Konflikti në Lindjen e Mesme po hyn në një fazë më të rrezikshme, teksa forcat Huthi të mbështetura nga Irani po forcojnë pozitat e tyre pranë ngushticës së Bab al-Mandab, ndërsa kriza rreth ngushticës së Hormuzit vazhdon të godasë transportin detar dhe tregjet energjetike.
Gjatë javës së fundit, konflikti është zgjeruar përtej përplasjes së drejtpërdrejtë SHBA-Iran. Forcat Huthi kanë avancuar përgjatë bregdetit të Detit të Kuq në Jemen, duke marrë kontrollin e qytetit port të Mokhës dhe duke arritur në ishujt strategjikë Hanish, sipas burimeve qeveritare jemenase të cituara nga Reuters. Avancimi i tyre i afron më shumë me Bab al-Mandab, një prej korridoreve më të rëndësishme detare në botë.
Dy pika strategjike nën presion
Rëndësia strategjike e Bab al-Mandab është rritur ndjeshëm në një kohë kur trafiku përmes ngushticës së Hormuzit është kufizuar rëndë.
Bab al-Mandab lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe është një korridor i rëndësishëm për transportin e naftës dhe mallrave. Avancimi i Huthive krijon kështu një pikë të dytë presioni mbi transportin detar, ndërsa Hormuzi mbetet në qendër të krizës SHBA-Iran.
Sipas Reuters, më 14 shtator vetëm një pjesë e vogël e trafikut normal tregtar po kalonte përmes Hormuzit, ndërsa sulmet ndaj anijeve kanë shtuar shqetësimet për sigurinë e furnizimeve globale me energji.
Në të njëjtën kohë, avancimi i Huthive drejt Bab al-Mandab po rrit rreziqet për anijet që përdorin korridorin e Detit të Kuq.
Presion në rritje ndaj Arabisë Saudite
Përshkallëzimi i Huthive po ushtron gjithashtu presion të drejtpërdrejtë mbi Arabinë Saudite.
Autoritetet saudite raportuan dëme në rajonin jugor të Jizanit pas sulmeve të Huthive, ndërsa grupi pretendoi se kishte goditur një bazë ushtarake saudite.
Përshkallëzimi vjen në një kohë kur forcat saudite kanë kryer sulme ndaj pozicioneve të Huthive në Jemen.
Presioni nuk është vetëm ushtarak. Tubacioni saudit East-West, një rrugë alternative për eksportin e naftës që shmang Hormuzin, u mbyll përkohësisht pas një sulmi me dron.
Sipas Reuters, ndërprerja e tubacionit kërcënon deri në rreth 4% të furnizimit global me naftë.
Kjo e bën avancimin e Huthive edhe më të rëndësishëm: nëse transporti përmes Detit të Kuq pëson ndërprerje serioze, aftësia e Arabisë Saudite për të kompensuar kufizimin e eksporteve përmes Hormuzit duke përdorur rrugë alternative do të dobësohej më tej.
Nafta mbi 100 dollarë
Pasojat e përshkallëzimit janë reflektuar menjëherë në tregjet energjetike.
Nafta Brent u ngjit mbi 107 dollarë për fuçi më 14 shtator, ndërsa tregjet reaguan ndaj sulmeve të reja ndaj infrastrukturës saudite, kufizimeve në Hormuz dhe rritjes së rrezikut për transportin në Detin e Kuq.
Sipas Reuters, Brent ishte rritur me më shumë se 8% gjatë javës së kaluar, duke kaluar për herë të parë që nga korriku nivelin 100 dollarë.
Sa më gjatë të zgjasë ndërprerja e transportit, aq më i madh bëhet rreziku që çmimet e larta të energjisë të ndikojnë inflacionin dhe rritjen ekonomike globale.
Diplomacia humbet terren
Në të njëjtën kohë, përpjekjet diplomatike për uljen e tensioneve po përballen me vështirësi.
Një takim mes Iranit dhe vendeve arabe të Gjirit, i planifikuar në Oman për të diskutuar sigurinë dhe rihapjen e ngushticës së Hormuzit, është shtyrë.
Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr Albusaidi, tha se shtyrja synonte t’u jepte palëve më shumë kohë për të arritur një konsensus rajonal.
Shtyrja e takimit përbën një tjetër pengesë për përpjekjet për rikthimin e sigurisë detare në një kohë kur tregjet e naftës po reagojnë fuqishëm ndaj konfliktit.
Jemen, një tjetër front i luftës
Avancimi i Huthive ndryshon edhe llogaritjet strategjike të vendeve të Gjirit.
Marrja e territorit përgjatë bregdetit të Detit të Kuq po ndryshon ekuilibrin e fuqive në Gjirin Persik dhe po i jep Iranit një avantazh shtesë strategjik, duke kërcënuar rrugët alternative të transportit të naftës saudite që shmangin Hormuzin.
Gjithashtu, Huthit kanë marrë kontrollin e ishujve Greater dhe Lesser Hanish, pas marrjes së Mokhës, duke forcuar pozicionin e tyre strategjik pranë rrugëve detare të Detit të Kuq.
Pra, për Jemenin, rreziku është që vendi të kthehet sërish në një nga frontet kryesore të konfliktit rajonal.
Një luftë gjithnjë e më e gjerë
Zhvillimet e fundit tregojnë se konflikti nuk është më vetëm një përplasje mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara.
Jemeni, Arabia Saudite, Gjiri Persik dhe rrugët ndërkombëtare të transportit janë bërë pjesë e të njëjtës dinamikë strategjike.
Nëse Huthit konsolidojnë pozicionet pranë Bab al-Mandab, ndërsa Hormuzi mbetet i kufizuar, Lindja e Mesme do të përballet me presion të njëkohshëm mbi dy prej korridoreve më të rëndësishme detare për tregtinë dhe energjinë globale.
Për Arabinë Saudite dhe vendet e tjera të Gjirit, dilema është e vështirë: një përgjigje më e fortë ushtarake mund ta zgjerojë konfliktin, ndërsa përmbajtja mund t’u japë Huthive kohë për të konsoliduar pozitat e tyre.
Për SHBA-në, sfida është po aq komplekse. Uashingtoni është tashmë i përfshirë në një përballje të drejtpërdrejtë me Iranin rreth Hormuzit, ndërsa forcimi i Huthive krijon rrezikun e hapjes së një fronti tjetër.
Për Iranin, ndërkohë, presioni paralel mbi Hormuzin dhe Bab al-Mandab rrit ndikimin e tij rajonal, edhe pa pasur nevojë të kontrollojë drejtpërdrejt të dyja ngushticat.
Konflikti po bëhet më i gjerë, më i ndërlidhur dhe më i vështirë për t’u zgjidhur.
Me Hormuzin nën presion të madh, Huthit që avancojnë drejt Bab al-Mandab, infrastrukturën energjetike saudite nën sulm dhe kanalet diplomatike që po ngushtohen, rreziku nuk është më vetëm një luftë e zgjatur SHBA-Iran.
Rreziku është shndërrimi i saj në një konflikt më të gjerë rajonal, ku rrugët detare, infrastruktura energjetike dhe diplomacia janë bërë pjesë e së njëjtës betejë.
© 2026 Argumentum
