxitjes së një konflikti më të gjërë rajonal në të cilin mund të përfshihej direkt Irani.
Se si do të jetë realisht ecuria e historisë do të përcaktohet, si edhe para një shekulli, nga beteja për Damaskun dhe nga ai që në fund do të bëjë paradën e fitores në rrugët e tij. Nëse do të ndodhë kjo, Bashar al-Assadi me siguri nuk ka për të shetitur nëpër rrugët e Uashingtonit, Londrës apo Parisit i lidhur me zinxhirë si mbretëresha Zejnobi. Kurrsesi, sepse bota e qytetëruar tashmë ka përparuar. Do ti ndodhë siç i pati ndodhur Muamer al-Kadafit në Libvi që u vra në vendin ku e kapën skautistët islamikë amerikanë.
Burimi: https://www.geopolitika.news/analize/mario-stefanov-krv-i-suze-raskomadane-sirije/
Përktheu për Argumentum.al : Xhelal FEJZA
© Argumentum
